Pacjent z cukrzycą w gabinecie stomatologicznym – zasady pracy

Pacjent z cukrzycą wymaga szczególnej uwagi ze strony zespołu stomatologicznego. O ile mniej zagrożeń niesie ze sobą praca z osobą ze zdiagnozowaną i ustabilizowaną chorobą, o tyle dużym ryzykiem jest obarczone leczenie pacjentów, którzy o cukrzycy nie wiedzą lub nie poinformują personelu. Oto kilka praktycznych wskazówek, jak radzić sobie w tego typu sytuacjach.

Według statystyk przedstawionych w raporcie „Cukrzyca. Ukryta pandemia. Sytuacja w Polsce”, w 2013 r. w naszym kraju było około 3 mln osób chorych na cukrzycę, z czego u 1 mln choroba ta nie została zdiagnozowana i nie była leczona. Znaczna część tej drugiej grupy podejmuje leczenie stomatologiczne, nie wiedząc o swoim schorzeniu. I o ile większość zabiegów dentystycznych może być w bezpieczny sposób wykonywana u pacjentów z cukrzycą ustabilizowaną, o tyle zespół stomatologiczny – w tym asystentki – muszą znać zasady pracy z pacjentami nieleczonymi. W ich przypadku w gabinecie dentystycznym może dojść do stanów bezpośrednio zagrażających życiu, włącznie z hiperglikemią lub hipoglikemią. Dlatego ważne jest rozpoznanie takiej sytuacji oraz wdrożenie postępowania ratującego życie i zdrowie pacjenta.

Hipoglikemia to nagły spadek stężenia glukozy we krwi. Może on być spowodowany niewłaściwym leczeniem cukrzycy lub jego brakiem, nadmiernym wysiłkiem fizycznym, stresem związanym z wizytą u dentysty lub nieregularnym spożywaniem posiłków. Do najczęściej występujących objawów hipoglikemii zalicza się niepokój, zaburzenia mowy i widzenia, napady drgawek, rozszerzenie źrenic, drżenie, bladość skóry czy zimne poty. Bardzo ważne jest odróżnienie hipoglikemii m.in. od udaru mózgu (mogą występować bóle głowy i wymioty) czy napadu padaczki (utrata przytomności, nietrzymanie moczu i kału). W skrajnych przypadkach u pacjenta dojść może do śpiączki hipoglikemicznej, spowodowanej nagłym i gwałtownym spadkiem poziomu glukozy we krwi. Jednym z czynników zwiększających ryzyko jej wystąpienia jest stres towarzyszący leczeniu stomatologicznemu.

Stanem odwrotnym do hipoglikemii jest hiperglikemia, spowodowana zbyt wysokim poziomem glukozy we krwi i niedoborem insuliny. W gabinecie stomatologicznym wywołuje ją zazwyczaj stres towarzyszący leczeniu. Do głównych objawów zalicza się m.in. zwiększone pragnienie, uczucie parcia na mocz, bóle głowy, zmęczenie i senność, niewyraźne widzenie i trudności z koncentracją.

W większości przypadków w gabinecie stomatologicznym nie ma możliwości sprawdzenia poziomu glukozy we krwi pacjenta. Dlatego często nie można określić, czy dotknęła go hiper- czy hipoglikemia, zwłaszcza jeśli ona sam nie jest świadomy swojej choroby. Dlatego lepiej nie podawać mu niczego do jedzenia lub picia, ale zadzwonić po pogotowie. Jeśli jednak na wyposażeniu kliniki znajduje się glukometr, warto zbadać poziom glukozy we krwi chorego. W przypadku bardzo niskich poziomów można podać mu słodki napój lub czekoladę, zaś w przypadku bardzo wysokich – lekko osoloną wodę. Nawet jeśli po tym pacjent poczuje się lepiej, wskazane jest wezwanie pogotowia.

Co czwarty Polak po 60. roku życia choruje na cukrzycę. Leczenie chorych to praktycznie codzienność wielu gabinetów stomatologicznych. Często jednak dentyści boją się leczyć takich pacjentów. – Niesłusznie – odpowiada prof. Leszek Czupryniak, prezes Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.

AF
Fot. TesaPhotography, pixabay.com