Dentonet
LEKARZ
E-mail
WYBIERZ KATEGORIĘ
Aktualności
Prawo i finanse
Praca w gabinecie
Student
Edukacja i technologie
Medycyna

Jak postawa pacjenta oraz lekarza wpływają na proces leczenia?

Publikacja:
Jak postawa pacjenta oraz lekarza wpływają na proces leczenia?

Jak postawa pacjenta oraz lekarza wpływają na proces leczenia?

Z medycznego punktu widzenia, lękowi pacjenci stanowią realne wyzwanie dla lekarzy z kilku powodów – mających de facto swe źródło w utrwalonej postawie lękowej.

Jednym z nich jest fakt, że kiedy taki człowiek przychodzi do dentysty, to jego potrzeby lecznicze są  z reguły duże i niezwykle często wymagają natychmiastowych, radykalnych działań niwelujących zaawansowany stan ostry lub dolegliwości bólowe. Potencjalnie należy też spodziewać się utrudnionej kontroli bólu i  większej ilości powikłań, co z kolei dodatkowo zaostrza i wzmacnia strach pacjenta. Sytuacji nie ułatwia również  częsta postawa pacjenta charakteryzująca się uprzedzeniem wobec dentysty i personelu pomocniczego (Moore i wsp., 1993),  negatywnymi doświadczeniami dotyczącymi leczenia (De Jongh, Muris, Schoenmakers i Ter Horst , 1995, Weinstein, Smith & Bartlett, 1973), mniejszą satysfakcją z leczenia (Kleinknecht i Bernstein, 1978, Liddell i Locker, 1992, Milgrom, Weinstein, Kleinknecht i Getz, 1985) i zwiększoną wrażliwością na odczuwanie bólu (Lindsay, Wege & Yates, 1984, Locker i wsp., 1996, Maggirias & Locker, 2002).  

Przyczyn tego stanu można  doszukiwać się w odmiennych schematach myślowych pacjentów lękowych. Tacy ludzie kreują skrajnie różne i najczęściej nierealistyczne  oczekiwania wobec dentysty, w porównaniu do tych, którzy ze spokojem poddają się interwencjom medycznym. (Liddell i Locker, 1992, Milgrom i wsp., 1985). Skoro więc oczekiwania pacjentów lękowych są niemożliwe lub skrajnie trudne do zaspokojenia,  to stają się w swoim założeniu skazane na niepowodzenie. Liddell, Ackerman & Locker (1990) zauważają i tym samym wyjaśniają, że obniżona satysfakcja pacjentów z jakości usług stomatologicznych nie jest związana z oceną poziomu kompetencji specjalistycznych, ale z faktem, że dentysta nie wykazywał akceptacji i  zrozumieniem dla ich lęku. W innej pracy badawczej zasugerowano, że napięte relacje między dentystą a pacjentem, zdominowane przez silny lęk mogą skutkować na przykład błędną diagnozą podczas przeprowadzania testów żywotności miazgi (Eli I., 1993).  

To dobitnie pokazuje jak determinująca dla jakości i skuteczności postępowania terapeutycznego jest prawidłowa relacja lekarza z pacjentem. 

Zaburzona komunikacja prowadzi do zniekształcenia przekazywanych wzajemnie informacji. Ma  to istotne implikacje kliniczne w sytuacji, gdy pacjent powinien współpracować z klinicystą podczas zabiegu.  Pobudzony pacjent lękowy może wyprowadzić lekarza z dobrze rozumianej rutyny i zakłócić protokoły postępowania. To staje się z kolei przyczyną zwiększonego ryzyka  popełnienia błędu na poszczególnych etapach zabiegu. 

Wzrastające napięcie sprawia, że dentysta staje się mniej skupiony,  a nierzadko  zniecierpliwiony i w konsekwencji poirytowany utratą kontroli nad prawidłowym przebiegiem wizyty  (czas wizyty się wydłuża, jednocześnie skraca się realny czas interwencji). Z drugiej strony w sferze emocjonalnej pacjenta narasta wrażenie, że został zlekceważony, niedostatecznie zrozumiany, czyli znowu jego lęk pozostał niezauważony. W konsekwencji przyjmuje strategię osoby, która po raz kolejny doznała rozczarowania, a zignorowany  lęk uległ… wzmocnieniu. Taki pacjent z pewnością nie będzie kontynuował leczenia w tym gabinecie. W konsekwencji obie strony pozostają nieusatysfakcjonowane. Dowodem, na to są wyniki badań świadczące o pojawianiu się u dentystów  przyjmujących  pacjentów  z podwyższonym poziomem lęku, niepokojących objawów fizjologicznych wynikających z  nadmiernego stresu. Omawiane badania wskazują na przyspieszoną akcję serca nawet podczas wykonywania rutynowych zabiegów. Natomiast nie odnotowano takiego wzrostu podczas wykonywania trudnych technicznie procedur u pacjentów bez lęku. 

To oznacza, że spektrum umiejętności w zakresie jakich powinien być kształcony lekarz dentysta musi obejmować  psychologiczne instrumenty zarządzania trudnymi emocjami we wrażliwej relacji pacjent-dentysta.  W trosce o komfort pacjenta i uwzględniając  priorytetowe zasady ergonomii pracy, warto dążyć do złagodzenia lęku, korzystając z dostępnych zasobów profesjonalnej wiedzy psychologicznej, terapeutycznej oraz metod relaksacji. Właściwie potraktowany pacjent lękowy podczas kolejnych wizyt ulega prawdziwej „transformacji”, stając się stopniowo coraz bardziej ufny i  zmotywowany do systematycznych wizyt.  

Lęk to uczucie nieprzyjemne, destrukcyjne a nawet wyniszczające, więc ewolucyjnie jesteśmy przygotowani do unikania sytuacji, które wzbudzają w nas tego rodzaju emocje. Stąd problem unikania czy odwoływanych wizyt jest ewidentnie skorelowany z poziomem  lęku pacjenta. Z dostępnych badań socjologicznych wynika, że  1 na 6 potencjalnych pacjentów przeżywa irracjonalny i przytłaczający lęk przed dentystą, który określany jest mianem dentofobii. Zaburzenie to możemy zdiagnozować na podstawie kryteriów opisanych w diagnostycznym i statystycznym podręczniku zaburzeń psychicznych (DSM-V) oraz Międzynarodowej klasyfikacji chorób (ICD). Niektóre powszechne obawy powodujące strach przed leczeniem stomatologicznym obejmują lęk przed bólem, ukłuciem, urazem, uduszeniem się, zadławieniem, przed narażeniem na szkodliwe promieniowanie czy brak kontroli podczas leczenia dentystycznego. Więcej informacji znajdziesz na: www.tunieboli.pl

psycholog, lek. dent. Agnieszka Tarnowska


POWIĄZANE ARTYKUŁY

proces
Ruszył proces szajki kradnącej pastę do zębów Lekarz

Ruszył proces 20 osób, które przez kilka lat okradały fabrykę pasty do zębów zlokalizowaną w Świdnicy. Z fabryki skradziono produkty o wartości 2 mln zł. Sprawcom grozi 10 lat więzienia. Jak ustalono podczas śledztwa, kradzieże past do zębów i płynó...

proces
Olsztyn: ruszył proces dentystki oskarżonej o wyłudzenia Lekarz

Przed Sądem Rejonowym w Olsztynie rozpoczął się proces dentystki oskarżonej o wyłudzenie z Narodowego Funduszu Zdrowia ponad 512 tys. zł. Kobieta usłyszała łącznie 130 zarzutów, a w sprawie przygotowano 74 tomy akt. 67-letnia dentystka z Olsztyna p...

dr Loza
Cyfrowa ortodoncja – z korzyścią dla pacjenta i lekarza Lekarz

Rozmowa z dr n. med. Katarzyną Łozą-Sołtyk, Master of Science w ortodoncji lingwalnej, współwłaścicielką kliniki Soldent w Warszawie. Pani Doktor, spotykamy się przy okazji odbywającego się w klinice Soldent wydarzenia pod nazwą „Stomatologia cyfrow...

ROZWIŃ WIĘCEJ
etyka w pracy dentysty
Etyka w relacjach lekarza stomatologa i pacjenta Lekarz

Dla lekarza wyzwaniem może być pogodzenie takich czynników jak oczekiwania pacjenta, wiedza stomatologiczna (którą dysponuje dentysta, a której nie ma pacjent) oraz przewaga stomatologa w jego relacji z pacjentem. Artykuł opublikowany w czerwcowym wy...

witamina D
Jak witamina D wpływa na proces starzenia organizmu? Lekarz

W jaki sposób witamina D chroni przed najpowszechniejszymi chorobami i jednocześnie sprzyja zdrowemu starzeniu się? Kluczem do wyjaśnienia mechanizmu może być powiązanie indywidualnej reakcji organizmu na witaminę D z immunokompetencją, czyli wysoką ...

opioidy1
Opioidy przyjmowane w ciąży wpływają na dziecko Lekarz

Leki opioidowe przyjmowane w czasie ciąży mogą mieć różne niepożądane skutki dla dziecka, nawet jeśli matka nie cierpi z powodu uzależnienia. Badania wskazują na możliwe problemy związane z rozwojem fizycznym i umysłowym dziecka, w tym ograniczony wz...

refundacja
Jak uprościć proces określania poziomu refundacji? Lekarz

Naczelna Rada Lekarska stara się o zniesienie określania poziomu refundacji na receptach. 21 grudnia prezes Naczelnej Rady Lekarskiej Łukasz Jankowski spotkał się z przedstawicielami FZPOZ Porozumienie Zielonogórskie - prezesem Jackiem Krajewskim i w...

nadcisnienie
Nadciśnienie i utrata zębów: czy wpływają na siebie? Lekarz

Badanie opublikowane na początku czerwca w czasopiśmie „Journal of Dentistry” sugeruje, że związek pomiędzy utratą większej liczby zębów a występowaniem nadciśnienia tętniczego krwi może być dwukierunkowy. Naukowcy z Chin i Stanów Zjednoczonych przep...

slodycze
Jak słodycze wpływają na pracę mózgu oraz myślenie? Lekarz

Bez glukozy mózg funkcjonować nie może. Słodycze jednak nie są jej najlepszym źródłem, zwłaszcza że można po nie sięgać kompulsywnie. Kiedy mózg przyzwyczai się do cukru, trudno mu jest z niego zrezygnować. Tymczasem nadmiar węglowodanów mocno mu szk...

opiekun faktyczny
Dziecko u lekarza – kim jest opiekun faktyczny małego pacjenta? Lekarz

Rzecznik Praw Pacjenta przypomina, że w sytuacji, kiedy dziecko potrzebuje pomocy medycznej, a nie przebywa pod opieką rodziców (lub przedstawicieli ustawowych), opiekę nad nim może sprawować opiekun faktyczny. Może to być członek rodziny albo inna o...