Dentonet
LEKARZ
E-mail
WYBIERZ KATEGORIĘ
Aktualności
Prawo i finanse
Praca w gabinecie
Student
Edukacja i technologie
Medycyna

Neandertalczycy dbali o higienę zębów i jamy ustnej?

Publikacja:
Neandertalczycy dbali o higienę zębów i jamy ustnej?

Neandertalczycy dbali o higienę zębów i jamy ustnej?

Co najmniej 46 tys. lat temu w Jaskini Stajnia (Jura Krakowsko-Częstochowska) przebywali neandertalczycy. Właśnie do nich należały dwa zęby, których analizy – m.in. genetyczne – zakończył niedawno międzynarodowy zespół naukowców. Wynika z nich, że neandertalczycy stosowali pewne zabiegi higienizacyjne zębów.

Badania zębów neandertalczyków z Jaskini Stajnia przeprowadzili naukowcy z Uniwersytetów: Wrocławskiego i Śląskiego, Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN, Państwowego Instytutu Geologicznego, Uniwersytetu w Bolonii (Włochy), Muzeum Historii Naturalnej w Londynie (Wielka Brytania), Instytutu Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka (Niemcy). Wyniki przedstawili w czasopiśmie „Journal of Human Evolution”.

Zęby sprzed 46 tys. lat

Zęby pochodzą z plejstoceńskich osadów Jaskini Stajnia. Zostały wydobyte w 2010 r. wraz z licznymi szczątkami fauny podczas prac wykopaliskowych prowadzonych pod kierownictwem dr. Mikołaja Urbanowskiego. Pochodziły z warstwy, której wiek określono na ponad 46 tys. lat. – To oznacza, że obaj osobnicy żyli właśnie w tym okresie albo nieco wcześniej – mówi w rozmowie z PAP pierwsza autorka publikacji, dr Wioletta Nowaczewska z Katedry Biologii Człowieka UWr. Zastrzega jednak, że trudno jest jednoznacznie określać wiek znalezisk z jaskiń – choćby dlatego, że m.in. wskutek działania powtarzających się procesów zamarzania i rozmarzania osadów stosunkowo często dochodzi tam do przemieszczeń warstw ziemi.

Znalezisko to ząb mądrości (trzeci dolny trzonowiec) oraz górny przedtrzonowiec, należące do dwóch różnych osobników. Jeden z nich, według szacunków badaczy, dożył ponad 30 lat; drugi był nieco młodszy – miał po dwudziestce. Jaskinię wykorzystywali prawdopodobnie okresowo jako bazę związaną z polowaniem.

Dokładne badania naukowców

Aby rozstrzygnąć, czy ząb należał do naszego bezpośredniego przodka (Homo sapiens), czy też kopalnego krewniaka (Homo neanderthalensis), naukowcy oceniali budowę korony zęba, grubość szkliwa, ukształtowanie powierzchni zębiny i mikrourazy na powierzchni koron. Uzyskane dane porównywali z innymi danymi dotyczącymi zębów neandertalczyków, a także kopalnych i współczesnych przedstawicieli naszego gatunku. Zęby odkryto kilka lat temu, ale niedawno zakończono szczegółowe analizy, które potwierdziły „neandertalskość” znaleziska.

O tym, że kolejne zęby z Jaskini Stajnia należały do neandertalczyków, świadczy zespół cech, czyli występowanie określonej kombinacji cech charakterystycznej dla tych ludzi. W przypadku dolnego trzonowca widać skomplikowaną budowę: dużą liczbę guzków. W przedniej części korony obecny był też charakterystyczny dołek i grzebień szkliwny. Dobry stan zachowania przedtrzonowca pozwolił na 2D i 3D analizy grubości szkliwa, cyfrową rekonstrukcję, wirtualne ‚ściągnięcie’ czapy szkliwnej i ocenę grubości szkliwa, które u neandertalczyków jest cieńsze, niż u Homo sapiens. Wszystkie te cechy rozpatrywane łącznie wskazują na neandertalczyków – opowiada paleoantropolog z UWr. Wirtualne modele zębów przygotował dr Marcin Binkowski z Uniwersytetu Śląskiego, przy technicznym wsparciu Michała Walczaka i Martyny Czai, a także prof. Stefano Benazzi i Antonino Vazzana z Uniwersytetu w Bolonii.

Neandertalczycy dbali o higienę jamy ustnej?

Na jednym z zębów zidentyfikowano ślady pozostałe po stosowaniu wykałaczki. – Można sądzić, że właściciel zęba stosował zabiegi higienizacyjne jamy ustnej. Prawdopodobnie między dwoma ostatnimi zębami zalegały resztki pokarmu, które trzeba było usuwać. Nie wiemy, z czego zrobił wykałaczkę – z kawałka gałązki, fragmentu kości czy ości. Musiał to być dość sztywny, obły obiekt, z którego osobnik korzystał na tyle często, że został wyraźny ślad – mówi dr Nowaczewska.

To już drugi znany przykład praktykowania takich zabiegów higienicznych przez neandertalczyków zamieszkujących Jaskinię Stajnia – na innym, znalezionym tam wcześniej zębie, zachowały się podobne ślady.

Naukowcy nie stwierdzili natomiast zmian patologicznych, świadczących o zaburzeniu przyrostu szkliwa, hipoplazji czy próchnicy. Zauważają za to, że ząb mądrości nosi ślady silnego starcia, co może mieć związek z jedzeniem twardego pokarmu.

Materiał genetyczny (DNA jądrowe) w kościach sprzed tysięcy lat zwykle słabo się zachowuje. Tym razem jednak dr Mateja Hajdinjak z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka uzyskała DNA mitochondrialne. Wykonała dodatkowe analizy, które pozwoliły potwierdzić, że zęby należały do neandertalczyków.

– Dobrze wykonana regeneracja kości, dająca efekt przewidywalny, długoterminowy, tak, aby po 20-30 latach mieć tę kość w tym samym miejscu, jest podstawą implantologii. Ta dobrze zbudowana w tym temacie wiedza procentuje – mówi implantolog, dr Michał Szczutkowski.

Źródło: https://naukawpolsce.pap.pl/


POWIĄZANE ARTYKUŁY

ortodonta
Czy aplikacja dla pacjentów orto ma wpływ na higienę jamy ustnej? Asysta

Czy aplikacja dostępna w smartfonie może być pomocna w ograniczaniu płytki nazębnej u pacjentów ortodontycznych? Naukowcy z Brazylii przeanalizowali wpływ używania mobilnych aplikacji na higienę jamy ustnej nastolatków leczonych ortodontycznie w niew...

zdrowie jamy ustnej3
UK: gdzie najbardziej dba się o zdrowie jamy ustnej? Lekarz

Badanie przeprowadzone przez Bandon Dental miało wykazać, w których miastach w Wielkiej Brytanii mieszkańcy przykładają najwięcej wagi do stanu zdrowia jamy ustnej. Zestawienie otwiera miasto Solihull w hrabstwie West Midlands, które uzyskało 252 pun...

tubka po paście - Dentonet.pl
Produkty do higieny jamy ustnej – co z ekologią? Lekarz

Troska o zdrowie jamy ustnej, w tym profilaktyka i prawidłowa higiena to zagadnienia, które we współczesnym świecie nie budzą kontrowersji. Istotny problem stwarzają natomiast opakowania, w których klienci je nabywają – po zużyciu produktu trafiają o...

ROZWIŃ WIĘCEJ
rak jamy ustnej
Rak jamy ustnej – co wiedzą pacjenci? Lekarz

Z badania naukowców z Uniwersytetu High Point (HPU) w Karolinie Północnej wynika, że 60% mieszkańców tego stanu nie zostało nigdy przebadanych przez dentystę pod kątem ryzyka nowotworu jamy ustnej. Sondaż przeprowadzony przez Workman School of Dental...

higiena jamy ustnej dzieci
PTS: rekomendacje ws. higieny jamy ustnej przedszkolaków Lekarz

Polskie Towarzystwo Stomatologiczne opublikowało rekomendacje dotyczące utrzymania prawidłowej higieny jamy ustnej dzieci w wieku przedszkolnym. Jak informuje PTS, w Polsce od lat wysokie są wskaźniki próchnicy u dzieci - jest to skutek zarówno niep...

jak leczyc schorzenia jamy ustnej
Jak leczyć schorzenia jamy ustnej? Pacjent

Choroby występujące w obrębie jamy ustnej są grupą schorzeń o rozmaitej etiologii – od wirusowej, przez bakteryjną, alergiczną, choroby uwarunkowane genetycznie, aż po skutki działania czynników chemicznych, fizycznych oraz mechanicznych. U osób dotk...

piekny usmiech
ABC higieny jamy ustnej Pacjent

Stomatolodzy rekomendują, aby dbać o swoje zęby już od pierwszych lat życia. Wszystko dlatego, że dzięki odpowiedniej profilaktyce możemy uniknąć nawracającej próchnicy, a także licznych chorób dziąseł. Stomatolodzy rekomendują, aby dbać o swoje zęb...

erytroleukoplakia jamy ustnej
Erytroleukoplakia jamy ustnej Pacjent

Erytroleukoplakia jamy ustnej – zwana również leukoplakią cętkowaną (ang. speckled leukoplakia oraz speckled erythroplakia) – to występująca najczęściej na błonie śluzowej jamy ustnej, dziąsłach oraz czerwieni wargowej bezbolesna zmiana, charakteryzu...

Angelini pacjent
Dieta na zdrowie jamy ustnej Pacjent

Wszem i wobec wiadomym jest, że aby zachować zdrowe zęby należy dbać o ich higienę poprzez systematyczne szczotkowanie i nitkowanie. To taki MUST HAVE dla naszej jamy ustnej. Czy wiesz jednak, że niektóre produkty spożywcze mogą wspierać zdrowie nasz...

smartfon - Dentonet.pl
Czy smartfony są szkodliwe dla zdrowia jamy ustnej? Lekarz

Technologia cyfrowa towarzyszy nam każdego dnia, trudno bowiem wyobrazić sobie funkcjonowanie bez smartfona i dostępu do internetu. Nowoczesne technologie mają jednak również negatywne strony – paradoksalnie przyczyniają się do większej izolacji społ...

higiena jamy ustnej
Jak skutecznie dbać o higienę jamy ustnej? 5 sprawdzonych sposobów Pacjent

Wydawać by się mogło, że mycie zębów nie wymaga od nikogo posiadania specjalistycznej wiedzy. A jednak, wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że robią to zdecydowanie za krótko i nieprecyzyjnie. Co więc możesz zrobić, aby lepiej zadbać o higienę ...