Związki celiakii z upośledzeniem rozwoju szkliwa zębów

Z badania, w którym udział wzięło 40 naukowców z kilku państw, wynika, że wady w rozwoju szkliwa zębów, które często występują u pacjentów zmagających się z celiakią, mogą być spowodowane reakcją autoimmunologiczną. Badanie to rzuca światło na słabo poznane schorzenie amelogenesis imperfecta (grupa uwarunkowanych genetycznie zaburzeń rozwoju szkliwa zębów) u osób z celiakią i autoimmunologicznym zespołem wielogruczołowym typu 1 (APS-1).

Naukowcy odkryli związek, jaki zachodzi pomiędzy zaburzeniami rozwojowymi szkliwa zębów, obserwowanymi w niektórych chorobach autoimmunologicznych (np. w celiakii) a występowaniem autoprzeciwciał przeciwko białkom odpowiedzialnym za tworzenie prawidłowego szkliwa zębów.

Celiakia (inaczej choroba trzewna) to jedno z najczęściej występujących schorzeń autoimmunologicznych – dotyka ono średnio 1 na 100 osób i zwykle występuje już w dzieciństwie. Autorzy pracy dowiedli, że u zdecydowanej większości pacjentów z celiakią oraz APS-1 powstają autoprzeciwciała (głównie izotypu IgA) przeciwko białkom specyficznym dla ameloblastów, komórek szkliwotwórczych pochodzenia nabłonkowego.

Przeciwciała wpływają na nieprawidłowy rozwój szkliwa

Chociaż objawy celiakii dotyczą przede wszystkim układu pokarmowego, u dzieci dotkniętych tą chorobą często dochodzi do nieprawidłowości w rozwoju szkliwa zębów. Z tego powodu nierzadko stomatolodzy dziecięcy są pierwszymi, którzy wstępnie rozpoznają celiakię. Przez długi czas zakładano, że stomatologiczne objawy celiakii są spowodowane przede wszystkim zaburzeniami wchłaniania związanymi ze stanem zapalnym jelit. Jednak w przeprowadzonym badaniu po raz pierwszy wykazano, że wady, do jakich dochodzi w rozwoju szkliwa zębów, mogą być spowodowane przez przeciwciała przeciwko białkom w jelicie lub w żywności, wiążące się z białkami odpowiedzialnymi za rozwój szkliwa zębów.

W badanie zaangażowani byli naukowcy z Czech, Finlandii, Francji, Izraela, Norwegii, Rosji oraz Węgier. Do badania włączono 48 osób dorosłych i 21 dzieci z celiakią, a także 28 pacjentów z inną chorobą autoimmunologiczną – APS-1, czyli autoimmunologicznym zespołem niedoczynności wielogruczołowej typu 1.

Odpowiedź immunologiczna, która przyczynia się do uszkodzenia szkliwa zębów, była również badana na modelach zwierzęcych. Naukowcy z Uniwersytetu Wschodniej Finlandii wykazali m.in., że przeciwciała przeciwko enzymowi jelita cienkiego transglutaminaza 2 (TGM2) mogą wiązać się z białkami szkliwa zębów u pacjentów z celiakią, a tym samym upośledzać rozwój szkliwa zębów.

Artykuł zatytułowany „Autoimmunologiczna amelogenesis imperfecta u pacjentów z APS-1 i celiakią” (Autoimmune amelogenesis imperfecta in patients with APS-1 and coeliac disease) został opublikowany w czasopiśmie naukowym „Nature”.

Przewlekły stres jako przyczyna zaburzeń mięśni żucia i stawów skroniowo-żuchwowych, dieta jako czynnik ryzyka rozwoju ubytków pochodzenia niepróchnicowego, aktywność fizyczna mająca wpływ na urazy mechaniczne w obrębie jamy ustnej. – Związki między zmianami cywilizacyjnymi a występowaniem i przebiegiem schorzeń jamy ustnej są nierozerwalne – mówi dr n. med. Alicja Aluchna.

T.H.

Źródła: https://www.zm-online.de/

https://www.nature.com/articles/s41586-023-06776-0