Dentonet
LEKARZ
E-mail
WYBIERZ KATEGORIĘ
Aktualności
Prawo i finanse
Praca w gabinecie
Student
Edukacja i technologie
Medycyna

Środki ochrony skóry i ich wpływ na stan zdrowia skóry

Publikacja:
Środki ochrony skóry i ich wpływ na stan zdrowia skóry

Środki ochrony skóry i ich wpływ na stan zdrowia skóry

Jako swego rodzaju płaszcz ochronny naszego organizmu, skóra pełni wiele istotnych funkcji wynikających z jej właściwości obronnych przed potencjalnie szkodliwymi czynnikami fizycznymi, chemicznymi, biologicznymi oraz mechanicznymi. Skóra jest jednym z największych organów naszego ciała – zajmuje od 1,5 m2 do 2 m2. Stanowi półprzepuszczalną barierę, która chroni organizm przed negatywnym wpływem środowiska zewnętrznego. Odpowiada ponadto za złożone funkcje wydzielnicze i regulacyjne.

Skóra – budowa i funkcje

Skóra jest zbudowana z trzech podstawowych warstw nałożonych na siebie: naskórka, skóry właściwej oraz tkanki podskórnej. Niezwykle istotną rolę pełni warstwa środkowa, czyli skóra właściwa. Stanowi ona docelowe miejsce działania większości substancji czynnych, stosowanych w preparatach kosmetycznych. To właśnie w skórze właściwej znajdują się niezwykle ważne elementy budowy tego organu, odpowiadające za jej wygląd oraz procesy starzenia, jak włókna kolagenowe i elastyczne, a także fibroblasty oraz kwas hialuronowy wchodzący w skład substancji międzykomórkowej skóry właściwej.

Warstwą odpowiadającą za znaczną część ochronnych i barierowych funkcji skóry, wpływającą także na możliwość dotarcia substancji kosmetycznie czynnych w głąb tkanki, jest naskórek. Natomiast położona najgłębiej tkanka podskórna, zbudowana z tkanki łącznej i tłuszczowej, umożliwia skórze przesuwanie się, ponadto magazynuje energię, stanowi warstwę izolacyjną oraz chroni przed urazami.

Skóra rąk

Skóra rąk nie posiada podskórnej tkanki tłuszczowej, jest również niemal pozbawiona gruczołów łojowych, posiada natomiast liczne gruczoły potowe. Co za tym idzie, ilość wydzielanego sebum jest dużo niższa niż w innych partiach ciała. Powoduje to zmniejszenie zdolności naskórka do utrzymywania wilgoci, a tym samym skóra dłoni podatna jest na uszkodzenia; staje się wówczas szorstka, twarda, postarzała. Ponadto uszkodzona bariera naskórka sprzyja penetracji do wnętrza organizmu bakterii i innych czynników chorobotwórczych.

Ekspozycja skóry na czynniki zewnętrzne

Każdego dnia skóra naszych rąk jest narażona na kontakt z wieloma substancjami chemicznymi, które znajdują się w składzie kosmetyków, detergentów lub środków do dezynfekcji. Choć odpowiednie ustawy nakładają na producentów kosmetyków i środków dezynfekcyjnych obowiązek przestrzegania norm dopuszczanych stężeń substancji czy konserwantów, preparaty te mogą powodować niepożądane skutki. Dzieje się tak, ponieważ w ich składzie znajduje się wiele substancji, a każda z nich (lub jej metabolity) mogą powodować potencjalne zagrożenie. Narażone są zwłaszcza osoby, u których mechanizmy ochronne naskórka zostały osłabione w zakresie kwasowości, trwałości płaszcza lipidowego oraz zaburzeń przepuszczalności.

Zmiany na skórze po użyciu substancji toksycznej lub alergizującej

Niewłaściwie dobrane kosmetyki, mydła lub antyseptyki mogą wywoływać różnego rodzaju zmiany skórne, takie jak: wyprysk kontaktowy z podrażnienia, alergiczny wyprysk kontaktowy, pęknięcia naskórka, spierzchnięcie bądź wysuszenie.

Wyprysk kontaktowy, nazywany również dermatozą ze zużycia, to zmiana chorobowa powstająca na skórze wskutek działania substancji toksycznej lub kontaktu z alergenem, z którym chory styka się w życiu codziennym lub w pracy zawodowej. Wpływ na to ma ilość danej substancji, sposób jej aplikacji, jak i czas stosowania.

Natomiast reakcja skóry na czynniki drażniące zawarte w rożnych substancjach jest bardzo osobnicza. Objawy, które diagnozują obraz kliniczny wyprysku z podrażnienia są różne, zależne od czynników drażniących danej substancji. Najczęściej występują objawy pieczenia skóry, czasem towarzyszący delikatny świąd oraz niewielkie wykwity (np. pęcherzyki). U osób z wysuszoną, zmienioną zapalnie skórą, z uszkodzonym naskórkiem symptomy te mogą występować w większym nasileniu, a nieswoisty stan zapalny będzie ułatwiał przenikanie alergenów.

Ze względu na mechanizm powstawania, zmiany możemy podzielić na wyprysk niealergiczny oraz wyprysk alergiczny. Wyprysk niealergiczny, czyli dermatoza z podrażnienia, spowodowany jest działaniem czynników drażniących.

Drugą grupę stanowi wyprysk alergiczny, który ma podłoże immunologiczne i związany jest z IV typem reakcji alergicznej. Ten typ nie jest zależny od czasu ani stężenia danej substancji. Jego objawem jest często intensywny świąd. W leczeniu miejscowym stosowane są maści steroidowe, leki odkażające, antybiotyki aplikowane na skórę. Przy leczeniu ogólnym konieczne są leki antyhistaminowe, kwas askorbinowy, wapń, niekiedy również leki immunosupresyjne.

Przewlekłe stosowanie substancji chemicznych, z którymi możemy mieć kontakt w pracy zawodowej lub w domu (np. częste mycie skóry, stosowanie agresywnych, nieprofesjonalnych środków do dezynfekcji lub środków czyszczących) powoduje niszczenie mechanizmów obronnych skóry. W wyniku tego nasze dłonie stają się wysuszone, zaczerwienione, pojawiają się na nich pęknięcia, występuje łuszczenie, powierzchowne rogowacenie. Jeżeli zmiany utrzymują się przewlekle, mogą ulegać wtórnym nadkażeniom. Z tego powodu każdy środek aplikowany na skórę dłoni powinien być nie tylko skuteczny, ale przede wszystkim bezpieczny i przyjazny dla skóry.

Większość chorób skóry dłoni, takich jak m.in. alergie kontaktowe, zapalenia skóry, kontaktowe zapalenia skóry z podrażnienia, pokrzywka kontaktowa, fotodermatozy kontaktowe uwzględniono w Wykazie chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym.

W Polsce środki ochrony skóry objęte są normą PN-88/Z-08054, natomiast Dyrektywa 89/656/EWG określa minimalne wymagania bezpieczeństwa i ochrony zdrowia dotyczące stosowania przez pracowników środków ochrony indywidualnej.

Dłonie to nasza wizytówka, o czym należy pamiętać wybierając środki profesjonalne, przebadane, bezpieczne i skuteczne. Niestety pracodawcy nierzadko kierują się względami ekonomicznymi, pomijając aspekt dermatologiczny i zdrowotny. A w jakim celu my je stosujemy, szczególnie w czasie pandemii? Środki do dezynfekcji skóry dłoni stosuje się w celu ochrony przed czynnikami szkodliwymi, takimi jak bakterie, wirusy i grzyby. W życiu codziennym jest to obecnie nasza podstawowa procedura, która ma za zadanie zabezpieczyć nas przed rozprzestrzenianiem się drobnoustrojów.

Środki do ochrony skóry dłoni

Chcąc chronić skórę, należy wybierać środki o pełnym spektrum, które skutecznie i w możliwie szybkim czasie usuną z powierzchni dłoni większość czynników zakaźnych. Należy przy tym pamiętać, że wraz z usunięciem potencjalnie szkodliwych drobnoustrojów użyte środki mogą spowodować uszkodzenia bariery fizjologicznej skóry. Wskazane jest zatem używanie takich preparatów, które w swoim składzie zawierają środki nawilżające oraz pielęgnujące. Optymalnym wyborem są te preparaty, które można stosować (zgodnie z zaleceniem producenta) wielokrotnie w ciągu dnia, po każdym pacjencie, bez negatywnych konsekwencji zdrowotnych.

Bibliografia:

  1. Adamski Z., Kaszuba A.: Dermatologia dla kosmetologów. Wydawnictwo Edra Urban & Partner, Wrocław 2010.
  2. Kołodziejczak A.: Kosmetologia. Tom 1. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2019.
  3. Noszczyk M.: Kosmetologia pielęgnacyjna i lekarska. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2013.
  4. Martini M. C.: Kosmetologia i farmakologia skóry. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2020.
  5. Zych M., Górska E., Jankiewicz U., Kowalczyk P.: Środki dezynfekcyjne oraz skuteczność ich działania na drobnoustroje skóry. Nowa Medycyna, 2013, 1: 31–34.

Agnieszka Gromadzka

 


POWIĄZANE ARTYKUŁY

rak skory
Wielka Brytania: rośnie liczba przypadków raka skóry Lekarz

Według danych niezależnej organizacji Cancer Research UK, liczba mieszkańców Wielkiej Brytanii, u których zdiagnozowano nowotwory skóry, osiągnęła najwyższy poziom od początku prowadzenia statystyk w tym zakresie. Cancer Research UK to organizacja ...

stomatologia 1
„Stomatologia na szarym końcu w systemie ochrony zdrowia” Lekarz

Tylko 39% Polaków między 20. a 60. rokiem życia deklaruje, że odbywa regularne wizyty u stomatologa, 98% osób w wieku 35-44 lata ma próchnicę, w 2023 r. NFZ przeznaczył na leczenie stomatologiczne 71 zł na osobę – poseł Jarosław Sachajko przytacza sz...

Dorota Olczak Kowalczyk
Wpływ pandemii COVID-19 na stan zdrowia jamy ustnej u dzieci Lekarz

– W trakcie pandemii wiele gabinetów stomatologicznych było niedostępnych albo miało ograniczoną dostępność. W tym czasie dzieci przebywały w domach, bo szkoły były zamknięte, więc doszły do tego niekorzystne nawyki, takie jak oglądanie filmów, gry k...

ROZWIŃ WIĘCEJ
ozzl protest
Wielki protest pracowników ochrony zdrowia już niebawem Lekarz

Na 11 września na godzinę 12: 00 zaplanowano w Warszawie rozpoczęcie akcji protestacyjnej pracowników ochrony zdrowia. Do Ogólnopolskiego Komitetu Protestacyjno-Strajkowego wciąż dołączają kolejne organizacje związkowe zawodów medycznych. Oprócz piln...

USA
Stan USA a stan zdrowia jamy ustnej - są duże dysproporcje Lekarz

Nikogo nie trzeba przekonywać, że stan zdrowia jamy ustnej zależny jest od wielu czynników – począwszy od dostępu do fluorowanej wody, przez poziom świadomości zdrowotnej mieszkańców, a skończywszy na zasobności ich portfeli. W USA przeprowadzono w o...

Dentonet - polscy lekarze są przepracowani
11 września - wielki protest pracowników ochrony zdrowia Lekarz

11 września 2021 r. o godz. 12:00 w Warszawie odbędzie się wielki protest pracowników ochrony zdrowia. Wśród postulatów znajduje się m.in. zwiększenie wynagrodzeń w ochronie zdrowia do poziomów średnich w OECD i UE 2 sierpnia 2021 r. w siedzibie Nac...

ochrona zdrowia
Źle zarządzany, choć nie najgorszy system ochrony zdrowia Lekarz

Czterech na pięciu mieszkańców Polski w niedawnym sondażu IBRIS negatywnie oceniło krajowy system ochrony zdrowia. Fatalne oceny opieki zdrowotnej ze strony Polaków przyniosło też międzynarodowe Globalne Badanie Nastrojów Społecznych IRIS. A obiektyw...

leczenie dzieci
Atopowe zapalenie skóry zwiększa ryzyko próchnicy u dzieci Lekarz

Niemowlęta z atopowym zapaleniem skóry (AZS) są bardziej narażone na wystąpienie próchnicy na późniejszym etapie życia - twierdzą naukowcy z National University of Singapore. Atopowe zapalenie skóry (AZS) – zwane również wypryskiem atopowym lub egze...

wynagrodzenia pracowników medycznych - Dentonet.pl
4 mld zł na podwyżki dla pracowników ochrony zdrowia Lekarz

Prawie 4 mld zł w ciągu sześciu miesięcy ma trafić na podniesienie najniższych wynagrodzeń pracowników ochrony zdrowia. Rada ministrów przyjęła projekt ministerstwa zdrowia wypracowany wspólnie na Trójstronnym Zespole ds. Ochrony Zdrowia. Projekt us...

niedozywienie
Stan zdrowia jamy ustnej ma wpływ na niedożywienie u seniorów Asysta

Badacze z University of North Carolina udowodnili, że problem niedożywienia u seniorów ma olbrzymi związek ze stanem zdrowia ich jamy ustnej. Zaapelowano więc o wprowadzenie zarówno programów leczenia stomatologicznego dla osób starszych, jak i pomoc...

migrena1
Migreny mają wpływ na stan zdrowia jamy ustnej pacjentów Lekarz

Wiele osób zmaga się z uporczywymi migrenami, które mogą nie tylko utrudniać wykonywanie naszych obowiązków, ale nierzadko nawet uniemożliwić codzienne funkcjonowanie. Co nie może dziwić, dolegliwości związane z migreną zwykle skutkują tym, że chory ...