Dentonet
LEKARZ
E-mail
WYBIERZ KATEGORIĘ
Aktualności
Prawo i finanse
Praca w gabinecie
Student
Edukacja i technologie
Medycyna

Próchnica dokuczała naszym przodkom już 9 tys. lat temu

Publikacja:
Próchnica dokuczała naszym przodkom już 9 tys. lat temu

Próchnica dokuczała naszym przodkom już 9 tys. lat temu

Na zębach ludzi, żyjących niemal 9 tys. lat temu na terenie dzisiejszej Polski, naukowcy wykryli ślady próchnicy. Najstarsze oznaki tej bakteryjnej choroby mogły być efektem spożywania owoców i miodu – przypuszczają badający to zjawisko naukowcy z UKSW w Warszawie.

Próchnica to dziś choroba bardzo rozpowszechniona. Z analiz opublikowanych w 2015 r. przez międzynarodowy zespół kierowany przez prof. Wagnera Marcenesa z Queen Mary University w Londynie wynika, że na nieleczoną próchnicę cierpi ponad 2,4 mld ludzi. Co roku pojawia się ponad 190 milionów nowych zachorowań.

Badacze odległej przeszłości człowieka zakładali, że próchnica stała się powszechna dopiero w czasach, kiedy człowiek zaczął prowadzić osiadły tryb życia i korzystać z bardziej przetworzonych produktów zbożowych. Na terenie Polski pierwsi rolnicy pojawili się około 7 tys. lat temu. Dlatego najnowsze wyniki badań zębów ludzi, którzy żyli w obecnej północno-wschodniej Polsce jeszcze tysiące lat wcześniej, czyli niemal 9 tys. lat temu, są dla naukowców pewnym zaskoczeniem.

Próchnicę wykryliśmy zarówno na zębach trzyletniego dziecka, jak i dwóch dorosłych osób – opowiada PAP prof. Jacek Tomczyk z Instytutu Nauk Biologicznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego (UKSW) w Warszawie. Szczątki pochodzą z dwóch miejsc: Pierkunowa-Giżycko na Mazurach i Woźnejwsi na skraju Biebrzańskiego Parku Narodowego. W przypadku szczątków dziecka zachowały się nawet fragmenty jego żuchwy i szczęki.

Wszystkie wspomniane kości odkryto jeszcze w latach 60. XX w. Jak mówi prof. Tomczyk, wcześniej do ich badań zastosowano metody makroskopowe – wykonano podstawowe pomiary metryczne, określono też wiek i płeć osobników. Wówczas jednak nie stwierdzono u nich chorób zębów.

Teraz jednak w ocenie chorób zębów stosowane są nie tylko metody makroskopowe. Do analiz wykorzystaliśmy kamerę fluorescencyjną i różne metody obrazowania rentgenowskiego. W ten sposób wykryliśmy próchnicę, która nie była dużym ubytkiem szkliwa – dodaje naukowiec. Ślady próchnicy zachowały się na zębach trzonowych, bogatych w bruzdy i zagłębienia, o nieregularnej powierzchni. Trudno rzecz jasna spekulować, czy próchnica ta rozwinęłaby się dalej, gdyby pradziejowi właściciele zębów żyli dłużej.

Dzięki analizom izotopów węgla i azotu badacze ustalili, z czego składała się dieta zmarłych. – W dużej mierze spożywali oni ryby, zapewne jesiotry. Ryby słodkowodne zawierają argininę, która ma działanie przeciwpróchnicze. Ta substancja jest nawet dziś dodawana do niektórych past do zębów. Wygląda więc na to, że dzięki diecie próchnica nie rozwinęła się u nich bardziej – sugeruje antropolog, prof. Krzysztof Szostek z Instytutu Nauk Biologicznych UKSW w Warszawie, który zajmował się analizami izotopów.

Nasi przodkowie, żyjący w okresie mezolitu – epoce między paleolitem (starszą epoką kamienia) a neolitem (młodszą epoką kamienia, kiedy upowszechniło się rolnictwo) – często łowili ryby. Używali do tego harpunów, a nawet sieci plecionych z włókien roślinnych. Wówczas też po raz pierwszy korzystali z łodzi wiosłowych, tzw. dłubanek, wykonanych z jednego z pojedynczego pnia drzewa.

Dlaczego próchnica pojawiła się w zębach osób, które prowadziły zbieracko-łowiecki tryb życia? Naukowcy wskazują, że ludzie ci żywili się tym, co znaleźli. Bywały to jagody i inne owoce runa leśnego, a może i miód. To oznaczać może całkiem sporo węglowodanów, które sprzyjają próchnicy.

Próchnica ma różne przyczyny. Nie jest ona związana wyłącznie z dietą. Zależy też od nawyków żywieniowych – częstości spożywania posiłków czy składu i pH śliny. Chociaż osoby spożywające więcej słodkich produktów mają większe ryzyko rozwinięcia próchnicy. Z badań przeprowadzonych na szczątkach z tego samego okresu z Europy południowej i zachodniej – Hiszpanii czy Portugalii – wiemy, że tam próchnica była bardziej powszechna, niż na obszarze północnej Europy. Zapewne jednym z głównych czynników tej różnicy była właśnie dieta – uważa prof. Szostek.

Artykuł na temat badań ukazał się w „Journal of Archaeological Science – Reports”.

Sprzęt stomatologiczny i medyczny to niezbędny ekwipunek dzisiejszego stomatologa. Odszukaliśmy zdjęcia, które przedstawiają instrumenty sprzed wieków. Warto zobaczyć, co się zmieniło i jak kiedyś pojmowano ergonomię.

Źródło: PAP Nauka w Polsce

Fot. Joevet, pixabay.com


POWIĄZANE ARTYKUŁY

jagody
Jagody i żurawina pomogą w walce z próchnicą? Asysta

Badania przeprowadzone przez naukowców z University of Queensland w Brisbane i University of Bristol w Wielkiej Brytanii dowiodły, że substancje zawarte w jagodach oraz żurawinie mogą pomagać w zapobieganiu próchnicy. Hamują one namnażanie bakterii w...

leczenie stomatologiczne7
Dlaczego pacjent z próchnicą zwleka z wizytą u dentysty? Lekarz

Badanie przeprowadzone z udziałem 315 pacjentów z Tanzanii wykazało jakie przyczyny stoją za tym, że osoby cierpiące z powodu próchnicy zębów opóźniają poszukiwanie lekarza stomatologa. Jego wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie naukowym „Interna...

dzieci1
Anglia: próchnica u dzieci i brak dostępu do dentysty NHS Lekarz

Najnowsze badanie potwierdziło, że nieleczona próchnica zębów wciąż stanowi poważny problem zdrowotny angielskich dzieci. Nie może to dziwić, skoro połowa najmłodszych pacjentów żyjących na terenie Anglii nie ma dostępu do lekarza stomatologa Narodow...

ROZWIŃ WIĘCEJ
prochnica
Blackpool: piętrowe tramwaje, piękne plaże i... próchnica Lekarz

Położone na północnym-zachodzie Anglii Blackpool słynie z szerokich piaszczystych plaż, unikalnych dwukondygnacyjnych tramwajów oraz Blackpool Tower – konstrukcji z 1894 roku inspirowanej architekturą Wieży Eiffla. Mniej chlubną stronę miasta w hrabs...

profilaktyka prochnicy
NYU Dental walczy z próchnicą wśród uczniów w New Hampshire Lekarz

Szkoła Stomatologii Uniwersytetu Nowojorskiego (The New York University College of Dentistry) otrzymała nagrodę w wysokości 1 miliona dolarów za realizację programu zapobiegania próchnicy pod nazwą CariedAway. Obejmuje on badania przesiewowe i leczen...

prochnica u dzieci
Próchnica u dziecka? Do dentysty zapraszamy... za 5 lat! Lekarz

Serwis internetowy The Dentist.co.uk opisał przypadek kilkulatki z Wielkiej Brytanii, która zmaga się z bardzo zaawansowaną próchnicą. Powodem niepodejmowania leczenia u dziecka jest problem z dostępem do lekarza stomatologa Narodowej Służby Zdrowia ...

hospitalizacje u dzieci - Dentonet.pl
Próchnica przyczyną sepsy zębopochodnej u dzieci Lekarz

Do Świętokrzyskiego Centrum Pediatrii co roku trafia kilkoro dzieci z bardzo zaawansowanymi zakażeniami próchniczymi. W placówce leczono nawet małych pacjentów z sepsą zębopochodną. W ostatnim czasie w Świętokrzyskim Centrum Pediatrii pojawił się 11...

prochnica Internet
Scientific Reports: próchnica w parze z uzależnieniem od Internetu Lekarz

Chociaż uzależnienie od Internetu to coraz powszechniejszy problem osób z niemal każdej grupy wiekowej, najczęściej dotyczy młodzieży, a nawet dzieci. Poza wszelkimi innymi negatywnymi skutkami zdrowotnymi, psychologicznymi czy społecznymi, uzależnie...

ciaza
Niedobory żelaza u kobiet w ciąży a próchnica u dzieci Lekarz

Naukowcy z Rochester Institute of Technology (RIT) oraz University of Rochester Medical Centre podjęli się zbadania różnorodnych czynników żywieniowych w okresie ciąży i niemowlęctwa (np. niedoboru żelaza w diecie), które mogą skutkować występowaniem...

leczenie dzieci
„To wstyd, że tyle dzieci z próchnicą trafia do szpitala” Lekarz

Statystyki opublikowane w Wielkiej Brytanii wskazują na to, że po raz kolejny na „niedopuszczalnie wysokim poziomie” utrzymuje się liczba przeprowadzanych w szpitalach ekstrakcji zębów u dzieci i młodzieży. Główną przyczyną tych zabiegów, wykonywanyc...

zdrowie jamy ustnej2
Pacjenci nie wiedzą, jak groźna dla zdrowia jest próchnica Asysta

Serwis Dentistry IQ przypomina, że leczenie chorób jamy ustnej to nie „medycyna drugiej kategorii”, a ignorowanie problemów stomatologicznych może mieć tragiczne konsekwencje. We wrześniu 2023 roku amerykańskie media szeroko komentowały śmierć byłego...