Dentonet
LEKARZ
E-mail
WYBIERZ KATEGORIĘ
Aktualności
Prawo i finanse
Praca w gabinecie
Student
Edukacja i technologie
Medycyna

Ocena skuteczności diklofenaku w płynie stosowanego po zabiegach stomatologicznych – doniesienie wstępne

Publikacja:
Ocena skuteczności diklofenaku w płynie stosowanego po zabiegach stomatologicznych – doniesienie wstępne

Ocena skuteczności diklofenaku w płynie stosowanego po zabiegach stomatologicznych – doniesienie wstępne

Dr n med. Małgorzata Bartoszcze-Tomaszewska – Centrum Stomatologii Lardent w Lublinie

1. Wstęp

Według definicji przyjętej przez Międzynarodowe Towarzystwo Badania Bólu „Ból to nieprzyjemne doznanie zmysłowe i emocjonalne związane z rzeczywistym lub potencjalnym uszkodzeniem tkanek lub opisywane jako takie uszkodzenie”.

W praktyce stomatologicznej najczęściej mamy do czynienia z bólem ostrym spowodowanym przez choroby zębów, błony śluzowej jamy ustnej, procesy zapalne przyzębia, innych części jamy ustnej czy twarzy. Ból może być związany również z wykonywaniem zabiegów z zakresu chirurgii stomatologicznej, implantologii, chirurgii przyzębia. Jego intensywność związana jest z miejscowym odczynem zapalnym i zależy od rodzaju i charakteru rany, rozległości uszkodzonych tkanek, natomiast w przypadku zabiegów chirurgicznych na pojawienie się bólu i jego intensywność ma wpływ sposób prowadzenia zabiegu, czas jego trwania oraz pojawienie się ewentualnych powikłań.

Każdy rodzaj bólu wymaga oprócz prawidłowej diagnostyki odpowiedniego postępowania leczniczego.  Istotne znaczenie ma wiedza z zakresu farmakologii analgetyków. Należy uwzględnić wskazania oraz przeciwwskazania do stosowania leków przeciwbólowych, skutki uboczne mogące pojawić się podczas terapii oraz interakcje z innymi lekami.

W ocenie natężenia bólu, który jest odczuciem subiektywnym użyteczna jest się tzw. drabina analgetyczna wprowadzona przez WHO pozwalająca na obiektywizację doznań bólowych pacjenta. Zgodnie z jej wytycznymi leczenie przeciwbólowe powinno się rozpocząć od paracetamolu lub niesterydowych leków przeciwzapalnych NLPZ.

NLPZ są dużą grupą substancji o właściwościach przeciwbólowych, przeciwzapalnych oraz przeciwgorączkowych. Obok antybiotyków są najczęściej stosowane w medycynie. Ich działanie opiera się na hamowaniu enzymów zwanych cyklooksygenazami (COX), które są odpowiedzialne za syntezę prostaglandyn [1].

Jednym z leków należących do grupy niesterydowych leków przeciwzapalnych o dobrej tolerancji oraz znacznej sile działania stosowanym w stomatologii jest diklofenak. Występuje on w postaci tabletek oraz roztworu do płukania jamy ustnej i gardła pod nazwą Glimbax.

Według charakterystyki produktu leczniczego diklofenak w płynie bardzo dobrze przenika przez błonę śluzową jamy ustnej i stosunkowo łatwo gromadzi się w tkankach zmienionych zapalnie. Jednocześnie zastosowany miejscowo w minimalnym stopniu wchłania się do krwioobiegu i praktycznie nie ma działania ogólnoustrojowego [6].

Celem podjętych badań była ocena skuteczności działania diklofenaku w postaci roztworu do płukania jamy ustnej w redukcji bólu związanego z zabiegami chirurgicznymi oraz stanami zapalnym w obrębie jamy ustnej.

Pacjenci, którzy wyrazili zgodę na wzięcie udziału w projekcie otrzymali formularz świadomej zgody na uczestniczenie w badaniach, szczegółową instrukcję na temat stosowania preparatu medycznego Glimbax oraz ankietę zdrowotną oceniającą ich stan ogólny oraz choroby towarzyszące.

2. Metody i materiał badań

Badania przeprowadzono w oparciu o opracowaną ankietę, zawierającą analogową, wizualną skalę natężenia bólu VAS, na której pacjent zaznaczał subiektywne odczucie bólu w skali od 0 do 10. Pacjenci stosowali Glimbax płucząc jamę ustną 3 x dziennie i odnotowywali w ankiecie poziom odczuwania bólu przed i po jego zastosowaniu.

Badaniami objęto grupę 51 pacjentów, w tym 32 kobiety i 19 mężczyzn. Na wykresie 1. przedstawiono liczebności poszczególnych grup wiekowych.

Wykres 6

Wykres 1. Wykres kołowy przedstawiający procentowy podział ze względu na wiek

Analizie poddano najczęściej wykonywane zabiegi z zakresu chirurgii stomatologicznej i periodontologicznej (ekstrakcje proste i operacyjne, ekstrakcje operacyjne zębów zatrzymanych, resekcje, wyłuszczenie torbieli, nacięcia ropni, kiretaże), oraz procesy zapalne w jamie ustnej.

Tabela

Ze względu na wysoki poziom odczuwania bólu, 34% wszystkich pacjentów przyjmowało leki przeciwbólowe doustne, w tym 22% stanowili pacjenci po operacyjnej ekstrakcji zęba zatrzymanego.

Na wykresie 2. przedstawiono średnie poziomy odczuwania bólu w podziale pacjentów na grupy, pacjenci po zabiegu operacyjnej ekstrakcji trzecich trzonowców i pacjenci po pozostałych zabiegach w zestawieniu z  przyjmowaniem leków przeciwbólowych po zabiegu.

Wykres 1

Wykres 2. Wykres wartości przeciętnych w grupach. Pudełko na wykresie oznacza medianowy zakres zmienności, kreska pozioma medianę w grupie. 0B-pacjenci  nie przyjmujący leków z pozostałymi zabiegami, 0L- pacjenci z pozostałymi zabiegami przyjmujący leki, 1L pacjenci po operacyjnie usuniętej ósemce przyjmujący leki przeciwbólowe.

W grupie pacjentów po operacyjnej ekstrakcji trzeciego trzonowca znajdował się tylko jeden pacjent, który nie przyjmował przeciwbólowych leków doustnych – nie ujęto go w wykresie 2.

Wyniki z ankiet opracowano za pomocą analizy parametrycznej ANOVA Friedmana (Analiza Wariancji) z pomiarami powtarzanymi w czasie. Analiza ta pozwoliła na sprawdzenie istotności różnic pomiędzy grupami w poszczególnych kategoriach jak i różnic indywidualnie dla wszystkich pacjentów w odczuciu bólu przed i po stosowaniu preparatu Glimbax w poszczególnych dniach.

Pacjenci stosowali Glimbax średnio 3 dni, nieliczna grupa  przedłużyła stosowanie preparatu do 7 dni. Ze względów na zbyt małą liczebność danych w dniach 4-7 zależności przedstawiono tylko w 3 pierwszych dniach stosowania preparatu.

Wykazano istotne statystycznie różnice w redukcji bólu pozabiegowego w przeprowadzonym badaniu. Po każdym płukaniu preparatem Glimbax w ciągu trzech dni po zabiegu wykazano, że średnia różnica pomiędzy odczuciem bólu po płukaniu była statystycznie niższa niż przed płukaniem.

Średnie różnice redukcji bólu w każdym dniu przedstawia wykres 3.

Wykres 4

Wykres 3. Średni stopień redukcji bólu przed i po płukaniu preparatem Glimbax w każdym dniu po zabiegu

Na wykresie 4 przedstawiono średnie poziomy bólu przed i po płukaniu preparatem w każdym z trzech dni oraz przedstawiono wyniki testów post hoc z poprawką Bonferroniego pokazujące istotność różnic pomiędzy poziomami średnimi.

Wykres 2

Wykres 4. Średnie poziomy bólu przed i po płukaniu preparatem w każdym z trzech dni oraz wyniki testów post hoc z poprawką Bonferroniego

Przeprowadzone analizy statystyczne nie wykazały natomiast istotnego wpływu wieku (p-value >0.05.) oraz płci (p-value>0.05.) na efekt odczuwania bólu mierzonego wizualną skalą natężenia bólu VAS.

3. Wnioski

W chirurgii stomatologicznej bardzo ważne w procesie gojenia tkanek jest doświadczenie operatora, stosowanie małoinwazyjnych technik operacyjnych, stosowanie nowoczesnych technologii, odpowiednich środków i metod znieczulenia oraz przemyślana i odpowiedzialna terapia przeciwbólowa i przeciwzapalna ordynowana dla zapewnienia komfortu pooperacyjnego pacjenta.

Zabiegi stomatologiczne wywołują uzasadniony lęk u dużej grupy pacjentów. Choć prawidłowo wykonane znieczulenie miejscowe zapewnia pacjentowi komfort podczas zabiegu, to ból pozabiegowy jest nadal niedocenianym problemem, który ma wpływ na pogorszenie komfortu życia pacjenta. Ból, którego największe natężenie przypada na 3-5 godz. po zabiegu może utrzymywać się nawet do 3 dni [3].

W procesie leczenia niezwykle ważna jest skuteczna terapia przeciwbólowa. Nowoczesna farmakoterapia bólu to terapia multimodalna polegająca na stosowaniu leków o różnych mechanizmach działania i działających na różnych etapach jego powstawania [1]. Leczenie przeciwbólowe stosowane przez pacjenta w domu powinno być jednocześnie bezpieczne i efektywne, stopniowo zmniejszając dolegliwości lub powodując ich ustąpienie.

Wykazujący działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne Glimbax, nie zawiera alkoholu, nie barwi zębów i charakteryzuje się szybkim początkiem działania. W celu osiągnięcia efektu terapeutycznego należy stosować 2-3 x dziennie po 15 ml preparatu do płukania jamy ustnej przez 30-60 sek. Średni czas stosowania preparatu to 3 dni. Glimbax może być stosowany przez osoby powyżej 14 roku życia.

Na podstawie przeprowadzonych badań oceniających wpływ preparatu Glimbax na odczuwanie dolegliwości bólowych można stwierdzić, że pacjenci odnotowywali istotnie zmniejszanie nasilenia dolegliwości bólowych podczas stosowania diklofenaku w postaci roztworu do płukania jamy ustnej. Ponad to nie zgłaszali żadnych efektów niepożądanych.  Yaghini J.i wsp. w swoich badaniach pozytywnie ocenili skuteczność diklofenaku w płynie w redukcji bólu po zabiegach chirurgicznych na przyzębiu[5].

Na podstawie wykresu 2. można zauważyć, że poziom odczuwania bólu wśród pacjentów po operacyjnym usunięciu trzeciego trzonowca, pomimo przyjmowania leków przeciwbólowych, jest porównywalny z poziomem w pozostałych grupach.

W tej grupie pacjentów badany preparat pozwolił w sposób istotny na dodatkowe obniżenie poziomu odczuwanego bólu .

Z przeprowadzonych badań wynika, że diklofenak w płynie może być stosowany jako element przeciwbólowej terapii multimodalnej po zabiegach z zakresu chirurgii stomatologicznej oraz w leczeniu stanów zapalnych jamy ustnej.

Dalszym etapem eksperymentu będzie przeprowadzenie badań na większej grupie badawczej z uwzględnieniem dodatkowych czynników i analiz.

Literatura:

  1. Woroń J., Dobrogowski J., Wordliczek J., Kleja J., Leczenie bólu w oparciu o drabinę analgetyczną WHO, Medycyna po Dyplomie 2011; 20 (8): 52–61.
  2. Nowak M., Ból w stomatologii-rola niesterydowych leków zapalnych, Forum Stomatologii Praktycznej 10.03.2020;
  3. Pasternak M., Woroń J., Postępowanie w bólu poekstrakcyjnym,Ból2020,21(1):47-52
  4. Weinstein R.L., Double blind placebo-controlled study of efficacy, acceptability and safety of mouthwash diclofenac in oral or paradontal post-surgery. Minerva Stomatol. 2001;50:315-19
  5. Yaghini J., Moghareh Abed A., Abolfazi Mostafavi S., Roshanzamir N., The effect of diclofenac mouthwash on periodontal postoperative pain.Dent.Res.J.(Isfahan)2011 Summer;8930:146-149
  6. Charakterystyka produktu leczniczego.

POWIĄZANE ARTYKUŁY

studia stomatologiczne - Dentonet.pl
Wrocław: stomatologia z pozytywną oceną PKA Lekarz

Polska Komisja Akredytacyjna zakończyła pracę przy ocenie programowej kierunku lekarsko-dentystycznego i wydała ocenę pozytywną. Kolejna weryfikacja odbędzie się w roku akademickim 2026/2027. Prezydium Polskiej Komisji Akredytacyjnej (uchwała 485/20...

periodontologia - Dentonet.pl
Asystowanie w zabiegach chirurgii periodontologicznej Asysta

– Zapraszam serdecznie na mój wykład, który obejmie tematy asystowania w zabiegach chirurgii periodontologicznej – mówi prof. nadzw. dr hab. n. med. Natalia Lewkowicz, jeden z wykładowców konferencji ASYSDENT 2020. – Postaram się omówić kwestię odpow...

szkolne gabinety stomatologiczne - Dentonet.pl
MZ o pracy szkolnych gabinetów stomatologicznych Lekarz

Wiceminister zdrowia Waldemar Kraska odpowiedział na interpelację posłanki Urszuli Nowogórskiej w sprawie szkolnych gabinetów stomatologicznych. Poinformował, że wychodząc naprzeciw potrzebom świadczeniodawców, planowane jest elastyczne kształtowanie...

ROZWIŃ WIĘCEJ
zawadka2
Czy asystowanie przy zabiegach endodontycznych musi być nudne? Asysta

Czy praca asystentki lekarza dentysty wykonującego leczenie kanałowe musi być nudna? Nie musi! Dlaczego? I jak to osiągnąć? To temat jednego z wykładów podczas tegorocznej konferencji ASYSDENT. Wykład wygłosi dypl. hig. stom. Martyna Zawadka. Zapr...

porady stomatologiczne
GUS: ponad 34 mln porad stomatologicznych na NFZ w 2018 r. Lekarz

Na koniec 2018 r. świadczenia ambulatoryjnej opieki zdrowotnej realizowało 21,9 tys. przychodni oraz 4,8 tys. praktyk lekarskich i stomatologicznych świadczących usługi w ramach środków publicznych. W 2018 r. w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej udziel...

zarobki asystentek i higienistek - Dentonet.pl
Zarobki asystentek i higienistek stomatologicznych w UE Asysta

Portal Europa.jobs wyliczył, na jakie zarobki mogą liczyć asystentki i higienistki stomatologiczne, które zdecydują się na pracę poza granicami Polski. Według portalu Europa.jobs asystentka stomatologiczna zatrudniona w gabinecie stomatologicznym w ...

asystowanie w chirurgii
Asystowanie w zabiegach chirurgii stomatologicznej Asysta

- Będę miał przyjemność poprowadzić wykład na temat asystowania przy zabiegach chirurgicznych. W trakcie wykładu postaram się troszkę odczarować ten dział stomatologii - mówi asyst. stom. Jarosław Czubak, jeden z wykładowców tegorocznej konferencji A...

Asysdent webinar
Higiena jamy ustnej po zabiegach chirurgicznych [webinar] Asysta

Firmy Indent, Curasept oraz portal Dentonet.pl zapraszają na webinar "Higiena jamy ustnej 360° po zabiegach chirurgicznych - ochrona i zapobieganie", który odbędzie się w czwartek 29 lipca o godz. 19:00. Poprowadzi go lek. dent. Aleksandra Szczepkows...

COVID 19
COVID-19: hełm dla pacjentów stomatologicznych Lekarz

Naukowcy i konstruktorzy nie ustają w wysiłkach, aby tworzyć urządzenia, które zapewnią nam bezpieczeństwo podczas pandemii COVID-19 oraz podobnych zagrożeń, jakie mogą pojawić się w przyszłości. W ten trend wpisuje się prototyp hełmu dla pacjentów g...

higienistka stomatologiczna
NRL o zasadach kształcenia higienistek stomatologicznych Asysta

Naczelna Rada Lekarska przedstawiła swoje stanowisko dotyczące edukacji higienistek stomatologicznych – ma to związek z opublikowanym przez ministerstwo edukacji rozporządzeniem w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżo...

list gratulacyjny
Listy gratulacyjne PTS-u dla konsultantów stomatologicznych Lekarz

Konsultanci krajowi w dziedzinach chirurgii stomatologicznej, stomatologii dziecięcej i periodontologii oraz nowy przewodniczący sejmowej komisji zdrowia otrzymali listy gratulacyjne od prezydenta Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego. Z okazji nom...