Dentonet
LEKARZ
E-mail
WYBIERZ KATEGORIĘ
Aktualności
Prawo i finanse
Praca w gabinecie
Student
Edukacja i technologie
Medycyna

Mumia Egipcjanki sprzed 2 tys. lat ze śladami raka nosogardzieli

Publikacja:
Mumia Egipcjanki sprzed 2 tys. lat ze śladami raka nosogardzieli

Mumia Egipcjanki sprzed 2 tys. lat ze śladami raka nosogardzieli

Duże ubytki w częściach kości twarzoczaszki mumii Egipcjanki żyjącej ponad 2 tys. lat temu mogą świadczyć o tym, że cierpiała na raka nosogardzieli – uważają eksperci z Warszawskiego Projektu Interdyscyplinarnych Badań Mumii. Mumia trafiła do Polski blisko 200 lat temu.

W 2016 r. ci sami eksperci ustalili, że mumia przypisywana kapłanowi Hor-Dżehutiemu tak naprawdę skrywa w sobie ciało kobiety. Było to możliwe dzięki zastosowaniu nowoczesnego tomografu, bo mumia jest ciągle kompletna – nie rozwijano bandaży na potrzeby badań. Prace nad mumią trwają i naukowcy pozyskują kolejne nowe informacje.

Podczas przygotowania czaszki badanej przez nas mumii do wydruków 3D zwróciliśmy uwagę na duże ubytki w częściach kości twarzoczaszki, większe niż, te które zwykle powstają podczas zbiegów mumifikacyjnych – powiedziała PAP Marzena Ożarek-Szilke, antropolożka i archeolożka z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego (WUM). Jak dodała, takie mniejsze ubytki z reguły powstawały w trakcie usuwania mózgu przez jedną z dziurek nosa. Wówczas m.in. kość sitowa była łamana w czasie „wydłubywania” mózgu.

Będą badania histopatologiczne

W projekt badania mumii zaangażował się prof. Rafał Stec z Kliniki Onkologii WUM. PAP zapytała naukowca o to, co świadczy o tym, że Egipcjanka cierpiała na raka i czy bez pobrania próbek można z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić, że istotnie tak było. – Po pierwsze, nietypowe zmiany w obrębie kości nosogardzieli, które zgodnie z opiniami ekspertów zajmujących się badaniem mumii nie są typowe dla procesu mumifikowania. Po drugie, opinie radiologów na podstawie tomografii komputerowej wskazujące na możliwość zmian w kościach na tle nowotworowym – wskazał naukowiec. Dodał, że młody wiek zmarłej i brak innej przyczyny zgonu z dużym prawdopodobieństwem mogą wskazywać „na przyczynę onkologiczną”.

Prof. Stec zastrzegł, że na razie u mumii podejrzewany jest nowotwór złośliwy, a jedynym pewnym rozpoznaniem jest badanie histopatologiczne, które w 100% daje pewność rozpoznania. Dlatego w tym roku naukowcy planują pobranie tkanek i wykonanie różnych analiz na WUM. Próbki z warszawskiej mumii będą porównane z próbkami rakowymi z innych mumii egipskich. Są one przechowywane w bankach tkanek w USA i Wielkiej Brytanii.

Pytany o objawy tego typu nowotworów głowy i szyi, profesor wymienił zaburzenia połykania, zmianę artykulacji mowy, zaburzenia słuchowe oraz objawy ze strony układu oddechowego. – Śmierć w przypadku tego, jak i każdego innego nowotworu, związana jest z powstawaniem przerzutów odległych, ale także poprzez niszczenie tkanek sąsiadujących z nowotworem czy powikłania zakrzepowo-krwotoczne – wskazał.

Prof. Stec dodał, że nowotwory towarzyszyły ludzkości od zawsze. – Ale jak wiemy, nie mieliśmy do końca lat 90. ubiegłego wieku dobrej diagnostyki, poza tym większość nowotworów rozwija się w wieku podeszłym, stąd najzwyczajniej osoby nie dożywały momentu ich rozwoju i umierały z innych przyczyn – powiedział.

Nowotwory w starożytnym Egipcie nie były rzadkością

Ożarek-Szilke dodała, że nowotwory w starożytnym Egipcie nie były rzadkością i znanych jest kilka przypadków potwierdzonego raka nosogardzieli. Zdaniem badaczy analizy mumii mogą przyczynić się do rozwoju współczesnej medycyny. Jak wyjaśnił prof. Stec, będzie można poznać „podpis molekularny” nowotworów i porównać z obecnie występującymi nowotworami. Wyraził nadzieję, że poszerzy to także wiedzę o ewolucji nowotworów i być może wskaże dalsze kierunki badań zarówno w diagnostyce, jak i leczeniu.

Planowane dalsze badania przesądzą, co było przyczyną choroby – czy może związana była z zakażeniem wirusem, np. HPV, czy też miała podłoże genetyczne. Analizą genetyczną pobranych tkanek będzie się zajmował prof. Tomasz Stokłosa z Zakładu Biologii i Genetyki Nowotworów WUM. Badania potrwają kilka miesięcy, a wyniki być może będą znane pod koniec tego roku.

W Warszawski Projekt Interdyscyplinarnych Badań Mumii (Warsaw Mummy Project Human) zaangażowani są oprócz Ożarek-Szilke i prof. Steca również dr Wojciech Ejsmond z Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN oraz Stanisław Szilke i Marcin Jaworski.

„Mumia niewiasty” w Polsce od początku XIX w.

Mumia, która jest celem obecnych badań, została przywieziona do Polski w 1826 lub 1827 r. przez Jana Wężyka-Rudzkiego. Jak powiedział PAP dr Wojciech Ejsmond, długo sądzono, że wewnątrz trumny znajduje się „mumia niewiasty”. Tak podają XIX-wieczne dokumenty. Dopiero w okresie międzywojennym odczytano hieroglify na trumnie, które jednoznacznie wskazywały jej właściciela – kapłana Hor-Dżehutiego. Tym samym uznano, że wewnątrz spoczywa ów mężczyzna. Dopiero w czasie ostatnich badań ustalono, że jest to jednak kobieta.

O ciąży zmumifikowanej kobiety badacze poinformowali w 2021 r. Nie wszyscy naukowcy zgadzają się jednak z tym twierdzeniem. Podała je pod wątpliwość na przykład ekspertka zajmująca się mumiami prof. Sahar Saleem.

Obecnie mumia należąca do UW znajduje się od 1917 r. w depozycie w Muzeum Narodowym w Warszawie. Wraz z sarkofagiem jest prezentowana na stałej wystawie Galerii Sztuki Starożytnej.

Sprzęt stomatologiczny i medyczny to niezbędny ekwipunek dzisiejszego stomatologa. Odszukaliśmy zdjęcia, które przedstawiają instrumenty sprzed wieków. Warto zobaczyć co się zmieniło i jak kiedyś pojmowano ergonomię.

Źródło: https://naukawpolsce.pl/


POWIĄZANE ARTYKUŁY

Spacer Swiadomosci Raka Jamy Ustnej
Podsumowano 16. spacer dla chorych na raka jamy ustnej Lekarz

W Wielkiej Brytanii podsumowano ostatnią, 16. edycję Spaceru Świadomości Raka Jamy Ustnej. Przedsięwzięcie to – zgodnie z deklaracją organizatora – ma w pierwszej kolejności podnosić świadomość społeczeństwa na temat zagrożeń związanych z tą chorobą,...

zeby
Dentyści z Katowic zbadają zęby sprzed ponad 500 lat Lekarz

Na placu budowy Drogi Trasy Średnicowej (DTŚ) w Gliwicach odnaleziono szczątki tzw. wampirów, czyli osób pochowanych na „cmentarzu przeklętych”. Czaszki zostaną przebadane przez katowickich stomatologów. Pierwsze szczątki na budowie DTŚ w Gliwicach ...

wykopaliska Amarna
Egipt: potworniak z dwoma zębami sprzed 3000 lat Lekarz

Na wykopaliskach prowadzonych na starożytnym egipskim cmentarzu w Amarnie odkryto szczątki kobiety pochowanej około 3000 lat temu – w jej miednicy naukowcy znaleźli potworniaka, czyli guza jajnika z dwoma znajdującymi się wewnątrz zębami. Jest to naj...

ROZWIŃ WIĘCEJ
otylosc
UK: otyłość a ryzyko zachorowania na raka prostaty Lekarz

Cytowany przez BBC News dr Ansaf Azhar, dyrektor ds. zdrowia publicznego w Radzie Hrabstwa Oxfordshire stwierdził, że w perspektywie wielu lat skutki rozpowszechnionej wśród Brytyjczyków otyłości mogą być bardziej groźne dla zdrowia niż COVID-19. An...

mamut
USA: odnaleziono kompletny kieł mamuta sprzed 10 000 lat Lekarz

Górnicy pracujący w kopalni Freedom w stanie Dakota Północna w pobliżu granicy z Kanadą, natrafili na bardzo dobrze zachowany kieł należący do mamuta, który – jak oceniają paleontolodzy – żył około 10 000 lat temu. Znalezisko to ma około 2,1 m długoś...

objawy raka jamy ustnej - Dentonet.pl
UK: pandemia a śmiertelność z powodu raka jamy ustnej Lekarz

Konsekwencje trwającej od kilkunastu miesięcy pandemii koronawirusa i towarzyszących jej kolejnych lockdownów są odczuwalne w różnych sferach naszego życia, m.in. emocjonalnej, społecznej, finansowej, ale także zdrowotnej – i nie chodzi wyłącznie o z...

zeby Gliwice
Badanie zębów sprzed 500 lat. "Praktycznie bez próchnicy" Lekarz

Sześć czaszek ze średniowiecznego cmentarza odkrytego przed kilkoma laty w Gliwicach zostanie przebadanych przez współczesnych dentystów w Katowicach z wykorzystaniem nowoczesnego sprzętu i technologii 3D. - Już dzisiaj możemy powiedzieć, że próchnic...

Miesiac Swiadomosci Raka Piersi
Miesiąc Świadomości Raka Piersi - zgłoś się na badania! Asysta

Profilaktyka jest kluczową kwestią w walce z rakiem piersi. Regularnie wykonywana mammografia pozwala wykryć nowotwór w fazie bezobjawowej, kiedy zmiana jest niewyczuwalna. W takich sytuacjach rak w 90% udaje się wyleczyć, a terapia nie jest obciążaj...

zeby Wikingow
PLOS One: Wikingowie i stomatologia sprzed 1000 lat Lekarz

Wikingowie, którzy dzięki produkcjom filmowym ostatnich lat zyskują na popularności, znani byli dotąd jako waleczni wojownicy oddani swoim bóstwom (ze wskazaniem na Odyna) oraz odkrywcy (na początku XI wieku) Ameryki. Być może najemni wojownicy średn...

rak jamy ustnej
UK: wkrótce Marsz Świadomości Raka Jamy Ustnej Lekarz

Już za niespełna miesiąc w stolicy Wielkiej Brytanii odbędzie się coroczny 10-kilometrowy marsz uświadamiający zagrożenia związane z nowotworami jamy ustnej. Jego organizatorem jest Mouth Cancer Foundation (Fundacja Raka Jamy Ustnej). Udział w tym pr...

rak jamy ustnej
Kwiecień: Miesiąc Świadomości Raka Jamy Ustnej Lekarz

Każdego dnia, co godzinę jedna osoba umiera z powodu raka jamy ustnej lub gardła. Jeżeli jednak nowotwór tego regionu jest wcześnie wykryty i leczony, podjęta terapia jest zwykle skuteczna, a wskaźniki przeżywalności znacznie wyższe. O tym warto przy...