Hydroksyapatyt

Hydroksyapatyt to minerał będący głównym nieorganicznym składnikiem kości i zębów. Syntetyczny hydroksyapatyt jest wytwarzany w celach medycznych – stanowi składnik m.in. past do zębów oraz implantów kostnych i stawowych.

Hydroksyapatyt to minerał, który jest zbudowany z hydroksyfosforanu wapnia. Występuje on naturalnie w przyrodzie w postaci minerałów, jest także składnikiem nieorganicznym kości oraz zębów. Stanowi ich swoiste rusztowanie, zapewniając odpowiednią wytrzymałość mechaniczną. W tkance kostnej hydroksyapatyt przyjmuje postać tzw. mikrofibryl, czyli bardzo długich kryształów.

Hydroksyapatyt w tkankach zębów

Hydroksyapatyt jest także głównym składnikiem budulcowym ludzkich zębów. Stanowi nawet 96% składu szkliwa oraz około 70% składu zębiny. Ma postać kryształków ułożonych w słupki i odpowiada przede wszystkim za mechaniczną wytrzymałość zębów – to głównie dzięki niemu zęby nie łamią się pod wpływem odgryzania czy żucia pokarmów.

Z drugiej strony, występujący w zębach hydroksyapatyt nie jest odporny na działanie kwasów, będących produktem metabolicznym próchnicotwórczych bakterii. Kwasy te rozpuszczają szkliwo, szkodliwe drobnoustroje wnikają w głębsze tkanki zęba i powodują powstawanie ubytków próchnicowych.

Hydroksyapatyt syntetyczny – zastosowanie w ortopedii i stomatologii

Hydroksyapatyt może mieć również postać syntetyczną (jest wytwarzany w laboratoriach). Pod względem strukturalnym jest bardzo podobny do naturalnych kryształów hydroksyapatytu występujących w ludzkich tkankach, jest z nimi w pełni biozgodny i całkowicie bezpieczny.

Syntetyczny hydroksyapatyt znalazł zastosowanie we współczesnej medycynie, głównie w ortopedii. Jest wykorzystywany m.in. jako element implantów kostnych i stawowych. Jego obecność sprawia, że procesy odbudowy tkanki kostnej w niewielkich ubytkach przyspieszają, implanty zaczynają obrastać tkanką kostną i nie wymagają użycia cementu kostnego, który z czasem może ulegać poluzowaniu i wywoływać dolegliwości bólowe.

Hydroksyapatyt syntetyczny jest także składnikiem produktów do higieny jamy ustnej – past do zębów, żeli i płynów do płukania jamy ustnej. Badania dowodzą bowiem, że jest on skuteczny w profilaktyce próchnicy, remineralizacji początkowych zmian próchnicowych, zmniejszaniu objawów nadwrażliwości i usuwaniu powierzchownych przebarwień. Może być również stosowany wspomagająco u pacjentów z zapaleniem przyzębia w łagodnym oraz umiarkowanym stadium.

Wszystkie te możliwości wykorzystania syntetycznego hydroksyapatytu w produktach do higieny jamy ustnej biorą się z jego unikalnych właściwości. Tworzy on na powierzchni zębów powierzchnię ochronną, zapobiega demineralizacji szkliwa i zapobiega przyleganiu szkodliwych drobnoustrojów na powierzchnie twarde zęba.