Profilaktyka grzybicy jamy ustnej – o czym trzeba informować pacjentów

Grzybica – zwana również kandydozą – to jedna z chorób błon śluzowych najczęściej diagnozowanych przez zespół stomatologiczny. Oprócz leczenia, ważne jest edukowanie pacjentów o zasadach profilaktyki tego schorzenia.

Grzybica jamy ustnej jest efektem rozmnażania się w jamie ustnej grzybów z rodziny Candida. Co ciekawe, są one zupełnie naturalnym elementem flory mikrobiologicznej jamy ustnej i występują u zdecydowanej większości populacji. W normalnych warunkach grzybów Candida jest w jamie ustnej niewiele i nie zagrażają one zdrowiu człowieka. Jednak na skutek niektórych czynników – np. długotrwałej terapii antybiotykowej, przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych, osłabienia odporności organizmu, przebytych niedawno infekcji, chorób ogólnoustrojowych, podrażnień spowodowanych źle dobranymi protezami – może dojść do zachwiania równowagi mikrobiologicznej w jamie ustnej i znacznego namnożenia się grzybów. Objawia się to m.in. charakterystycznym białym nalotem na błonach śluzowych oraz tylnej części języka, metalicznym posmakiem w ustach, nieprzyjemnym zapachem dobywającym się z jamy ustnej, pękaniem kącików ust, a nawet trudnością z przełykaniem (jeśli grzyby zainfekują również gardło). Leczenie grzybicy jamy ustnej w większości przypadków polega na stosowaniu środków działających miejscowo i ogólnie, zawierających m.in. kwas bromowy, roztwór gencjany, flukonazol, nystatynę czy worykonazol.

Zasady profilaktyki grzybicy jamy ustnej

Równie ważna jak właściwe rozpoznanie choroby oraz wdrożenie skutecznych metod leczenia jest profilaktyka grzybicy jamy ustnej. W trakcie wizyty pacjenta w gabinecie stomatologicznym oraz przeprowadzanego instruktażu warto przedstawić mu najważniejsze zasady profilaktyki schorzenia, zwłaszcza jeśli w trakcie wywiadu wychodzi na jaw, że znajduje się on w grupie bardziej narażonej na rozwój grzybicy (np. przyjmuje doustną antykoncepcję, jest w trakcie terapii antybiotykowej lub boryka się z przewlekłymi infekcjami). Do zasad tych zalicza się głównie:

• stosowanie środków osłonowych podczas terapii antybiotykowej lub przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych,
• naturalne podnoszenie odporności organizmu,
• dieta bogata w niezbędne witaminy i mikroelementy (witaminy z grupy B, witamina C, cynk, wapń, żelazo),
• wprowadzenie do menu kefirów, maślanek i jogurtów, pomagających zachować naturalną florę mikrobiologiczną organizmu,
• wyeliminowanie z jadłospisu produktów zawierających duże ilości cukrów, zwłaszcza słodyczy,
• zwracanie uwagi na dopasowanie protez zębowych czy aparatów ortodontycznych (w celu wyeliminowania ewentualnych podrażnień),
• stosowanie płukanek do ust zawierających olejek z drzewa herbacianego, cynamonowy, goździkowy, z oregano lub tymianku, hamujących namnażanie się grzybów,
• prawidłowa higiena jamy ustnej.

U pacjentów, u których grzybica jamy ustnej ma charakter przewlekły i nawracający, wskazane jest również profilaktyczne okresowe stosowanie środków o charakterze przeciwgrzybicznym.

Wczesna profilaktyka onkologiczna w jamie ustnej – taki tytuł nosi wykład prof. dr. hab. Tomasza Konopki z Wrocławskiego Uniwersytetu Medycznego, wiceprezesa Polskiego Towarzystwa Periodontologicznego, wygłoszony podczas konferencji „Stomatologia 2013” w Naczelnej Izbie Lekarskiej, poświęconej nowotworom głowy i szyi.

AF