Afty to jedna z najczęściej spotykanych zmian chorobowych występujących na błonach śluzowych jamy ustnej. W wielu przypadkach znikają one samoistnie, ale zdarzają się również pacjenci z aftami przewlekłymi i nawrotowymi. Jednym z najważniejszych czynników sprzyjających szybszemu gojeniu się aft jest prawidłowa higiena jamy ustnej, której zasady należy przekazać pacjentom. Jak wygląda instruktaż higieny jamy ustnej u pacjentów z aftami?

Mianem aft określa się stany zapalne błon śluzowych jamy ustnej oraz języka, pojawiające się razem z charakterystycznymi owrzodzeniami. Najczęściej występują one wewnątrz jamy ustnej, na fałdzie skóry łączącej policzki z dziąsłami. Owrzodzenia mają postać jasnych, okrągłych, wypukłych plamek, o średnicy od 1 mm do 2 cm. Niekiedy są one bolesne, utrudniają normalną mowę czy jedzenie.

Afty – przyczyny

Przyczyny pojawiania się aft są złożone i nie do końca jasne. Badania naukowe udowodniły, że zdecydowanie częściej borykają się z nimi osoby ze zdiagnozowanymi schorzeniami jelit, chorobą Crohna, chorobami hematologicznymi (niedobór żelaza i kwasu foliowego, niedokrwistość), upośledzeniem odporności (wirus HIV) oraz zespołem Behceta. Afty pojawiają się u pacjentów, którzy przeszli niedawno infekcje lub przeziębienia, mogą być spowodowane próchnicą, wyrzynającymi się ósemkami, nieusuniętym kamieniem nazębnym. mechanicznymi podrażnieniami jamy ustnej (np. na skutek źle dopasowanych protez), a także niewłaściwą higieną.

Instruktaż higieny jamy ustnej u pacjentów z aftami

U większości pacjentów afty goją się samoistnie w przeciągu 2-3 tygodni. Zdarza się, że towarzyszą im dolegliwości bólowe, zwiększona wrażliwość na dotyk, dyskomfort podczas jedzenia, picia czy mówienia. Aby możliwie jak najbardziej skrócić czas gojenia się zmian, warto przekazać pacjentom kilka wskazówek dotyczących właściwej pielęgnacji jamy ustnej w trakcie leczenia:

• korzystnie na stan błony śluzowej wpływa płukanie jamy ustnej naparem z szałwii – ma ona działanie ściągające i antyseptyczne,
• napar z szałwii można zastąpić płukankami z rumianku lub roztworu wody z solą (łyżeczka soli na szklankę ciepłej wody),
• konieczne jest regularne mycie zębów przy użyciu miękkich szczoteczek – ważne, by włosie dodatkowo nie podrażniało błon śluzowych,
• na czas leczenia lepiej odstawić płukanki do ust z alkoholem, który co prawda ma działanie wysuszające, ale może też podrażniać afty,
• ulgę w dolegliwościach bólowych przynosi przykładanie do aft przestudzonego woreczka z czarną herbatą.

Równie istotny jak instruktaż higieny jest w trakcie leczenia aft przestrzeganie pewnych zasad dotyczących diety. Aby nie powodować dodatkowych podrażnień, aż do czasu zagojenia lepiej jest odstawić bardzo gorące napoje i potrawy, słone, kwaśne i pikantne produkty, a także zrezygnować z alkoholu. Do jadłospisu należy za to włączyć żywność bogatą w cynk, witaminę B12, jogurty naturalne, drożdże oraz podnoszący odporność czosnek.

Jeśli prawidłowa higiena jamy ustnej, zdrowa dieta oraz dostępne w aptekach bez recepty leki nie przynoszą efektów, a afty utrzymują się powyżej 3 tygodni lub bardzo często nawracają, konieczna może okazać się terapia z zastosowaniem antybiotyków lub sterydów.

Stosowany od kilku już lat w stomatologii ozon to niebieski gaz, o gęstości większej od powietrza. Jego silne działanie utleniające czyni go skutecznym środkiem dezynfekującym, ale zastosowań ozonoterapii w stomatologii jest znacznie więcej.

AF