Majowie prekursorami stomatologii estetycznej
Aztekowie mieli obsesję na punkcie higieny jamy ustnej i znali różne metody walki z próchnicą. Natomiast Majowie byli prekursorami stomatologii estetycznej i w nietypowy sposób upiększali zęby.
Hiszpańskich konkwistadorów zaskoczył i zadziwił wysoki poziom stomatologii, jaki odkryli w Nowym Świecie. Hernán Cortés, zdobywca królestwa Azteków, sporządził nawet dla hiszpańskiego króla raport, w którym opisał stosowane przez Indian zabiegi mające na celu zachowanie zdrowych zębów. Raport był na tyle sugestywny, że w 1571 król Filip II wysłał do Meksyku swojego lekarza, zalecając mu, by przestudiował indiańskie metody i sprawdził, czy naprawdę są one skuteczne.
Dzięki zachowanym źródłom w rodzaju raportu Corteza wiemy, że wszystkie trzy kultury Ameryki Południowej – Majowie, Inkowie oraz Aztekowie – przywiązywały bardzo dużą wagę do higieny jamy ustnej i aktywnie walczyły z halitozą i próchnicą. Obywatele państwa azteckiego nie tylko znali szczoteczki do zębów oraz stosowali po każdym posiłku wykałaczki (zwane "netlantataconi"), lecz również produkowali prozdrowotną gumę do żucia.
Guma, zwana "chicle", była wyrabiana z soku mlecznego pigwicy właściwej (Sapodilla) i miała silne właściwości przeciwzapalne i bakteriobójcze. Indianie stosowali ją jako środek zapobiegający próchnicy oraz leczący zapalenie przyzębia.
Z relacji hiszpańskego lekarza wynika również, że Aztekowie znali ponad 49 różnych roślin, które miały chronić zęby przed próchnicą, wzmacniać dziąsła i usuwać kamień nazębny.
Majowie – mistrzowie biżuterii nazębnej
Natomiast starożytni dentyści Majów specjalizowali się w zabiegach, które dzisiaj zaliczamy do stomatologii estetycznej. Potrafili zdejmować kamień nazębny za pomocą małych miedzianych skrobaczek i często przeprowadzali zabieg wybielania zębów, stosując w tym celu rozwodniony ałun. Dysponowali również różnymi lekarstwami na nieświeży oddech. Co ciekawe, po każdym zabiegu stomatologicznym zmuszali pacjentów do wielokrotnego przepłukiwania ust roztworem odkażającym (naparem z ziół lub roztworem z soli). Wiemy też, że dezynfekowali dentystyczne narzędzia przemywając je ziołowymi płukankami. Stosowali więc w praktyce zasady aseptyki, chociaż uzasadniali je w magiczny sposób.
Ponadto dentyści Majów potrafili ozdabiać zęby swoich pacjentów biżuterią wykonaną ze szlachetnych kamieni lub metali – jadeitu, turkusu, złota oraz hematytu. Oczywiście zabieg inkrustowania zębów był przeprowadzany bez znieczulenia. Za pomocą ręcznego wiertła z obsydianu dentysta wykonywał otwór w szkliwie, następnie wklejał do zęba szlachetny kamień, używając żywicy z drzew lub soku z agawy jako spoiwa.
Majowie ozdabiali biżuterią zarówno górne, jak i dolne zęby: przede wszystkim siekacze, kły i zęby przedtrzonowe. Współczesnych dentystów zdumiewa fakt, iż ich starożytni koledzy najwyraźniej posiadali sporą wiedzę z zakresu anatomii zęba, ponieważ żaden z nawierconych otworów nie był na tyle głęboki, aby doszło w nim do uszkodzenia miazgi.
W zachowanych z tego okresu czaszkach możemy przeciętnie naliczyć od 5 do 12 zębów ozdobionych różnokolorowymi kamieniami. Należy więc podziwiać hart ducha starożytnych pacjentów, którzy wielokrotnie poddawali się tego typu zabiegom – tylko po to, aby pochwalić się później swoim statusem społecznym.
B.Sz.
