Hiperdoncja – przyczyny, objawy, klasyfikacja, metody leczenia

Liczba zębów u człowieka zmienia się wraz z wiekiem. Dzieci mają 20 zębów mlecznych, zaś osoby dorosłe – 32 zęby stałe: 8 siekaczy, 4 kły, 8 zębów przedtrzonowych i 12 trzonowych. Niekiedy jednak liczba zębów jest większa – zjawisko takie w terminologii stomatologicznej nazywa się hiperdoncją. Jej powodem są zazwyczaj schorzenia genetyczne.

Hiperdoncja – czyli nadmiar zębów – jest stosunkowo rzadkim zjawiskiem. Pojawia się u 0,3-1,8% dzieci z uzębieniem mlecznym oraz 2-3,1% osób dorosłych z uzębieniem stałym. Częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Dodatkowe zęby wyrastają przeważnie w szczęce, sporadycznie – w żuchwie.

Hiperdoncja rzeczywista i rzekoma

Hiperdoncję dzieli się na rzeczywistą i rzekomą. W tym pierwszym przypadku u pacjenta można zaobserwować zbyt dużą ilość zębów stałych. Mogą one wyglądać zupełnie tak samo jak „zwykłe” zęby albo być zbudowane w sposób nieprawidłowy. Z kolei hiperdoncja rzekoma to sytuacja, kiedy zwiększona liczba zębów wynika z faktu, iż zęby mleczne nie wypadły pomimo pojawienia się zębów stałych.

Hiperdoncja rzeczywista najczęściej dotyczy siekaczy – wówczas są one ustawione ściśle obok siebie. Jeżeli mają normalną budowę i nie przeszkadzają pacjentowi w codziennym funkcjonowaniu, nie trzeba ich usuwać. Zdecydowanie rzadziej nadprogramowe zęby wyrastają między przednimi zębami górnymi lub dolnymi. Taki stan nazywa się fachowo meziodensem. Niekiedy dodatkowe uzębienie pojawia się również w okolicach trzonowców – wówczas zęby wyrastają od strony języka oraz policzków, ale nie mają standardowej budowy trzonowców.

Przyczyny hiperdoncji

Wbrew obiegowym opiniom, hiperdoncja nie jest spowodowana nieprawidłową higieną jamy ustnej, choć oczywiście warto pamiętać, że systematyczne szczotkowanie zębów, połączone ze stosowaniem płynów do płukania ust i nici dentystycznych, a także regularnymi wizytami u stomatologa, pomaga zminimalizować ryzyko wystąpienia próchnicy oraz innych groźnych chorób zębów i jamy ustnej.

Przyczyny hiperdoncji to najczęściej choroby genetyczne: zespół Downa, zespół Gardnera, Crouzona, Ehlersa-Danlosa, a także zespół Leopard. Czasami nadmiar zębów towarzyszy również nieprawidłowościom anatomicznym okolic szczęki i żuchwy, takim jak rozszczepienie podniebienia lub wargi. Bardzo rzadko występującym powodem hiperdoncji jest natomiast tzw. trzecie ząbkowanie, kiedy to po wyrośnięciu kolejno zębów mlecznych i stałych następuje trzecia wymiana uzębienia.

Ograniczenie reklam i promocji cenowych produktów spożywczych z dużą zawartością cukru oraz etykietowanie żywności i napojów w taki sposób, aby informacje o zawartości cukru były przejrzyste i zrozumiałe. To najważniejsze punkty apelu, jaki do rządu skierowali lekarze i lekarze dentyści. 

AF