Próchnica może zaczynać się jeszcze przed pojawieniem się pierwszego zęba

Ryzyko rozwoju próchnicy u dzieci może być kształtowane już na długo przed pojawieniem się pierwszych zębów mlecznych. Wyniki badania opublikowanego 9 maja 2026 r. w czasopiśmie „Journal of Dentistry” wskazują, że ekspozycja na dym tytoniowy w okresie prenatalnym oraz we wczesnym dzieciństwie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem próchnicy wczesnego dzieciństwa. Szczególnie istotnym okresem okazał się drugi trymestr ciąży.

Autorzy pracy pt. „Dental caries linked to gestational and early-life secondhand smoke exposure” przeanalizowali dane 712 dzieci uczestniczących w prospektywnym badaniu kohortowym prowadzonym w Indiach. Oceniano zarówno narażenie na bierne palenie, jak i występowanie próchnicy u dzieci w wieku od 3 do 5 lat. Do oceny ekspozycji wykorzystano nie tylko ankiety, ale również biomarkery nikotyny oznaczane w moczu.

Wpływ biernego palenia zaczyna się już w ciąży

Badacze wykazali, że u dzieci narażonych na dym tytoniowy w życiu płodowym próchnica występowała częściej niż u dzieci nienarażonych na taką ekspozycję. Najsilniejszy związek obserwowano w przypadku ekspozycji w drugim trymestrze ciąży. Również bierne palenie we wczesnym okresie po urodzeniu wiązało się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia próchnicy.

Zdaniem autorów reprezentujących ośrodki naukowe w Stanach Zjednoczonych i Indiach wyniki te potwierdzają, że procesy wpływające na zdrowie jamy ustnej dziecka rozpoczynają się znacznie wcześniej, niż pojawiają się pierwsze objawy choroby. Próchnica nie jest wyłącznie konsekwencją późniejszych nawyków higienicznych czy diety, ale może być związana również z czynnikami środowiskowymi oddziałującymi już w okresie prenatalnym.

Rola ojca również ma znaczenie

Interesującym wnioskiem badania był także związek pomiędzy paleniem tytoniu przez ojca a częstością występowania próchnicy u dzieci. Autorzy odnotowali wyższe ryzyko choroby u dzieci, których ojcowie wypalali większą liczbę papierosów dziennie. Wyniki te wskazują, że profilaktyka zdrowia jamy ustnej powinna obejmować całe środowisko rodzinne dziecka, a nie wyłącznie zachowania samej matki w czasie ciąży.

Nowe spojrzenie na profilaktykę

Autorzy z zespołu pod kierownictwem dr. Andresa Cardeny z Katedry Pediatrii Uniwersytetu Stanforda (USA) podkreślają, że działania zapobiegające próchnicy powinny rozpoczynać się już na etapie opieki prenatalnej. Ograniczenie ekspozycji kobiet ciężarnych i małych dzieci na dym tytoniowy może przynieść korzyści nie tylko dla zdrowia ogólnego, lecz także dla zdrowia jamy ustnej.

Wyniki badania wpisują się w rosnącą liczbę doniesień wskazujących, że rozwój próchnicy należy rozpatrywać znacznie szerzej niż tylko przez pryzmat momentu wyrznięcia pierwszych zębów. Coraz więcej danych sugeruje, że niektóre czynniki ryzyka mogą oddziaływać już w okresie życia płodowego i w pierwszych miesiącach po urodzeniu.

Źródło: https://www.drbicuspid.com/

https://www.sciencedirect.com/

Diagnostyka chorób ogólnych, przygotowanie dzieci do zabiegów stomatologicznych oraz wspólne działania w kierunku profilaktyki – to zdaniem prof. dr hab. n. med. Doroty Olczak-Kowalczyk – główne obszary współpracy lekarzy dentystów z lekarzami specjalistami pediatrii w zakresie opieki nad małymi pacjentami.  – Lekarz pediatra również powinien oceniać stan jamy ustnej i jeśli widzi jakiekolwiek nieprawidłowości – skierować dziecko do stomatologa – podkreśla konsultant krajowa ds. stomatologii dziecięcej i prezes Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej.