Kontrolowanie próchnicy
Jeżeli chodzi o kontrolę próchnicy – ogromne znaczenie ma radykalne zmniejszenie ilości węglowodanów rafinowanych w codziennej diecie. Jaka to ilość? Nie więcej niż 10% wartości energetycznej codziennie spożywanych pokarmów i to w głównych posiłkach. Węglowodany, które wywołują próchnicę występują w cukrze, słodyczach i ciastkach, ale również w sokach owocowych, napojach mlecznych, jogurtach i syropach. Stąd tak ważne jest np., by nie pozostawiać butelek w ustach śpiących niemowląt i dążenie do zlikwidowania w szkołach automatów ze słodyczami.
Nie mniejsze znaczenie ma także używanie fluoru. Od kiedy odkryto, że próchnica rzadziej występuje u osób, które spożywają w wodzie pitnej większą zawartość fluorków – zaczęto wiele uwagi przywiązywać do fluoryzacji endogennej. Badania te skupiły się na ubytkach w zębinie i nie uwzględniały początkowych zmian demineralizacyjnych w szkliwie. Później zaczęto dowodzić, że zawartość fluoru w szkliwie tylko w małym stopniu zależy od jego zawartości w wodzie.
Co więcej – szkliwo zębów z obszarów o różnym stopniu demineralizacji nie różniło się podatnością na działanie kwasów. To wpłynęło na poglądy dotyczące działania fluoru, zakwestionowało też istnienie różnic w składzie chemicznym szkliwa, które mogą wpływać na podatność na próchnicę.
Wtedy dostrzeżono bezpośredni, kontaktowy wpływ działania fluoru. Tym samym wyniki badań o wpływie na uzębienie różnego stężenia fluoru w wodzie pitnej (a także w pożywieniu i ślinie) zaczęto interpretować od nowa jako znaczenie fluorków występujących w wodzie pitnej.
Obecnie fluoryzacja endogenna nie jest traktowana poważnie, a używanie tabletek fluorkowych traktuje się jako jeden z możliwych sposobów fluoryzacji kontaktowej (egzogennej). Można je więc stosować u osób dorosłych i w podeszłym wieku.
Ponieważ próchnica jest chorobą bardzo złożoną – istnieje też wiele sposobów, by jej zapobiec. Np. w Skandynawii wdraża się wiele programów kontroli próchnicy – z bardzo dobrym efektem. Minusem złożoności próchnicy jest fakt, że program wdrażany dla jednej populacji nie musi być skuteczny w zastosowaniu do innej. Dlatego programy profilaktyczne dobrze jest przygotowywać bezpośrednio dla danej populacji.
Aktywna płytka bakteryjna to taka, która która może wywołać próchnicę. Węglowodany proste są wykorzystywane przez bakterie do metabolizmu, a efektem ubocznym tych przemian są kwasy obniżające pH płytki nazębnej. Dlatego usunięcie płytki nazębnej (czynnika sprawczego) jest kluczowe w walce z próchnicą.
BZ
