Najważniejsze zasady profilaktyki ortodontycznej u dzieci
Ortodoncja to dział stomatologii, zajmujący się diagnostyką, leczeniem oraz profilaktyką wad zgryzu. Obejmują one wszelkie nieprawidłowości w budowie oraz działaniu zębów i całego układu żucia. Szczególną rolę w ortodoncji odgrywa profilaktyka, zwłaszcza u dzieci. Przedstawienie zasad profilaktyki ortodontycznej u najmłodszych pacjentów powinno być ważną częścią składową instruktażu, przedstawianego rodzicom podczas pierwszej wizyty z dzieckiem w gabinecie.
Wady zgryzu ogólnie dzieli się na wrodzone i nabyte. Do wad zgryzu wrodzonych można zaliczyć m.in. nadliczbowość zębów, nieprawidłowe ustawienie zębów, jedno- i obustronne rozszczepy całkowite i częściowe czy szparowatość. Z kolei wady zgryzu nabyte to np. tyłozgryz i przodozgryz, zgryz krzyżowy, zgryz otwarty i zwężenie szczęki. Wadom zgryzu u dzieci można zapobiegać przez wczesną profilaktykę oraz regularne wizyty u dentysty. Szybkie wykrycie pozwala bowiem na zastosowanie krótszych i mniej inwazyjnych metod leczenia.
Jednym z podstawowych czynników pozytywnie wpływających na rozwój narządu żucia u dzieci jest karmienie naturalne, czyli mlekiem matki. Naukowcy dowiedli bowiem, że ssanie piersi nie wymaga od niemowlęcia tak dużego wysiłku mięśniowego, jak ssanie butelki. Podczas karmienia piersią pozycja dziecka powinna być półpionowa, przodem do matki, zaś jego broda i nos nie mogą być uciskane, gdyż w tym samym czasie dziecko ssie mleko, połyka je oraz oddycha. Jeśli z różnych przyczyn karmienie piersią nie jest możliwe, należy wybrać smoczek o jak najbardziej anatomicznej budowie, przypominającej sutek. Musi być wykonany ze sprężystej, ale niezbyt miękkiej gumy i posiadać kilka otworów. Podobnie jest ze smoczkami podawanymi dziecku dla uspokojenia, przy czym dziecko powinno być od nich dość szybko odzwyczajane, najpóźniej przed pojawieniem się zębów mlecznych.
Z niemowlęcego nawyku ssania piersi lub smoczka biorą się inne nieprawidłowe nawyki obserwowane u wielu dzieci: ssanie kciuka, nagryzanie wargi i policzków, gryzienie palców itd. Mogą one prowadzić to wad zgryzu nabytych. Dlatego rodzicom należy uświadomić, jak ważne jest sukcesywne zwalczanie tego typu zachowań u najmłodszych pacjentów.
Często spotykaną przyczyną wad zgryzu jest również nieprawidłowo wykonywana czynność żucia. Dzieci, które wykonują to w sposób bardzo wolny i leniwy, mają skłonności do oddychania przez usta, a to prowadzi do zwężenia dolnego łuku zębowego. Sedno takich nieprawidłowości tkwi zazwyczaj w zbyt długim karmieniu piersią oraz podawaniu papkowatych, zmiksowanych pokarmów gdy dziecko posiada już zęby mleczne i może samodzielnie gryźć pokarmy stałe.
Bardzo ważnym elementem profilaktyki ortodontycznej u dzieci jest leczenie zaatakowanych przez próchnicę zębów mlecznych. Wielu rodziców niesłusznie sądzi, że mleczaków nie trzeba leczyć, bo i tak wypadną. To oczywiście stereotyp, który należy obalać podczas każdej wizyty w gabinecie. Przedwczesna utrata zębów mlecznych może bowiem prowadzić do poważnych zaburzeń zgryzu, a w konsekwencji – skutkować koniecznością długotrwałego i skomplikowanego leczenia ortodontycznego.
Spowodowane próchnicą lub urazem ubytki zębów mlecznych mogą skutkować obowiązkowym leczeniem ortodontycznym, np. poprzez zastosowanie utrzymywacza przestrzeni. Jaki wpływ na zęby ma sposób dbania o zęby mleczne – na ten temat rozmawiamy z dr Aleksandrą Hilt.
AF
