Próchnica, próchnica, próchnica…

Szkliwo jest najtwardszą i najbardziej zmineralizowaną tkanką organizmu. Jest tylko niewiele słabsze od diamentu. Składa się ono w 99% z hydroksyapatytu, związków wapnia i fosforanów.

Gdy bakterie kwasotwórcze spowodują obniżenie pH płytki do poziomu około 5,5 lub mniej, hydroksyapatyt zawarty w szkliwie ulega odwapnieniu i dochodzi do postępu procesu próchnicowego. Z drugiej strony, gdy pH ulega wzrostowi, wapń i fosforany zostają zatrzymane na powierzchni zęba. Powtarzające się ataki kwasu produkowanego przez bakterie prowadzą do utraty minerałów i w końcu powstaje zmiana próchnicowa.

Pierwszym objawem próchnicy szkliwa jest "plama próchnicowa". Na tym etapie zmianę można rozpoznać po jej biało-kredowym zabarwieniu, które nasila się w miarę jak postępuje niszczenie szkliwa, którego powierzchnia staje się coraz bardziej chropowata.

Z czasem pokarmy i środki barwiące nadają zmianie próchnicowej ciemniejsze zabarwienie. Wczesną próchnicę można zatrzymać, jeżeli usunie się płytkę bakteryjną i zmieni nawyki dietetyczne.

Jeżeli proces próchnicowy postępuje, dochodzi do objęcia zębiny. Zębina jest tkanką żywą, zmineralizowaną, której struktura jest nieco słabsza od szkliwa. Taki niewielki ubytek wystarczy dokładnie opracować i wypełnić materiałami odtwórczymi.

Pod wpływem dalej postępującego procesu próchnicowego zębina ulega zmiękczeniu. Ubytek staje się coraz większy.Ząb zaczyna reagować bólowo na różne bodźce, np. zimne powietrze, coś słodkiego, ciepły posiłek. Czyli nastąpiło zapalenie miazgi.

Na tym etapie należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza stomatologa, aby nie doszło do zapalenia miazgi nieodwracalnego i następowego leczenia kanałowego takiego zęba. Zębina reaguje na inwazję bakteryjną odkładaniem minerałów wewnątrz kanalików zębinowych.

Głębiej leżąca warstwa zmiany próchnicowej jest zdemineralizowana w niewielkim stopniu, zawiera nienaruszoną macierz organiczną ze zdrowymi włóknami kolagenowymi i kryształami apatytu związanymi z tymi włóknami.

Nie uszkodzony szkielet kolagenowy wewnętrznej warstwy zębiny ma potencjał, który umożliwia remineralizację. Remineralizacja nie jest natomiast możliwa w zewnętrznej warstwie zmiany próchnicowej.

Dalszy nieleczony postęp choroby doprowadzi do zniszczenia miazgi. Miazga obumiera, a toksyny bakteryjne przechodzą przez wierzchołek korzenia zęba i atakują kość zębodołu. Powstaje zapalenie tkanek okołowierzchołkowych.

Leczenie takich zmian jest już długotrwałe i z pewnością bardziej kosztowne, aniżeli leczenie próchnicy na wcześniejszych etapach.

inf.wł.