Dentonet
LEKARZ
E-mail
WYBIERZ KATEGORIĘ
Aktualności
Prawo i finanse
Praca w gabinecie
Student
Edukacja i technologie
Medycyna

Próchnica dokuczała naszym przodkom już 9 tys. lat temu

Publikacja:
Próchnica dokuczała naszym przodkom już 9 tys. lat temu

Próchnica dokuczała naszym przodkom już 9 tys. lat temu

Na zębach ludzi, żyjących niemal 9 tys. lat temu na terenie dzisiejszej Polski, naukowcy wykryli ślady próchnicy. Najstarsze oznaki tej bakteryjnej choroby mogły być efektem spożywania owoców i miodu – przypuszczają badający to zjawisko naukowcy z UKSW w Warszawie.

Próchnica to dziś choroba bardzo rozpowszechniona. Z analiz opublikowanych w 2015 r. przez międzynarodowy zespół kierowany przez prof. Wagnera Marcenesa z Queen Mary University w Londynie wynika, że na nieleczoną próchnicę cierpi ponad 2,4 mld ludzi. Co roku pojawia się ponad 190 milionów nowych zachorowań.

Badacze odległej przeszłości człowieka zakładali, że próchnica stała się powszechna dopiero w czasach, kiedy człowiek zaczął prowadzić osiadły tryb życia i korzystać z bardziej przetworzonych produktów zbożowych. Na terenie Polski pierwsi rolnicy pojawili się około 7 tys. lat temu. Dlatego najnowsze wyniki badań zębów ludzi, którzy żyli w obecnej północno-wschodniej Polsce jeszcze tysiące lat wcześniej, czyli niemal 9 tys. lat temu, są dla naukowców pewnym zaskoczeniem.

Próchnicę wykryliśmy zarówno na zębach trzyletniego dziecka, jak i dwóch dorosłych osób – opowiada PAP prof. Jacek Tomczyk z Instytutu Nauk Biologicznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego (UKSW) w Warszawie. Szczątki pochodzą z dwóch miejsc: Pierkunowa-Giżycko na Mazurach i Woźnejwsi na skraju Biebrzańskiego Parku Narodowego. W przypadku szczątków dziecka zachowały się nawet fragmenty jego żuchwy i szczęki.

Wszystkie wspomniane kości odkryto jeszcze w latach 60. XX w. Jak mówi prof. Tomczyk, wcześniej do ich badań zastosowano metody makroskopowe – wykonano podstawowe pomiary metryczne, określono też wiek i płeć osobników. Wówczas jednak nie stwierdzono u nich chorób zębów.

Teraz jednak w ocenie chorób zębów stosowane są nie tylko metody makroskopowe. Do analiz wykorzystaliśmy kamerę fluorescencyjną i różne metody obrazowania rentgenowskiego. W ten sposób wykryliśmy próchnicę, która nie była dużym ubytkiem szkliwa – dodaje naukowiec. Ślady próchnicy zachowały się na zębach trzonowych, bogatych w bruzdy i zagłębienia, o nieregularnej powierzchni. Trudno rzecz jasna spekulować, czy próchnica ta rozwinęłaby się dalej, gdyby pradziejowi właściciele zębów żyli dłużej.

Dzięki analizom izotopów węgla i azotu badacze ustalili, z czego składała się dieta zmarłych. – W dużej mierze spożywali oni ryby, zapewne jesiotry. Ryby słodkowodne zawierają argininę, która ma działanie przeciwpróchnicze. Ta substancja jest nawet dziś dodawana do niektórych past do zębów. Wygląda więc na to, że dzięki diecie próchnica nie rozwinęła się u nich bardziej – sugeruje antropolog, prof. Krzysztof Szostek z Instytutu Nauk Biologicznych UKSW w Warszawie, który zajmował się analizami izotopów.

Nasi przodkowie, żyjący w okresie mezolitu – epoce między paleolitem (starszą epoką kamienia) a neolitem (młodszą epoką kamienia, kiedy upowszechniło się rolnictwo) – często łowili ryby. Używali do tego harpunów, a nawet sieci plecionych z włókien roślinnych. Wówczas też po raz pierwszy korzystali z łodzi wiosłowych, tzw. dłubanek, wykonanych z jednego z pojedynczego pnia drzewa.

Dlaczego próchnica pojawiła się w zębach osób, które prowadziły zbieracko-łowiecki tryb życia? Naukowcy wskazują, że ludzie ci żywili się tym, co znaleźli. Bywały to jagody i inne owoce runa leśnego, a może i miód. To oznaczać może całkiem sporo węglowodanów, które sprzyjają próchnicy.

Próchnica ma różne przyczyny. Nie jest ona związana wyłącznie z dietą. Zależy też od nawyków żywieniowych – częstości spożywania posiłków czy składu i pH śliny. Chociaż osoby spożywające więcej słodkich produktów mają większe ryzyko rozwinięcia próchnicy. Z badań przeprowadzonych na szczątkach z tego samego okresu z Europy południowej i zachodniej – Hiszpanii czy Portugalii – wiemy, że tam próchnica była bardziej powszechna, niż na obszarze północnej Europy. Zapewne jednym z głównych czynników tej różnicy była właśnie dieta – uważa prof. Szostek.

Artykuł na temat badań ukazał się w „Journal of Archaeological Science – Reports”.

Sprzęt stomatologiczny i medyczny to niezbędny ekwipunek dzisiejszego stomatologa. Odszukaliśmy zdjęcia, które przedstawiają instrumenty sprzed wieków. Warto zobaczyć, co się zmieniło i jak kiedyś pojmowano ergonomię.

Źródło: PAP Nauka w Polsce

Fot. Joevet, pixabay.com


POWIĄZANE ARTYKUŁY

podatek cukrowy - Dentonet.pl
Czy podatek cukrowy pomoże w walce z próchnicą? Lekarz

- Nie jestem zwolennikiem podatków - mówi prof. dr hab. n. med. Dorota Olczak-Kowalczyk, prezydent Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej. Dodaje natomiast, że na pewno warto promować producentów żywności, którzy używają zdrowych substytutów. ...

Zdążyć przed próchnicą - Dentonet.pl
„Zdążyć przed próchnicą” – już wkrótce pierwsze szkolenia Lekarz

Prof. Maria Mielnik-Błaszczak, prof. Agnieszka Mielczarek, prof. Beata Kawala, dr hab. n. med. Anna Kierklo oraz dr n. med. Maria Iwanecka-Zduńczyk dołączyły do komitetu wykonawczego, który zajmie się programem certyfikacji w ramach programu „Zdążyć ...

próchnica międzyzębowa - Dentonet.pl
Próchnica międzyzębowa. Jak rozpoznać i zapobiegać? Pacjent

Próchnica to powszechna choroba, która dotyka ponad 90% społeczeństwa. Do jej powstania przyczyniają się bakterie próchnicze znajdujące się w płytce nazębnej oraz cukry, jakimi te bakterie się żywią. Bakterie przetwarzając dostępne w jamie ustnej cuk...

ROZWIŃ WIĘCEJ
profilaktyka próchnicy - Dentonet.pl
Próchnica w przedszkolu - siedem-osiem zębów do leczenia Pacjent

Gazeta Wyborcza w Łodzi alarmuje, że jeszcze 20 lat temu łódzkie 12-latki miały przeciętnie trzy-cztery zęby zaatakowane próchnicą. Natomiast teraz jest to średnio siedem-osiem zębów do leczenia. Dla Wyborczej sytuację komentuje Małgorzata Lindorf, ...

Aluchna
"Naszym obowiązkiem jest nie przeoczyć choroby" [video] Lekarz

- Jest wiele chorób ogólnoustrojowych, których objawy możemy wykryć w jamie ustnej pacjenta. To ważna rola dla stomatologa. Nie musimy wiedzieć wszystkiego, ale musimy być czujni - mówi w rozmowie z Dentonetem dr n. med. Marcin Aluchna, lekarz stomat...

próchnica - Dentonet.pl
"Journal of Dental Research": próchnica – globalny problem Lekarz

Ponad 2,4 miliarda ludzi ma całym świecie cierpi na nieleczoną próchnicę zębów stałych – informuje „Journal of Dental Research”.Jak wskazują eksperci, skala problemu wynika z alarmujących zaniedbań – metody zapobiegania i leczenia są dobrze znane. Wy...

próchnica wśród dzieci - Dentonet.pl
Ból zęba i próchnica u dziecka? Alarm dla dentysty! Lekarz

Brytyjscy naukowcy z King’s College Hospital w Londynie uważają, że ciężka próchnica i nieleczony ból zęba u dziecka powinny być dla każdego stomatologa znakiem ostrzegawczym. Mogą one bowiem sugerować większe zaniedbania w zakresie opieki nad dzieck...

leczenie stomatologiczne - Dentonet.pl
"Tsunami" pacjentów z próchnicą zaleje gabinety? Lekarz

Z powodu pandemii koronawirusa w wielu gabinetach drastycznie zmalała liczba pacjentów. Z wizyt rezygnują dorośli, rodzice nie przyprowadzają na kontrole swoich dzieci. Dentyści obawiają się, że po powrocie do całkowitej gospodarczej normalności, ich...

zeby malpy
Kenia: skamieniały ząb małp wymarłych 12 mln lat temu Lekarz

W 2004 r. antropolodzy z Uniwersytetu Yale i Uniwersytetu Stony Brook wykopali w Tugen Hills w Kenii skamieniały ząb o średnicy zaledwie kilku milimetrów. Teraz oficjalnie poinformowano, że ząb należał do żyjącego ponad 12 mln lat temu gatunku małp S...

Świdnica - Dentonet.pl
Świdnica walczy z próchnicą u dzieci - są pierwsze efekty Asysta

Trwa realizacja programu "W Świdnicy bez próchnicy", w ramach którego ponad 1000 dzieci ze świdnickich przedszkoli i szkół przejdzie kontrole zdrowia jamy ustnej oraz weźmie udział w edukacyjnych prelekcjach.Projekt jest realizowany od września 2018 ...

dążyć przed próchnicą - Dentonet.pl
Jak zdążyć przed próchnicą? Dyskusja w gronie ekspertów Lekarz

Przedstawiciele m.in. Naczelnej Izby Lekarskiej, Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego-PZH, Rzecznika Praw Pacjenta, Rzecznika Praw Dziecka, Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, a także kilkudziesięciu firm oraz organizacji wzięli udzia...