Dentonet
LEKARZ
E-mail
WYBIERZ KATEGORIĘ
Aktualności
Prawo i finanse
Praca w gabinecie
Student
Edukacja i technologie
Medycyna

Zmiany klimatyczne sprzyjają antybiotykooporności

Publikacja:
Zmiany klimatyczne sprzyjają antybiotykooporności

Zmiany klimatyczne sprzyjają antybiotykooporności

Zmiany klimatu, zanieczyszczenie i degradacja środowiska sprzyjają szerzeniu się oporności na antybiotyki – informują na łamach „Environmental Pollution” badacze z Polski.

Antybiotyki są uważane za jedno z największych osiągnięć medycyny XX w. Ich wprowadzenie do użycia zmniejszyło śmiertelność z powodu infekcji bakteryjnych i przyczyniło się do wydłużenia długości życia. Jednak konsekwencją ich masowego stosowania u ludzi i zwierząt jest pojawianie i upowszechnianie się szczepów opornych na działanie tych leków. Jak oszacowano, w 2019 r. z powodu oporności na antybiotyki umarło 4,95 mln ludzi na świecie, w tym blisko milion dzieci.

Zmiany środowiskowe czynnikiem ryzyka rozwoju antybiotykooporności

Oprócz nadmiernego i niewłaściwego stosowania antybiotyków u zwierząt i ludzi, czynnikiem sprzyjającym szerzeniu się oporności na te leki mogą być zmiany środowiskowe. Wśród nich znajdują się ocieplający się klimat, emisja pestycydów i metali ciężkich, zanieczyszczenie mikroplastikiem oraz zmiany różnorodności mikrobiologicznej – informują polscy naukowcy na łamach czasopisma „Environmetal Pollution”.

Po pierwsze, w warunkach rosnących temperatur możemy oczekiwać większej częstości infekcji bakteryjnych i zatruć pokarmowych, pociągającej za sobą wzrost spożycia antybiotyków. Po drugie, w warunkach podwyższonych temperatur łatwiej zachodzi horyzontalny transfer genów, który polega na przeniesieniu informacji genetycznej zapisanej w plazmidach. Może on zachodzić między bakteriami tego samego lub innego gatunku. Jest to jedna z najważniejszych dróg szerzenia się genów oporności na antybiotyki. Po trzecie, ekstremalne zjawiska pogodowe, będące następstwem zmieniającego się klimatu, mogą uszkadzać infrastrukturę kanalizacyjną, uwalniając nieoczyszczone ścieki. A te są istotnym źródłem antybiotyków i opornych na nie bakterii. W rezultacie pula genów oporności w środowisku ulega wzbogaceniu. I po czwarte, ocieplający się klimat to narastający problem dostępu do bezpiecznej wody pitnej, zwłaszcza w regionach o niższym rozwoju gospodarczym. Może on pociągać za sobą wzrost stosowania antybiotyków, jak i narażać ludzi na spożywanie wody zanieczyszczonej nimi i opornymi na nie bakteriami – wyjaśnia główny autor pracy – prof. Piotr Rzymski z Zakładu Medycyny Środowiskowej Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu – w informacji przekazanej PAP i serwisowi Nauka w Polsce.

Zanieczyszczenie mikroplastikiem poważnym zagrożeniem

Autorzy analiz zwracają uwagę, iż antybiotykooporność promować może również zanieczyszczenie mikroplastikiem. Jego hydrofobowa powierzchnia sprzyja rozwijaniu się bakterii i prawdopodobnie dlatego w jego obecności szybciej pomiędzy bakteriami zachodzi horyzontalny transfer genów. Mikroplastik może również adsorbować antybiotyki i transportować je, wraz z opornymi na nie bakteriami, na większe odległości, zwłaszcza w środowisku wodnym. – Obecność genów oporności stwierdzono na powierzchni mikroplastiku występującego zarówno w ekosystemach wód słodkich i słonych, odciekach z wysypisk i składowisk, a także w glebie uprawnej – tłumaczy prof. Rzymski.

Narażenie bakterii na pestycydy i metale ciężkie w środowisku może z kolei prowadzić do pojawienia się i upowszechniania się mechanizmów zmniejszających toksyczność tych związków chemicznych. – Okazuje się, że mechanizmy te, opierające się np. o enzymy uczestniczące w degradacji organicznych pestycydów lub pompy efluks, pozwalające na usuwanie szkodliwych związków z komórki bakteryjnej, mogą zarazem odgrywać rolę w zmniejszaniu wrażliwości bakterii na wybrane klasy antybiotyków. Tego efektu nie można ignorować, biorąc pod uwagę, iż działalność człowieka każdego roku przyczynia się do emisji metali takich jak rtęć, kadm i ołów, które mogą długotrwale pozostawać w glebie i wodzie i kumulować się w organizmach żywych, a tylko w 2020 r. globalne zużycie pestycydów w rolnictwie sięgnęło 2,7 mln ton składników aktywnych – zauważa prof. Rzymski.

Konieczna różnorodność mikrobiologiczna w środowisku

Badacze wskazują również na istotną rolę wysokiej różnorodności mikrobiologicznej w ograniczaniu szerzenia się oporności na antybiotyki w środowisku. Tworzy ona biotyczną barierę, opierającą się na wykształconych zależnościach pomiędzy organizmami tworzącymi zbiorowisko, efektywnym wykorzystywaniu puli substancji odżywczych i występowaniu organizmów, które mogą skutecznie kontrolować rozwój bakterii opornych na antybiotyki. Jeżeli różnorodność jest niska, inwazje bakterii antybiotykoopornych i proces rozprzestrzeniania się genów oporności wśród autochtonicznych mikroorganizmów może zachodzić szybciej. Degradacji różnorodności mikrobiologicznej sprzyjają natomiast zmiany klimatu, chemizacja środowiska i jego fizyczne przekształcanie.

Cele zdrowia publicznego i ochrony środowiska są zbieżne, muszą się uzupełniać i wzmacniać. Oporność na antybiotyki i zmiany środowiskowe są jednymi z największych wyzwań dla ludzkości w XXI w. i powinniśmy je rozwiązywać wspólnie, a nie osobno – podsumowuje współautor publikacji prof. Andrzej Fal, prezes Polskiego Towarzystwa Zdrowia Publicznego.

Rosnącym wyzwaniem są bakterie oporne na więcej niż jeden celowany antybiotyk oraz na tzw. antybiotyki ostatniej szansy. Szczególne zagrożenie stanowią m.in. wielolekooporne prątki gruźlicy, oporne na metycylinę szczepy gronkowca złocistego, enterokoki i Clostridioides difficile oporne na wankomycynę, enterobakterie oporne na karbapenemy i Gram-ujemne bakterie oporne na kolistynę.

Polska jest w pierwszej dziesiątce krajów europejskich, w których przyjmuje się najwięcej antybiotyków. Często są one zalecane niewłaściwie i zamiast pomagać, szkodzą. Szacuje się, że co roku z powodu oporności bakterii na antybiotyki w Europie umiera kilka tysięcy mieszkańców.

Źródło: https://naukawpolsce.pl/


POWIĄZANE ARTYKUŁY

ksztalcenie stomatologow
Będą zmiany standardów kształcenia stomatologów Lekarz

Dobiegły końca prace zespołu zajmującego się przygotowaniem zmian w standardach kształcenia przygotowujących do wykonywania zawodu lekarza dentysty. W rozmowie z oficjalną stroną wrocławskiego UMED-u o czekających studentów zmianach opowiedział przew...

ZUS - Dentonet.pl
Zmiany w przepisach dotyczących ZUS od 2022 i 2023 r. Lekarz

Ustawodawca wprowadził szereg zmian do ustawy systemowej, emerytalnej i zasiłkowej. Część z nich już obowiązuje – od 18 września, a kolejne wejdą w życie 1 stycznia i 1 kwietnia 2022 r. oraz 1 stycznia 2023 r. Zmiany te mają różny charakter – od bard...

antybiotyki 1
Dentysto, co musisz wiedzieć o antybiotykooporności? Lekarz

Powołując się na badania, z których wynika, że większość antybiotyków przepisywanych przez brytyjskich dentystów nie ma medycznego uzasadnienia, naukowcy z Hiszpanii przekonują, że stomatolodzy muszą poszerzać wiedzę na temat antybiotykooporności. ...

ROZWIŃ WIĘCEJ
kredyty na studia medyczne
Zmiany w kredytach na studia medyczne od 1 kwietnia Lekarz

Terminy i sposób składania wniosków o kredyt na studia medyczne, niezbędne elementy umowy, tryb wypłaty i spłaty oraz umarzania – to niektóre zagadnienia unormowane w rozporządzeniu ministra zdrowia opublikowanym w czwartek w Dzienniku Ustaw. Rozporz...

Beata Kawala
Czas refundowanej ortodoncji do zmiany Lekarz

- Chcemy zmienić czas leczenia refundowanego, bo dziś nie trafiamy z rozwojem. Chłopcy są pokrzywdzeni, bo ich skok wzrostowy następuje dwa lata po refundacji - mówi w rozmowie z Dentonetem krajowy konsultant ds. ortodoncji, prof. dr hab. n. med. Bea...

antybiotyki
Ruszyła kampania „Razem przeciwko antybiotykooporności” Lekarz

Zjawisko antybiotykooporności zostało uznane przez Światową Organizację Zdrowia za jedno z dziesięciu największych zagrożeń XXI wieku i może być przyczyną kryzysu współczesnej medycyny. W odpowiedzi na wyzwania związane z rosnącym zjawiskiem antybiot...

asystentka
USA: zmiany w zawodzie asystentki stomatologicznej Asysta

W Stanach Zjednoczonych wprowadzane są różne modyfikacje w zawodzie asystentki stomatologicznej. Ze względu na specyfikę tamtejszego systemu prawnego, na samodzielne kroki decydować się mogą nie tylko władze federalne, ale również stanowe. W niektóry...

testy na COVID
Zmiany w finansowaniu testów na COVID Lekarz

1 kwietnia 2022 r. zostaje wstrzymane odrębne finansowanie procedury wykonywania testów do diagnostyki SARS-CoV-2 przez apteki ogólnodostępne, laboratoria i mobilne punkty pobrań, a także inne podmioty lecznicze włączone w system testowania z Fundusz...

Polski Lad
Zmiany w Polskim Ładzie - obniżka PIT, zmiany w składce zdrowotnej Lekarz

Premier Mateusz Morawiecki ogłosił wprowadzenie tzw. tarczy antyputinowskiej, której celem jest łagodzenie negatywnych skutków gospodarczych związanych z agresją Rosji na Ukrainę oraz inflacją. Zakłada ona m.in. zmiany podatkowe w Polskim Ładzie - to...

Dentonet - zasiłek dla bezrobotnych asystentek stomatologicznych
Zmiany w zasiłkach chorobowych i macierzyńskich od 2022 r. Lekarz

Od nowego roku opóźnienie w opłacaniu składek przez przedsiębiorcę nie będzie już przeszkodą w uzyskaniu zasiłku chorobowego. Zmieni się także m.in. wysokość świadczenia za czas pobytu w szpitalu oraz okres pobierania zasiłku po ustaniu ubezpieczenia...