Dentonet
LEKARZ
E-mail
WYBIERZ KATEGORIĘ
Aktualności
Prawo i finanse
Praca w gabinecie
Student
Edukacja i technologie
Medycyna

Zęby mówią o nas wszystko – badania antropologów z UŁ

Publikacja:
Zęby mówią o nas wszystko – badania antropologów z UŁ

Zęby mówią o nas wszystko – badania antropologów z UŁ

Co jedliśmy 6 tys. lat temu, czym różniły się zęby kobiet i mężczyzn we wczesnym średniowieczu i czy współczesne wady zgryzu to wynik zmian ewolucyjnych – m.in. na te pytania mają dać odpowiedź badania prowadzone przez naukowców z Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego.

Prowadząca prace badawcze nad aparatem żucia, a więc m.in. zębami i kośćmi szczęk, dr Justyna Karkus z Katedry Antropologii zaznaczyła, że to doskonały materiał do zbadania zmian mikroewolucyjnych. – Zęby są świetnym materiałem badawczym, ponieważ w porównaniu z kośćmi są bardziej odporne na działania niekorzystnych czynników środowiska zewnętrznego, takich jak temperatura, wysychanie czy zaleganie w wodzie. Ponadto zęby tworzą się raz w życiu i w odróżnieniu od kości nie ulegają przebudowie – wyjaśniła i przypomniała, że badania tej części ludzkiego ciała są często wykorzystywane w kryminalistyce.

Na ich podstawie można ocenić wiek w chwili śmierci czy dietę badanego osobnika, a pośrednio również jego status społeczno-ekonomiczny.

Jak zmieniły się ludzkie zęby w ciągu 6 tys. lat?

Prace biologów z UŁ mają wykazać, jak zmieniał się ludzki aparat żucia w ostatnich 6 tys. lat, czyli od neolitu. Dr Karkus wskazała, że można zauważyć bardzo duże różnice między szkieletami osób pochodzącymi z neolitu, a tymi z wczesnego średniowiecza. – Trzeba jednak pamiętać, że pomiędzy tymi okresami jest bardzo duża luka czasowa, która wynika z tego, że między neolitem a wczesnym średniowieczem dominował ciałopalny obrządek pogrzebowy, a co za tym idzie brakuje kompletnych szkieletów, które można by było badać. Z drugiej strony to właśnie dzięki tej luce wyraźnie widać zmiany, które następowały w budowie aparatu żucia – tłumaczyła.

Dodała, że w tym czasie populacje bardzo się zmieniały się pod kątem kulturowym. – W okresie neolitu obserwujemy bardzo duże obciążenie aparatu żucia, spowodowane na przykład twardą dietą, brakiem rozdrobnionego pokarmu i obróbki termicznej, ale również obciążeniami zębów w czasie pracy. Czyli wykorzystywaniem zębów jako tak zwanej trzeciej ręki. Po wprowadzeniu do diety miękkich pokarmów, na przykład ziemniaków, co miało miejsce w Polsce około XVII w., obciążenie aparatu żucia stało się jeszcze mniejsze – powiedziała.

Badania łódzkich naukowców wykazały, że odciążony aparat żucia po prostu się zmniejszał, ale nie wszystkie jego elementy w tym samym tempie. Na niektóre z nich większy wpływ mają zmiany środowiska, na inne geny. I tak jest z zębami, które są silnie uwarunkowane genetycznie, a z kolei kości szczęki i żuchwy bardziej reagują na zmiany środowiskowe. – Doprowadziło to do tego, że zęby zmniejszały się wolniej, a z kolei kości, szybciej. Dochodziło więc do dysharmonii i nasiliła się częstość występowania wad w obrębie aparatu żucia. Z badań wynika, że w każdym kolejnym pokoleniu tych wad możemy spodziewać się więcej – wyjaśniła dr Karkus.

Kolejną znaczącą zmianą jest zmniejszanie liczby zębów. – Jeśli spojrzymy na trzecie zęby trzonowe, popularnie nazywane ósemkami, to w neolicie ich braki występowały u niespełna 8% badanych osób, w XIX w. to już 50%. Ten proces wynika z tego, że w trakcie zmian mikroewolucyjnych łatwiej jest zmniejszyć liczbę zębów niż ich rozmiar. Możemy więc powiedzieć, że jeżeli komuś nie wyrosły ósemki, to jest on ewolucyjnie zaawansowany – wskazała.

Rodzaj pracy zapisany w zębach

Ślady na zębach może zostawiać też rodzaj wykonywanej pracy. – Również współcześnie krawcy, szewcy, cukiernicy czy piekarze będą mieli charakterystyczne dla wykonywanego zawodu zmiany w uzębieniu. W przypadku dwóch pierwszych zawodów będą to rowki na brzegu siecznym zębów, spowodowane przez przytrzymywanie zębami igieł lub nici. Cukiernicy i piekarze z kolei będą mieli ubytki próchnicowe, ponieważ unoszące się w powietrzu cukry będą się osadzały na zębach i prowadziły do ich zniszczenia – przekonywała biolożka.

Podobne zmiany można znaleźć również u przedstawicieli dawnych populacji. Badania wykazały, że w analizowanej grupie z wczesnego średniowiecza (XI-XIII w.) u kobiet częściej występowały wady poziomego ustawienia zębów przednich. Prawdopodobnie wpłynęło na to wykorzystanie zębów podczas pracy. Źródła historyczne wskazują, że w tym czasie częstym zajęciem kobiet było np. przędzenie. Dodatkowo u tych kobiet widoczne są również zmiany zwyrodnieniowe w stawie skroniowo-żuchwowym, czyli w tym, który intensywnie pracuje podczas używania aparatu żucia.

Najstarszy znany naukowcom problem z zębami miał gad żyjący 275 mln lat temu. Jego żuchwę odnaleziono w Oklahomie. Stwierdzono w niej ubytki zębowe i uszkodzenie kości szczęki. Odkrycie to rzuca nowe światło na ewolucję uzębienia.

Źródło: https://naukawpolsce.pl


POWIĄZANE ARTYKUŁY

GSK webinar nadwrazliwosc
Czy o nadwrażliwości powiedziano już wszystko? [webinar] Lekarz

W czwartek 30 września o godz. 20:00 odbędzie się bezpłatny webinar "Nadwrażliwość – temat wyczerpany. Czy na pewno? – studium przypadków" organizowany przez firmę GSK we współpracy z portalem Dentonet.pl. Poprowadzi go lek. dent. Marta Szymańska-Sow...

objawy raka jamy ustnej - Dentonet.pl
Rak jamy ustnej? 65% mniej skierowań na badania Lekarz

W Zjednoczonym Królestwie za sprawą wspólnych działań Fundacji Raka Jamy Ustnej (MCF) oraz Brytyjskiej Fundacji Zdrowia Stomatologicznego (BDHF) w listopadzie obchodzony jest już od lat Miesiąc Świadomości Raka Jamy Ustnej. W tym roku działania te wy...

Gra terenowa na targach KRAKDENT 1
Czy wiesz już wszystko o prawidłowej dezynfekcji rąk? Lekarz

Ponad 800 osób – lekarzy dentystów, studentów stomatologii, techników dentystycznych, asystentek i higienistek stomatologicznych – podczas targów Krakdent 2022 odwiedziło stoisko firmy Ecolab w ramach gry Dentoexpress. Zadaniem uczestników gry było p...

ROZWIŃ WIĘCEJ
Dentsply 1
Zastosowanie badania CBCT w leczeniu endodontycznym Lekarz

Badanie CBCT stanowi niewątpliwie nowy standard w radiologii stomatologicznej. Przejście z obrazowania 2D na 3D jest istotnym krokiem we wszystkich dziedzinach stomatologii. Nie kwestionując ani nie umniejszając zalet badania 2D, należy stwierdzić, ż...

analizuja zdjecie rtg
BDA: stomatologiczne badania RTG imigrantów nieetyczne! Lekarz

W roku 2016 konserwatysta, poseł do parlamentu Wielkiej Brytanii David Davies wzbudził kontrowersje, gdy zasugerował, że badania stomatologiczne mogą służyć do weryfikacji wieku nastoletnich uchodźców syryjskich i afgańskich, którzy – jego zdaniem – ...

Karaś - Dentonet.pl
"W endodoncji zmieniło się wszystko, oprócz anatomii" [wywiad] Lekarz

Z dr. Bartłomiejem Karasiem – wykładowcą I Konferencji Dentonet Online – rozmawia Tomasz Hankiewicz. Leczenie kanałowe wiąże się z generowaniem aerozolu w trakcie wykonywanych procedur. Czy przy nowych zasadach funkcjonowania gabinetów, wynikających...

zapalenie przyzębia - Dentonet.pl
Błędy w rozumieniu i leczeniu chorób przyzębia. Co mówią eksperci? Lekarz

– Wydaje mi się, że podstawowym błędem w rozumieniu leczenia choroby przyzębia jest po pierwsze nieskuteczna faza higienizacyjna, nieprzeniesienie odpowiedzialności za skuteczność leczenia na pacjenta, ale również błędne podejście do stanów ostrych, ...

mufid majnun aNEaWqVoT0g unsplash
Badania odporności pracowników medycznych na SARS-CoV-2 Lekarz

Przedstawiciele trzech ośrodków naukowych z województw śląskiego i opolskiego sprawdzą czy pracownicy służby zdrowia, na co dzień stykający się z zakażonymi koronawirusem, wykształcili odporność na SARS-CoV-2. Sprawdzą też, jaki wpływ na ryzyko zakaż...

hejt w internecie - Dentonet.pl
Mamy dość hejtu - mówią lekarze Lekarz

Naczelna Rada Lekarska wystosowała apel do Prokuratury Krajowej w sprawie "nasilającej się fali hejtu i zachowań naruszających przepisy kodeksu karnego w stosunku lekarzy i lekarzy dentystów promujących i realizujących Narodowy Program Szczepień p. C...

Hempoil 850x400 2
Olej CBD - wszystko, co musisz o nim wiedzieć! Pacjent

W ostatnim czasie preparat, który jest niezwykle popularny szczególnie u osób młodych, świadomych, które doskonale znają jego zalety i właściwości. Chodzi oczywiście o olej CBD! Chcesz wiedzieć o nim więcej? Czym jest, jak powstaje, czym się różni su...