Erozja

Erozja to proces stopniowej utraty tkanek twardych zębów na skutek miejscowego działania kwasów, które powoli rozpuszczają hydroksyapatyt, tworząc ubytki erozyjne. Do głównych przyczyn erozji zalicza się m.in. spożywanie dużych ilości napojów i pokarmów zawierających w składzie kwasy, choroby ogólnoustrojowe (np. refluks) oraz przyjmowanie niektórych leków.

Erozja to powolny, stopniowy proces utraty tkanek twardych zębów na skutek miejscowego działania kwasów. Podobnie jak próchnica, erozja polega na rozpuszczeniu hydroksyapatytu przez kwasy, przy czym w przebiegu próchnicy są to kwasy będące produktem metabolicznym bytujących w jamie ustnej próchnicotwórczych bakterii, zaś w przebiegu erozji są to kwasy innego pochodzenia, np. znajdujące się w żywności i napojach.

Erozja zębów – przyczyny

Do głównych czynników zwiększających ryzyko wystąpienia erozji zalicza się:

• picie dużych ilości napojów zawierających w składzie kwasy, takich jak kolorowe napoje gazowane, soki owocowe, napoje alkoholowe, energetyki, herbaty owocowe,

• spożywanie dużych ilości pokarmów zawierających kwasy, np. kwaśnych cukierków i innych słodyczy, kwaszonych warzyw, żywności marynowanej na bazie octu, owoców cytrusowych, kwaśnych jabłek,

• refluks żołądkowo-przełykowy będący skutkiem nieprawidłowej funkcji lub struktury dolnego zwieracza przełyku, co daje objawy w postaci cofania się kwaśnej treści żołądkowej,

• zaburzenia odżywiania przebiegające z częstymi wymiotami, takie jak bulimia i anoreksja bulimiczna,

• choroby układu pokarmowego oraz schorzenia ogólnoustrojowe, które objawiają się częstymi wymiotami,

• długotrwałe przyjmowanie niektórych leków (np. aspiryny) oraz suplementów diety (np. zawierających witaminę C),

• choroby, których objawem jest zmniejszone wydzielanie śliny lub przyjmowanie leków wykazujących takie działanie,

• nałogowe stosowanie substancji psychoaktywnych (np. kokainy i ekstazy) oraz nadużywanie alkoholu.

Erozja zębów – objawy i diagnostyka

Wczesna diagnostyka erozji zębów jest bardzo trudna, przede wszystkim ze względu na niewielką liczbę objawów klinicznych. Proces rozpoznaje się najczęściej na późniejszych etapach, kiedy daje już widoczne symptomy w postaci gładkich, błyszczących powierzchni na szkliwie bez obecności liniowych bruzd. Do tego dochodzą jeszcze charakterystyczne płytkie zagłębienia w szkliwie – w obrazie mikroskopowym szkliwo może przypominać wyglądem plaster miodu.

Jeśli erozja jest bardziej zaawansowana, dochodzi do zaokrąglania guzków oraz ścieńczenia krawędzi brzegów zębów siecznych, a z czasem proces zajmuje głębsze warstwy tkanek zęba, co może prowadzić do odsłonięcia zębiny, a niekiedy nawet miazgi. U części pacjentów pojawiają się objawy nadwrażliwości w postaci ostrego, silnego bólu przy jedzeniu zimnych, gorących albo kwaśnych pokarmów.

Warto pamiętać, że rozmiękczenie tkanek zęba na skutek działania kwasów przyspiesza także ich naturalne ścieranie, będące efektem kontaktu z innymi zębami podczas gryzienia i żucia pokarmów, a także ścieranie patologiczne, które może być skutkiem np. parafunkcji zgryzowych. Jeśli w porę nie zostanie podjęte odpowiednie leczenie, może dochodzić do znacznej utraty szkliwa, obniżenia wysokości zwarcia, pogorszenia estetyki uzębienia, a także wspomnianych już powikłań ze strony miazgi zębowej.

Erozja – jak można ją leczyć?

W leczeniu erozji zębów ważne jest ustalenie, a następnie wyeliminowanie (lub przynajmniej ograniczenie) czynnika, który ją wywołał. O ile np. z diety warto zupełnie wyeliminować napoje gazowane czy kwaśne słodycze, o tyle soki owocowe i kwaszone warzywa są zdrowe i trzeba je spożywać. W takich sytuacjach należy jednak pamiętać o tym, by powstrzymać się od mycia zębów od razu po ich zjedzeniu/wypiciu, a później sięgnąć po szczoteczkę z bardzo miękkim włosiem.

Oczywiście dostępne są również profesjonalne metody leczenia objawów erozji szkliwa. Osobom z nadwrażliwością poleca się specjalne pasty do zębów i płukanki do jamy ustnej, przydatne mogą być także zabiegi fluoryzacji. Ewentualne ubytki erozyjne wypełnia się np. materiałami kompozytowymi, a najbardziej zaawansowane zmiany, gdy dojdzie do zniszczenia znacznej części tkanek twardych można leczyć z zastosowaniem uzupełnień protetycznych, takich jak korony zębowe.