Dentonet
LEKARZ
E-mail
WYBIERZ KATEGORIĘ
Aktualności
Prawo i finanse
Praca w gabinecie
Student
Edukacja i technologie
Medycyna

Z historii stomatologii: od Hesy-Re do Pierre’a Faucharda

Publikacja:
Z historii stomatologii: od Hesy-Re do Pierre’a Faucharda

Z historii stomatologii: od Hesy-Re do Pierre’a Faucharda

Działania, które mieszczą się w zakresie leczenia stomatologicznego (choćby tego niewprawnego i z dzisiejszego punktu widzenia nie zawsze prawidłowego) podejmowano już 10 000 lat temu. Niemniej droga, jaką stomatologia przeszła do współczesności, była wyboista i nie w każdej epoce wiązała się z rozwojem i postępem.

Początki znanej nam stomatologii możemy wiązać z cywilizacjami doliny Indusu. W tym rejonie – na pograniczu dzisiejszych Indii i Pakistanu – odnaleziono datowane na około 7000 rok p.n.e. ludzkie zęby trzonowe. Wykonane w nich nawiercenia archeolodzy uznali za celowe i związane z działaniami medycznymi. Natomiast pierwsze pisemne zapisy dotyczące stomatologii (o „robakach”, które niszczą zęby) pojawiły się w kulturze Sumerów 2000 lat później. Na podstawie tych dowodów można przyjąć, że przynajmniej pewna część populacji już tysiące lat temu dbała o higienę i zdrowie jamy ustnej.

„Wspaniały, jeden z dentystów”

Hesy RePierwszym znanym z imienia medykiem zajmującym się leczeniem zębów był Hesy-Re, który praktykował w Egipcie w okresie tzw. trzeciej dynastii – około 2600 roku p.n.e. Z zachowanego do dziś grobowca dentysty w Sakkarze wynika, że Hesy-Re był poważanym lekarzem związanym z dworem faraona Dżesera, a wśród licznych tytułów, jakimi go określano był Wer-ibeh-senjw – „Wspaniały, jeden z dentystów”.

O higienę jamy ustnej dbali również starożytni Grecy i Rzymianie. Kilkaset lat przed naszą erą Hipokrates i Arystoteles pisali m.in. o wyrzynaniu się zębów, leczeniu próchnicy i chorób dziąseł, ekstrakcjach przy użyciu kleszczy oraz stosowaniu metalowego drutu do mocowania rozchwianych zębów, a nawet stabilizowaniu złamań żuchwy. Na Półwyspie Apenińskim Etruskowie już około 700 roku p.n.e. praktykowali uzupełnianie braków zębowych przy użyciu implantów mocowanych paskami ze złota, a rzymski pisarz Aulus Cornelius Celsus (autor pracy „De Medicina”) podpowiadał m.in. jak uzupełniać braki zębowe i radzić sobie z bólem zęba.

Nie tylko Europa

Stomatologia rozwijała się także daleko do basenu Morza Śródziemnego. W Chinach około 2700 roku p.n.e. na złagodzenie dolegliwości bólowych będących skutkiem próchnicy zębów stosowano akupunkturę. W VIII w. p.n.e. znano już pastę do zębów, w II w. n.e. dewitalizację miazgi zębów przeprowadzano z pomocą arszeniku, a 500 lat później do wypełnień chińscy dentyści używali „srebrnej pasty”, którą należy uznać za pierwowzór amalgamatu.

W innym rejonie świata – na zachodniej półkuli – Majowie około 600 r. n.e. wykonywali zabiegi polegające na wprowadzaniu uzupełnień (najczęściej wykonanych z muszli lub obsydianu) bezpośrednio po usunięciu zęba.

Fryzjerzy i mnisi

W przypadku stomatologii (podobnie jak i w wielu innych aspektach życia) średniowieczna Europa nie dorównywała osiągnięciom wiodących cywilizacji antyku. O zdrowie jamy ustnej dbali m.in. mnisi, kowale i golibrody. Na szczególną uwagę zasługują właśnie ówcześni fryzjerzy, którzy – do pewnego stopnia – wykonywali zadania stomatologów i chirurgów, przy czym część z nich przeprowadzała rutynowe zabiegi (przede wszystkim ekstrakcje zębów), a inni, bardziej wykształceni, wykonywali skomplikowane zabiegi chirurgiczne. Taki podział obowiązywał w XIII w. w cechach golibrodów m.in. we Francji i Republice Weneckiej.

Większe zainteresowanie zdrowiem jamy ustnej, a zarazem naukowym podejściem do stomatologii przyniósł renesans. Dowodem tego może być wydana w 1530 roku w Lipsku pierwsza książka dotycząca wyłącznie stomatologii, zatytułowana: „Książeczka lecznicza na wszelkiego rodzaju choroby i niedoskonałości zębów”. W publikacji tej zostały zamieszczone praktyczne porady dotyczące m.in. higieny jamy ustnej, przeprowadzania ekstrakcji, nawiercania zębów oraz wykonywania uzupełnień.

Czas na początki współczesnej stomatologii

Pierre Fauchard narzedziaNie zapominając o prominentnych chirurgach, takich jak Abulcasis (X w.) czy Ambrose Paré (XVI w.), za najważniejszą postać nowożytnej stomatologii należy uznać Francuza Pierre’a Faucharda (1678–1761). Długo by wymieniać zasługi tego „ojca współczesnej stomatologii”. Fauchard prowadził badania, dzięki którym stał się pionierem współczesnej chirurgii szczękowej i ortodoncji. W leczeniu stosował własnoręcznie konstruowane narzędzia, nierzadko stanowiące modyfikację instrumentów używanych przez specjalistów innych dziedzin, np. zegarmistrzów, jubilerów czy fryzjerów.

Pierre Fauchard wykonywał trwałe wkłady koronowo-korzeniowe i protezy, stosował też inne metody uzupełniania braków zębowych, np. szynowanie i replantacje. Dbał przy tym o estetykę – zalecał, aby uzupełnienia protetyczne wykonywać z ludzkich zębów lub specjalnie wymodelowanych kości zwierząt. Odrzucił wciąż obowiązujący mit o robakach wywołujących próchnicę i zmiany chorobowe w tkankach zębów powiązał z kwasową erozją szkliwa. Wreszcie jemu pacjenci stomatologiczni zawdzięczają to, że w trakcie leczenia siedzą z głową opartą w fotelu, co zapewnia stabilizację i pomaga skutecznie wykonać zabieg.

Sprzęt stomatologiczny i medyczny to niezbędny ekwipunek dzisiejszego stomatologa. Odszukaliśmy zdjęcia, które przedstawiają instrumenty sprzed wieków. Warto zobaczyć co się zmieniło i jak kiedyś pojmowano ergonomię.

T.H.

Źródła: https://beyond-dental.co.uk/the-fascinating-history-of-dentistry/

https://www.tecnodent.com/the-history-of-dentistry-from-the-ancient-egyptians-to-the-renaissance/

Fot. CC-by-SA 4.0, wikipedia.org


POWIĄZANE ARTYKUŁY

stypendium
Stypendium Akademii Pierre Faucharda dla studenta UJ Lekarz

Artem Iusupov – student II roku kierunku lekarsko-dentystycznego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego – otrzymał nagrodę i stypendium Akademii Pierre Faucharda. Akademia Pierre Faucharda została założona w Minneapolis w Stanach Zjednoczon...

100 lat WUM
WUM: 100 lat nauczania stomatologii akademickiej Lekarz

23 kwietnia obchodzono 100-lecie nauczania stomatologii akademickiej w Warszawie, które połączone było z XIV Międzynarodową Konferencją Zachód – Wschód. Zgromadzonych w Auli Centrum Dydaktycznego WUM im. prof. Janusza Piekarczyka oraz uczestników u...

finansowanie swiadczen
Co najmniej 140 mln zł na nadwykonania w stomatologii Lekarz

Ministerstwo zdrowia poinformowało, że w ciągu kilkunastu najbliższych dni przekaże co najmniej 140 mln zł na nadwykonania w stomatologii. Przekazanie funduszom regionalnym środków na realizację zmian finansowania w stomatologii było jednym z zapisó...

ROZWIŃ WIĘCEJ
RTG
Aparaty RTG wewnątrzustne w stomatologii Lekarz

Aparaty RTG wewnątrzustne ułatwiają diagnostykę i umożliwiają skuteczne leczenie. Wysoka rozdzielczość obrazów umożliwia ocenę stanu uzębienia pacjenta i wykrycie chorób. Przed wyborem produktu, należy sprawdzić parametry techniczne, certyfikaty oraz...

szczepionka przeciw COVID - Dentonet.pl
Szczepionka przeciw COVID-19 zbadana najlepiej w historii Lekarz

COVID-19 to jedna z najlepiej poznanych chorób zakaźnych w historii, a szczepionka przeciw tej chorobie jest najlepiej zbadaną szczepionką w historii szczepień. Wyraźny jest natomiast deficyt woli zwalczania epidemii COVID-19 u rządzących - napisał z...

narzedzia
Sekcja Polska Akademii Pierre Faucharda – zebranie w Łodzi Lekarz

Już jutro – w dniu 6 października 2021 roku o godzinie 19:00 w siedzibie Okręgowej Izby Lekarskiej w Łodzi przeprowadzone zostanie doroczne zebranie Sekcji Polskiej Akademii Pierre Faucharda. Nieobecni na spotkaniu członkowie stowarzyszenia będą miel...

debata MSS gerostomatologia 5
Multidyscyplinarnie o stomatologii geriatrycznej Lekarz

Jedną z sesji naukowych, które odbyły się w ramach Mazowieckich Spotkań Stomatologicznych 2023, była seria wykładów dotyczących gerostomatologii, zorganizowana przez Polskie Towarzystwo Stomatologii Geriatrycznej. – Jest to młode towarzystwo naukowe,...

Stypendium Pierre Fauchard
Stypendium Akademii Pierre Faucharda przyznane Lekarz

Izabela Wiśniewska - studentka III roku stomatologii na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi - otrzymała jednorazowe stypendium Sekcji Polskiej Akademii Pierre Faucharda. Akademia Pierre Faucharda została założona w Minneapolis w Stanach Zjednoczonych. I...

NHS
BDA: kryzys w stomatologii NHS się pogłębia Lekarz

Premier Wielkiej Brytanii Rishi Sunak rozważa wprowadzenie radykalnych zmian w dostępie mieszkańców kraju do produktów nikotynowych, tak aby docelowo w kraju obowiązywał całkowity zakaz palenia. Brytyjskie Towarzystwo Stomatologiczne popiera te dział...

PFA glowne
Zebranie SP Akademii Pierre’a Faucharda 10 kwietnia w Krakowie Lekarz

W przeddzień rozpoczęcia jubileuszowej 30. edycji Międzynarodowych Targów Stomatologicznych Krakdent, w stolicy Małopolski odbędzie się doroczne zebranie Sekcji Polskiej Akademii Pierre’a Faucharda. Na wydarzenie to członków tej prestiżowej organizac...