Dentonet
LEKARZ
E-mail
WYBIERZ KATEGORIĘ
Aktualności
Prawo i finanse
Praca w gabinecie
Student
Edukacja i technologie
Medycyna

Zęby ludzi średniowiecza – mniej próchnicy niż u współczesnych

Publikacja:
Zęby ludzi średniowiecza – mniej próchnicy niż u współczesnych

Zęby ludzi średniowiecza – mniej próchnicy niż u współczesnych

Sześć czaszek pochodzących z późnośredniowiecznego cmentarza, odkrytego blisko dekadę temu w Gliwicach przebadali współczesnymi metodami dentyści z Katowic. Okazuje się, że próchnica była w średniowieczu znacznie rzadsza niż obecnie.

Na przegląd stomatologiczny z Muzeum w Gliwicach zostało przekazanych 6 czaszek lub ich części, z czego 5 należało do osób dorosłych, a jedna do młodego dorosłego. Wykonaliśmy podstawowy przegląd, badanie pod kątem próchnicy, wybrane zęby były oceniane pod mikroskopem, pobrano również skany 3D i przeprowadzono cyfrową diagnostykę radiologiczną. Każdy z „pacjentów” miał założoną typową kartotekę, w której zaznaczano spostrzeżenia dentystów. Całość trwała 3 intensywne dni, a po tym czasie eksponaty wróciły do muzeum – opisuje przebieg badań dentystka odpowiedzialna za projekt z Dentim Clinic Medicover w Katowicach Marta Szymańska-Pawelec.

„Czaszki badanych osób nie miały wampirzych kłów”

Stomatolodzy oceniali m.in. uzębienie osób pochowanych w nietypowy sposób, noszący znamiona pochówku antywampirycznego. Czaszki pochodzą z odkrytego w 2013 r. cmentarzyska w Gliwicach. Było to jedno z najgłośniejszych w ostatnich latach znalezisk archeologicznych w Polsce. Okazało się ono być nekropolią osób odrzuconych przez społeczeństwo. Kilkanaście nietypowych grobów należało do skazańców ściętych mieczem przez kata, którym następnie – tak jak w pochówku antywampirycznym – umieszczono głowy między nogami.

Czaszki badanych osób nie miały wampirzych kłów, na co pewnie liczyli fani powieści grozy. Te osoby miały natomiast kły w sensie anatomicznym, czyli zęby, które znajdują się pomiędzy grupą siekaczy a przedtrzonowców. Są one naturalną cechą anatomiczną i nie odznaczały się niczym szczególnym poza starciem, co mogło wynikać z „twardej” diety, do której z pewnością nie zaliczała się szyja niewiasty – podkreśla Marta Szymańska-Pawelec.

Zęby w całkiem dobrej kondycji

Zęby „wampirów” z Gliwic były w całkiem dobrej kondycji, a uszkodzenia pojawiały się częściej z powodu starcia niż w wyniku próchnicy. – Zęby niektórych osób były bardzo starte, aż widoczne były odsłonięta zębina i miazga. Wynikać to może z charakteru spożywanych produktów, które były twarde, włókniste, a w chlebie mogły znajdować się okruchy kamienia z młyna. Obecnie starcie zębów przypisujemy stresowi, który wyzwala często nieświadome zgrzytanie zębami. Czy wtedy tak bardzo też się stresowano? Pewnie tak, choć powody były zupełnie inne – przypuszcza dentystka.

Tylko w nielicznych przypadkach wykryliśmy próchnicę, co stanowiło około 20-30% zębów, a dzisiaj na nią uskarża się niemal 9 na 10 osób. Nie ma w tym nic dziwnego, jeśli spojrzymy na dietę. Wieki temu spożywano nieprzetworzone lub niskoprzetworzone produkty: zboża, kasze, pieczywo, wędzone mięsa, warzywa i owoce. Rafinowany cukier przez wieki był towarem luksusowym i bardzo drogim. Częściej do słodzenia był stosowany miód. Nie bez znaczenia mogła być też obecność fluoru w wodzie, który występuje w niej naturalnie. Kiedyś nie była filtrowana, jak obecnie – wskazuje Marta Szymańska-Pawelec.

Paradontoza i niedorozwój szkliwa

Podobnie jak współczesnym, tak i ludziom przed wiekami mogła dokuczać paradontoza. – W jednym przypadku zaobserwowaliśmy cechy przewlekłego zapalenia przyzębia, co skutkowało zanikiem kości części zębodołowej żuchwy z tzw. obnażeniem furkacji korzeni. To znaczy, w uproszczeniu, że tkanki były tak nisko aż dostrzegalne były nawet korzenie zębów trzonowych. Z tego powodu osoba ta, za życia, mogła już wcześniej utracić zęby, bo miejsca po brakach były zagojone – opisuje chirurg z Dentim Clinic Medicover Sebastian Pawelec.

U dwóch osób zaobserwowano z kolei hipoplazję, czyli niedorozwój szkliwa, prawdopodobnie o charakterze wrodzonym. – Powstaje w wyniku długotrwałych braków witaminowych czy niedoborów żywieniowych, jak również ekspozycji na szkodliwe czynniki w okresie prenatalnym. Sugerowany jest też wpływ chorób zakaźnych w wieku wczesnodziecięcym m.in. ospy, odry czy różyczki. Niedobory mogą rozwinąć się na skutek chorób układu pokarmowego powodujących niedostateczne wchłanianie mikroelementów z pożywienia, czy też zaburzeń endokrynologicznych. Innym prawdopodobnym powodem jest też ograniczona dostępność odpowiednich produktów. W konsekwencji szkliwo jest słabsze i bardziej podane na próchnicę – wyjaśnił Sebastian Pawelec.

Sprzęt stomatologiczny i medyczny to niezbędny ekwipunek dzisiejszego stomatologa. Odszukaliśmy zdjęcia, które przedstawiają instrumenty sprzed wieków. Warto zobaczyć co się zmieniło i jak kiedyś pojmowano ergonomię.

Źródło: https://naukawpolsce.pl/

Fot. R. Kaźmierczak, http://muzeum.gliwice.pl


POWIĄZANE ARTYKUŁY

kontrole NFZ
Mniej kontroli NFZ w stomatologii w III kwartale 2023 r. Lekarz

Tylko dwie kontrole w placówkach stomatologicznych przeprowadził w III kwartale br. Narodowy Fundusz Zdrowia. Ogólnie w tym okresie przeprowadzono 133 kontrole realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Do najczęściej występujących uch...

stomatologia
USA: mniej wizyt, pacjentów i coraz mniej personelu Lekarz

W ostatnim czasie praktyki stomatologiczne w Stanach Zjednoczonych mierzą się z mniejszą niż przed pandemią liczbą pacjentów, a zarazem wciąż borykają się z brakami kadrowymi. To wnioski płynące z prognozy ekonomicznej Instytutu Polityki Zdrowotnej A...

stomatologia na NFZ
Mniej gabinetów stomatologicznych na NFZ w Lubuskiem Lekarz

Wojewódzki oddział Narodowego Funduszu Zdrowia w Zielonej Górze poinformował, że z końcem czerwca wygasły trzy umowy na leczenie stomatologiczne w regionie. Jak czytamy w komunikacie, 30 czerwca 2022 r. wygasły umowy na udzielanie świadczeń stomatol...

ROZWIŃ WIĘCEJ
weglowodany
Mniej węglowodanów prostych w diecie - zdrowsze zęby Asysta

Jak wynika z badań przeprowadzonych przez naukowców z Newcastle University, mniejsza ilość węglowodanów w diecie przekłada się na wyższy poziom zdrowia jamy ustnej. Naukowcy przeanalizowali kilkadziesiąt prac naukowych z zakresu dietetyki, w których...

papierosy mentolowe
Zakaz papierosów mentolowych – mniej palaczy Lekarz

Z badania naukowców reprezentujących Katedrę Zachowań Zdrowotnych Uniwersytetu Północnej Karoliny w Chapel Hill (Stany Zjednoczone) wynika, że zakaz sprzedaży papierosów mentolowych przekłada się na znaczne obniżenie odsetka palaczy. Papierosy mento...

e-zwolnienia - Dentonet.pl
W 2021 r. mniej zwolnień lekarskich i mniej absencji w pracy Lekarz

W 2021 r. lekarze wystawili osobom ubezpieczonym w ZUS-ie 20,5 mln zaświadczeń lekarskich z powodu ich choroby. Łączna liczba dni absencji w pracy wynikającej z tych zaświadczeń wyniosła 239,9 mln. W porównaniu do 2020 r. zmniejszyła się zarówno abse...

Wielka Brytania
UK: mniej absolwentów na stażach Lekarz

W Wielkiej Brytanii obserwuje się obecnie „większy niż zwykle” spadek liczby absolwentów stomatologii, którzy decydują się na rozpoczęcie staży przygotowawczych w klinikach Narodowej Służby Zdrowia (NHS). Przybywa też absolwentów, którzy nie podejmuj...

NFZ
Coraz mniej gabinetów współpracujących z NFZ-em Lekarz

Dziennikarze serwisu Prawo.pl dotarli do raportu Narodowego Funduszu Zdrowia, z którego wynika, że liczba gabinetów stomatologicznych współpracujących z Funduszem spadła z 6992 w 2019 r. do 6190 w 2021 r. – Ostrzegaliśmy przed taką sytuacją od lat – ...

palenie papierosow 1
WHO: palenie papierosów coraz mniej popularne Lekarz

Według najnowszych szacunków Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), opublikowanych 16 stycznia, na całym świecie jest obecnie 1,25 miliarda dorosłych użytkowników tytoniu. Oznacza to znaczny spadek odsetka palących w ciągu ostatnich dwóch dekad. Dane ...

antybiotykoopornosc
Antybiotykooporność będzie zabijać 10 mln ludzi rocznie Lekarz

Zdaniem prof. Walerii Hryniewicz zdolność drobnoustrojów do nabierania odporności na antybiotyki dynamicznie rośnie. – Jeżeli nic się nie zmieni, to już w 2050 roku z powodu antybiotykooporności mikroorganizmów rocznie będzie umierać 10 mln ludzi – o...

alkohol
USA: młodzi dorośli piją mniej alkoholu Lekarz

W artykule, który został opublikowany 2 maja w czasopiśmie naukowym „Nature Mental Health” wykazano, że intensywnie pijący młodzi dorośli Amerykanie (powyżej 21. roku życia) ograniczyli spożycie alkoholu w czasie pandemii. W badaniu przeanalizowano ...