Dentonet
LEKARZ
E-mail
WYBIERZ KATEGORIĘ
Aktualności
Prawo i finanse
Praca w gabinecie
Student
Edukacja i technologie
Medycyna

Neandertalczycy dbali o higienę zębów i jamy ustnej?

Publikacja:
Neandertalczycy dbali o higienę zębów i jamy ustnej?

Neandertalczycy dbali o higienę zębów i jamy ustnej?

Co najmniej 46 tys. lat temu w Jaskini Stajnia (Jura Krakowsko-Częstochowska) przebywali neandertalczycy. Właśnie do nich należały dwa zęby, których analizy – m.in. genetyczne – zakończył niedawno międzynarodowy zespół naukowców. Wynika z nich, że neandertalczycy stosowali pewne zabiegi higienizacyjne zębów.

Badania zębów neandertalczyków z Jaskini Stajnia przeprowadzili naukowcy z Uniwersytetów: Wrocławskiego i Śląskiego, Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN, Państwowego Instytutu Geologicznego, Uniwersytetu w Bolonii (Włochy), Muzeum Historii Naturalnej w Londynie (Wielka Brytania), Instytutu Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka (Niemcy). Wyniki przedstawili w czasopiśmie „Journal of Human Evolution”.

Zęby sprzed 46 tys. lat

Zęby pochodzą z plejstoceńskich osadów Jaskini Stajnia. Zostały wydobyte w 2010 r. wraz z licznymi szczątkami fauny podczas prac wykopaliskowych prowadzonych pod kierownictwem dr. Mikołaja Urbanowskiego. Pochodziły z warstwy, której wiek określono na ponad 46 tys. lat. – To oznacza, że obaj osobnicy żyli właśnie w tym okresie albo nieco wcześniej – mówi w rozmowie z PAP pierwsza autorka publikacji, dr Wioletta Nowaczewska z Katedry Biologii Człowieka UWr. Zastrzega jednak, że trudno jest jednoznacznie określać wiek znalezisk z jaskiń – choćby dlatego, że m.in. wskutek działania powtarzających się procesów zamarzania i rozmarzania osadów stosunkowo często dochodzi tam do przemieszczeń warstw ziemi.

Znalezisko to ząb mądrości (trzeci dolny trzonowiec) oraz górny przedtrzonowiec, należące do dwóch różnych osobników. Jeden z nich, według szacunków badaczy, dożył ponad 30 lat; drugi był nieco młodszy – miał po dwudziestce. Jaskinię wykorzystywali prawdopodobnie okresowo jako bazę związaną z polowaniem.

Dokładne badania naukowców

Aby rozstrzygnąć, czy ząb należał do naszego bezpośredniego przodka (Homo sapiens), czy też kopalnego krewniaka (Homo neanderthalensis), naukowcy oceniali budowę korony zęba, grubość szkliwa, ukształtowanie powierzchni zębiny i mikrourazy na powierzchni koron. Uzyskane dane porównywali z innymi danymi dotyczącymi zębów neandertalczyków, a także kopalnych i współczesnych przedstawicieli naszego gatunku. Zęby odkryto kilka lat temu, ale niedawno zakończono szczegółowe analizy, które potwierdziły „neandertalskość” znaleziska.

O tym, że kolejne zęby z Jaskini Stajnia należały do neandertalczyków, świadczy zespół cech, czyli występowanie określonej kombinacji cech charakterystycznej dla tych ludzi. W przypadku dolnego trzonowca widać skomplikowaną budowę: dużą liczbę guzków. W przedniej części korony obecny był też charakterystyczny dołek i grzebień szkliwny. Dobry stan zachowania przedtrzonowca pozwolił na 2D i 3D analizy grubości szkliwa, cyfrową rekonstrukcję, wirtualne ‚ściągnięcie’ czapy szkliwnej i ocenę grubości szkliwa, które u neandertalczyków jest cieńsze, niż u Homo sapiens. Wszystkie te cechy rozpatrywane łącznie wskazują na neandertalczyków – opowiada paleoantropolog z UWr. Wirtualne modele zębów przygotował dr Marcin Binkowski z Uniwersytetu Śląskiego, przy technicznym wsparciu Michała Walczaka i Martyny Czai, a także prof. Stefano Benazzi i Antonino Vazzana z Uniwersytetu w Bolonii.

Neandertalczycy dbali o higienę jamy ustnej?

Na jednym z zębów zidentyfikowano ślady pozostałe po stosowaniu wykałaczki. – Można sądzić, że właściciel zęba stosował zabiegi higienizacyjne jamy ustnej. Prawdopodobnie między dwoma ostatnimi zębami zalegały resztki pokarmu, które trzeba było usuwać. Nie wiemy, z czego zrobił wykałaczkę – z kawałka gałązki, fragmentu kości czy ości. Musiał to być dość sztywny, obły obiekt, z którego osobnik korzystał na tyle często, że został wyraźny ślad – mówi dr Nowaczewska.

To już drugi znany przykład praktykowania takich zabiegów higienicznych przez neandertalczyków zamieszkujących Jaskinię Stajnia – na innym, znalezionym tam wcześniej zębie, zachowały się podobne ślady.

Naukowcy nie stwierdzili natomiast zmian patologicznych, świadczących o zaburzeniu przyrostu szkliwa, hipoplazji czy próchnicy. Zauważają za to, że ząb mądrości nosi ślady silnego starcia, co może mieć związek z jedzeniem twardego pokarmu.

Materiał genetyczny (DNA jądrowe) w kościach sprzed tysięcy lat zwykle słabo się zachowuje. Tym razem jednak dr Mateja Hajdinjak z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka uzyskała DNA mitochondrialne. Wykonała dodatkowe analizy, które pozwoliły potwierdzić, że zęby należały do neandertalczyków.

– Dobrze wykonana regeneracja kości, dająca efekt przewidywalny, długoterminowy, tak, aby po 20-30 latach mieć tę kość w tym samym miejscu, jest podstawą implantologii. Ta dobrze zbudowana w tym temacie wiedza procentuje – mówi implantolog, dr Michał Szczutkowski.

Źródło: https://naukawpolsce.pap.pl/


POWIĄZANE ARTYKUŁY

objawy raka jamy ustnej - Dentonet.pl
Rak jamy ustnej? 65% mniej skierowań na badania Lekarz

W Zjednoczonym Królestwie za sprawą wspólnych działań Fundacji Raka Jamy Ustnej (MCF) oraz Brytyjskiej Fundacji Zdrowia Stomatologicznego (BDHF) w listopadzie obchodzony jest już od lat Miesiąc Świadomości Raka Jamy Ustnej. W tym roku działania te wy...

ortodonta
Czy aplikacja dla pacjentów orto ma wpływ na higienę jamy ustnej? Asysta

Czy aplikacja dostępna w smartfonie może być pomocna w ograniczaniu płytki nazębnej u pacjentów ortodontycznych? Naukowcy z Brazylii przeanalizowali wpływ używania mobilnych aplikacji na higienę jamy ustnej nastolatków leczonych ortodontycznie w niew...

Angelini pacjent
Dieta na zdrowie jamy ustnej Pacjent

Wszem i wobec wiadomym jest, że aby zachować zdrowe zęby należy dbać o ich higienę poprzez systematyczne szczotkowanie i nitkowanie. To taki MUST HAVE dla naszej jamy ustnej. Czy wiesz jednak, że niektóre produkty spożywcze mogą wspierać zdrowie nasz...

ROZWIŃ WIĘCEJ
higiena jamy ustnej u dzieci - Dentonet.pl
Pięć ważnych pytań o prawidłową higienę jamy ustnej u dzieci Pacjent

Nauka zasad prawidłowej higieny jamy ustnej u dzieci to zadanie rodziców. Najprostszym sposobem nauki jest bycie dobrym wzorem. Co jednak, jeśli dorośli nie dysponują odpowiednią wiedzą, którą mogliby przekazać dzieciom? Odpowiadamy na najczęstsze py...

piekny usmiech
ABC higieny jamy ustnej Pacjent

Stomatolodzy rekomendują, aby dbać o swoje zęby już od pierwszych lat życia. Wszystko dlatego, że dzięki odpowiedniej profilaktyce możemy uniknąć nawracającej próchnicy, a także licznych chorób dziąseł. Stomatolodzy rekomendują, aby dbać o swoje zęb...

higiena jamy ustnej
Jak skutecznie dbać o higienę jamy ustnej? 5 sprawdzonych sposobów Pacjent

Wydawać by się mogło, że mycie zębów nie wymaga od nikogo posiadania specjalistycznej wiedzy. A jednak, wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że robią to zdecydowanie za krótko i nieprecyzyjnie. Co więc możesz zrobić, aby lepiej zadbać o higienę ...

Australia - Dentonet.pl
Zdrowie jamy ustnej Aborygenów – jak je poprawić? Lekarz

W Australii istnieją znaczne różnice w stanie zdrowia jamy ustnej pomiędzy ludnością rdzenną – przedstawicielami Pierwszych Narodów – oraz resztą populacji. Z przeprowadzanych badań wynika, że rdzenni Australijczycy, szczególnie ci mieszkający poza o...

higiena jamy ustnej dzieci
PTS: rekomendacje ws. higieny jamy ustnej przedszkolaków Lekarz

Polskie Towarzystwo Stomatologiczne opublikowało rekomendacje dotyczące utrzymania prawidłowej higieny jamy ustnej dzieci w wieku przedszkolnym. Jak informuje PTS, w Polsce od lat wysokie są wskaźniki próchnicy u dzieci - jest to skutek zarówno niep...

woda
FDI o ekologii w codziennej higienie jamy ustnej Lekarz

Światowa Federacja Dentystyczna FDI przygotowała szereg infografik, z których można dowiedzieć się, jak stosować zasady ekologii w codziennej higienie jamy ustnej. Przypomnijmy – jakiś czas temu FDI opublikowała dokument „Sustainability in Dentistry...

żele w stomatologii - Dentonet.pl
Żele w stanach zapalnych jamy ustnej Lekarz

Jama ustna to ekosystem złożony z wielu wzajemnie na siebie oddziałujących elementów, zróżnicowany pod względem panujących warunków biotycznych i abiotycznych.  Powszechnie obserwuje się, że pacjenci najczęściej zgłaszają się do gabinetu stomatologic...

owoce i warzywa dla dzieci - Dentonet.pl
Wegetarianizm i weganizm a zdrowie jamy ustnej Asysta

Pierwszy października to Światowy Dzień Wegetarianizmu, który został ustanowiony w 1977 roku przez Północnoamerykańskie Towarzystwo Wegetariańskie (North American Vegetarian Society). Przy tej okazji warto sprawdzić, jak niespożywanie mięsa i jego pr...