Zęby taurodontyczne
Zęby taurodontyczne to anomalia morfologiczna wielokorzeniowych trzonowców stałych oraz mlecznych, zarówno w obrębie szczęki, jak i żuchwy. Można ją rozpoznać wyłącznie na podstawie badań obrazowych – zęby taurodontyczne cechują się przesunięciem dowierzchołkowym dna komory miazgi z jednoczesnym skróceniem korzeni i brakiem typowego przewężenia w obszarze połączenia szkliwno-cementowego.
Taurodontyzm to anomalia morfologiczna dotycząca wielokorzeniowych trzonowców – głównie stałych, rzadziej mlecznych. Zęby taurodontyczne rozpoznać można tylko na podstawie badań obrazowych, charakteryzuje je obecność prostokątnej, wydłużonej komory zęba, a także skrócenie korzeni z przesunięciem i rozwidleniem w kierunku wierzchołkowym. Pojęcie to wprowadził na początku XX w. brytyjski anatom i antropolog Arthur Keith, łącząc sformułowania „thauro”, czyli „byk” oraz „dens”, czyli „ząb”, co można tłumaczyć jako „bydlęce” lub „bycze zęby”.
Zęby taurodontyczne – przyczyny
Zęby taurodontyczne są anomalią, której przyczyn nie udało się jak dotąd jednoznacznie ustalić. Opublikowane hipotezy badawcze sugerują związek taurodontyzmu z nieprawidłowościami w rozwoju uzębienia na etapie płodowym, a także genetyczne podłoże tej anomalii. Niektórzy badacze twierdzą, że za jej występowanie może odpowiadać zwiększona liczba chromosomów X albo mutacja genu chromosomu X odpowiedzialnego za rozwój szkliwa.
Zęby taurodontyczne mogą występować samodzielnie lub współwystępować w przebiegu różnych chorób ogólnoustrojowych, zespołów genetycznych i wad wrodzonych, takich jak:
• zespół Downa,
• zespół Klinefeltera,
• zespół Williamsa,
• zespół Smitha-Magenisa,
• oligodoncja,
• rozszczepy wargi i podniebienia,
• ciężka postać talasemii.
Zęby taurodontyczne – objawy
Jak już wspomniano, zęby taurodontyczne rozpoznaje się wyłącznie na podstawie przeprowadzonych u pacjenta badań obrazowych. Nie jest to możliwe w żadnym badaniu klinicznym. Najczęściej diagnoza jest stawiana dopiero w sytuacji podejmowania leczenia endodontycznego takich zębów – diagnostyka bywa wówczas kłopotliwa, zęby są bardzo nietypowe pod względem wymiarów komory, rozmieszczenia i rozgałęzienia kanałów, niemiarodajne są także badania żywotności miazgi. Trudniejszy dostęp do kanałów oraz ich morfologiczne skrócenie zwiększa też ryzyko perforacji.
Zęby taurodontyczne – postępowanie
Mimo wszystkich tych trudności zęby taurodontyczne oczywiście nie od razu kwalifikuje się do ekstrakcji. Ich leczenie endodontyczne może jak najbardziej zakończyć się powodzeniem, przy czym dentysta musi wziąć pod uwagę specyfikę takiego uzębienia oraz wdrożyć odpowiednie procedury, dotyczące np. płukania kanałów. Bardzo pomocne bywa również zastosowanie lup oraz mikroskopów endodontycznych, które pozwalają nawet 40-krotnie powiększyć pole zabiegowe. Obraz staje się głębszy, bardziej wyraźny, lepiej doświetlony, a dzięki temu ryzyko błędów i powikłań podczas opracowywania kanałów zostaje znacznie ograniczone.
Zęby taurodontyczne po leczeniu endodontycznym mogą spełniać swoje funkcje przez długie lata, natomiast ze względu na ich specyficzną budowę, a zwłaszcza zmniejszoną powierzchnię zakotwiczoną w zębodole, mogą sprawiać kłopoty np. w leczeniu ortodontycznym. Zazwyczaj nie bierze się ich również pod uwagę jako podparcia dla większych prac protetycznych.
