Hiposaliwacja

Hiposaliwacja to stan zmniejszonego wydzielania śliny oraz zmian w jej składzie chemicznym. Może być ona skutkiem chorób autoimmunologicznych, przyjmowania niektórych leków albo powikłaniem radioterapii w obrębie jamy ustnej. Hiposaliwacja zwiększa ryzyko rozwoju próchnicy, może powodować problemy ze spożywaniem posiłków oraz dawać objawy kliniczne np. w postaci przesuszenia błon śluzowych jamy ustnej.

Hiposaliwacja to stan zmniejszonego wydzielania śliny oraz zmian w jej składzie chemicznym na skutek zaburzeń w funkcjonowaniu ślinianek. Choć pacjenci niekiedy uważają, że hiposaliwacja jest innym określeniem kserostomii, to jednak w specjalistycznej literaturze hiposaliwację opisuje się jako stan oddzielny od kserostomii i jedną z jej możliwych przyczyn. Kserostomię definiuje się bowiem jako subiektywne uczucie suchości w jamie ustnej zgłaszane przez pacjentów, które nie zawsze ma związek ze zmniejszeniem wydzielania śliny.

Hiposaliwacja – przyczyny

Wśród przyczyn występowania hiposaliwacji wymienia się:

•  choroby o podłożu autoimmunologicznym, np. zespół Sjögrena, reumatoidalne zapalenie stawów albo sarkoidozę,

•  przyjmowanie niektórych leków, np. psychotropowych, antyhistaminowych albo antydepresantów,

•  zmiany hormonalne zachodzące w organizmie np. w okresie menopauzy u kobiet,

•  zaburzenia odżywienia, takie jak stosowanie rygorystycznych diet ubogich w podstawowe składniki odżywcze albo anoreksja,

•  uszkodzenie lub kamica ślinianek na skutek przeprowadzanej radioterapii okolic szyi oraz głowy.

Jak objawia się hiposaliwacja?

Hiposaliwacja to stan, który może objawiać się zarówno w obrębie jamy ustnej, jak i powodować poważne skutki ogólnoustrojowe. Przede wszystkim zmniejszone wydzielanie śliny, która ma działanie przeciwbakteryjne, zwiększa ryzyko rozwoju próchnicy, stanów zapalanych dziąseł i przyzębia, a także zakażeń grzybiczych jamy ustnej. U pacjentów z hiposaliwacją można zaobserwować występowanie niewielkich ilości gęstej, lepkiej i pienistej śliny, czemu towarzyszy wysuszenie błon śluzowych jamy ustnej, występowanie w ich obrębie charakterystycznych rumieni, a także nieświeży i nieprzyjemny oddech. Niektóre osoby skarżą się na pieczenie, a nawet ból jamy ustnej.

Nie można zapominać, że hiposaliwacja może powodować zmiany w odczuwaniu smaku oraz pogorszenie zdolności żucia oraz połykania pokarmów. Pacjenci z hiposaliwacją zmieniają swoje nawyki żywieniowe i rezygnują z jedzenia pokarmów, których żucie sprawia im trudności, a to może prowadzić do niedoborów żywieniowych i spowodowanych tym chorób dietozależnych. Do tego dochodzi jeszcze zaniżenie samooceny, izolacja społeczna, wycofywanie się z życia towarzyskiego, a co za tym idzie – ryzyko rozwoju zaburzeń psychicznych oraz depresji.

Hiposaliwacja – jak można ją leczyć?

Leczenie hiposaliwacji zależy od przyczyn tego stanu – jeśli jest ona spowodowana przyjmowanymi lekami, dobre efekty może przynieść np. modyfikacja stosowanej terapii, jeżeli przyczyną jest choroba autoimmunologiczna, poprawę stanu przynosi jej prawidłowa kontrola itp. W łagodzeniu objawów może także pomóc zmiana diety (np. ograniczenie spożywania pokarmów kwaśnych oraz pikantnych) i stosowanie specjalistycznych preparatów ślinozastępczych.

Nie można przy tym zapominać, że pacjenci z hiposaliwacją muszą znajdować się pod stałą opieką lekarza dentysty, m.in. ze względu na zwiększone ryzyko rozwoju próchnicy. Zalecane są regularne wizyty kontrolne, instruktaż prawidłowej domowej higieny, stosowanie pasty do zębów z wysoką zawartością fluoru, a czasem także produktów do remineralizacji szkliwa.