Fibryna bogatopłytkowa

Fibryna bogatopłytkowa to matryca fibrynowa pozyskiwana z krwi pacjenta, zawierająca w składzie szereg czynników przyspieszających m.in. tworzenie naczyń krwionośnych, proces mitozy (podziału komórkowego), namnażanie się komórek (w tym osteoblastów i fibroblastów), wzrost, dojrzewanie i regenerację kości, a także procesy regeneracji organizmu. Jeszcze niedawno stosowana głównie w ortopedii oraz medycynie estetycznej, od pewnego czasu fibryna bogatopłytkowa jest coraz częściej wykorzystywana również w stomatologii.

Pierwszym znanym i stosowanym we współczesnej medycynie preparatem bogatopłytkowym pozyskiwanym z krwi pacjenta było osocze bogatopłytkowe (z ang. Platelet Rich Plasma, PRP). Dynamiczne badania nad medycyną regeneracyjną doprowadziły do uzyskania kolejnych autologicznych koncentratów osocza. Jednym z nich jest fibryna bogatopłytkowa (z ang. Platelet Rich Fibrin, PRF) – matryca fibrynowa występująca w postaci płynu lub gęstego żelu, posiadająca w składzie różne czynniki wzrostu, cytokiny oraz komórki.

Fibryna bogatopłytkowa – skład i właściwości

Do najważniejszych składników tworzących fibrynę bogatopłytkową zalicza się między innymi:

•  transformujący czynnik wzrostu β – kontroluje on wzrost i różnicowanie komórek, działa przeciwzapalnie, pobudza tworzenie osteoblastów oraz nowych naczyń krwionośnych,

•  płytkopochodny czynnik wzrostu – o właściwościach regulacyjnych dla podziału i różnicowania komórek, a także pobudzających dla tworzenia się mezenchymalnych komórek macierzystych, które z kolei mogą tworzyć m.in. komórki tłuszczowe, chrząstki i kości,

•  czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego – pobudzający proces tworzenia nowych naczyń włosowatych oraz zwiększający ich przepuszczalność,

•  insulinopodobny czynnik wzrostu – zwiększający ekspresję osteokalcyny, czyli najważniejszego białka niekolagenowego tkanki kostnej, a także przyspieszający gojenie się ran,

•  czynnik wzrostu naskórka – pozytywnie wpływający na proliferację (zdolność rozmnażania się komórek) oraz produkcję fibroblastów (komórek tkanki łącznej) przyzębia.

Fibryna bogatopłytkowa – jak przebiega zabieg?

Jak już wspomniano, fibryna bogatopłytkowa pozyskiwana jest bezpośrednio z krwi pacjenta – niewielką ilość pobranej krwi żylnej umieszcza się w specjalnej wirówce. Proces wirowania prowadzi do wyodrębnienia fibryny, usunięcia martwych komórek oraz nadmiaru płynu.

Uzyskany w ten sposób preparat – w postaci gęstego żelu – podaje się pacjentowi w formie iniekcji (mezoterapii). Obszar poddawany terapii może zostać uprzednio znieczulony miejscowo, np. przez zastosowanie kremu znieczulającego. Ogólnie jednak zabieg jest mało inwazyjny i bezpieczny dla pacjenta – ponieważ fibryna bogatopłytkowa jest preparatem autologicznym, nie ma ryzyka wystąpienia reakcji nadwrażliwości czy alergii.

W zależności od powierzchni poddawanej zabiegowi, trwa on od 15 do 30 minut. Nie wymaga właściwie żadnej rekonwalescencji, a już następnego dnia można wrócić do normalnych aktywności. W niektórych przypadkach wystarczający jest jeden proces iniekcji PRF, czasami zaleca się jednak wykonanie serii 3-5 zabiegów w odstępach 3-4 tygodni.

Fibryna bogatopłytkowa we współczesnej medycynie

Jeszcze niedawno fibryna bogatopłytkowa była stosowana głównie w ortopedii (leczenie urazów w obrębie układu ruchu, przyspieszanie regeneracji po operacjach), dermatologii (leczenie blizn, trądziku, łysienia) oraz medycynie estetycznej (wygładzanie zmarszczek, odmładzanie, odświeżanie i ujędrnianie skóry). Od pewnego czasu z powodzeniem wykorzystuje się ją także w stomatologii.

I tak w celach przyspieszenia regeneracji tkanek fibrynę bogatopłytkową można podawać pacjentom po skomplikowanych ekstrakcjach, m.in. zębów trzonowych, a także po leczeniu zaawansowanych zmian okołowierzchołkowych. Iniekcja fibryny bogatopłytkowej bywa coraz częstszym elementem przygotowania pacjenta do leczenia implantologicznego – w ramach zabiegów augmentacji kości, sterowanej regeneracji kości czy podniesienia dna zatoki szczękowej. Stosuje się ją również w periodontologii – w leczeniu zaawansowanych zapaleń dziąseł, paradontozy oraz recesji dziąsłowych.

Oczywiście ostateczną decyzję o iniekcji zawsze podejmuje lekarz po uwzględnieniu indywidualnej sytuacji klinicznej pacjenta oraz wykluczeniu ewentualnych przeciwwskazań (m.in. ciąża, okres karmienia oraz zaburzenia krzepliwości krwi).