Dlaczego warto czyścić język

Oczyszczanie języka nie jest w Polsce zabiegiem zbyt popularnym. Większość pacjentów utożsamia higienę jamy ustnej z systematycznym myciem zębów i jest przekonana, że zabieg ten wystarczy do usunięcia z buzi wszystkich bakterii. Tymczasem badania wykazały, że jest to pogląd całkowicie mylny – duża i wilgotna powierzchnia języka stanowi bezpieczne siedlisko dla różnych patogenów, które – bez mechanicznego oczyszczenia języka – mogą się bez przeszkód namnażać i rozsiewać.

Dlaczego brudzi nam się język?

Mimo iż z pewnej odległości język wydaje się aksamitnie gładki, w rzeczywistości jego powierzchnia jest nierówna i chropowata. Za tę jego cechę odpowiadają brodawki – mikroskopijnych rozmiarów wyniosłości błony śluzowej, blaszki właściwej i nabłonka języka, pełniące funkcję mechaniczną i zmysłową (odczuwanie smaku). Wyróżniamy sześć rodzajów brodawek:

– brodawki grzybowate, okolone i liściaste (smakowe),

– brodawki nitkowate, stożkowate i soczewkowate (mechaniczne).

Ta specyficzna, zróżnicowana budowa języka sprawia, iż bakterie z łatwością przylegają do jego powierzchni i z czasem inicjują procesy gnilne. Metoda mikroskopii elektronowej skaningowe potwierdziła, że wypustki brodawek nitkowatych otacza gruba warstwa płytki bakteryjnej – identycznej jak ta, która gromadzi się na zębach.

Ponadto przemiana materii bakterii bytujących na języku (zwłaszcza w jego części tylno-grzbietowej) prowadzi do wydzielania lotnych związków siarczkowych. To dlatego brudny, pokryty grubym nalotem język jest źródłem przykrego zapachu i stanowi jedną z przyczyn halitozy.

Jednak nie tylko bakterie kolonizują powierzchnię języka – równie chętnie czynią to pasożytnicze drożdżaki z rodziny Candida, odpowiedzialne za grzybicze zakażenie jamy ustnej. Zdaniem Zofii Knychalskiej-Karwan, autorki wielu podręczników i monografii poświęconych różnym schorzeniom jamy ustnej, to właśnie „język jest najczęstszym w jamie ustnej umiejscowieniem zmian grzybiczych, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych”. Zmiany te mogą przybierać postać zarówno dokuczliwych pleśniawek, jak i trudnych do wyleczenia postaci kandydozy (np. grzybicy rzekomobłoniastej języka czy kandydozy ostrej zanikowej).

Kto powinien w szczególności dbać o higienę języka?

Aczkolwiek czyszczenie języka jest wskazane dla wszystkich, jednak niektórzy pacjenci powinni obowiązkowo wykonywać ten zabieg, o ile nie chcą doprowadzić do stanów zapalnych w obrębie jamy ustnej. Do grupy tej należą:

– osoby cierpiące na kserostomię, czyli zmniejszone wydzielanie śliny (odpowiedzialnej m.in. za procesy samooczyszczania jamy ustnej),

– pacjenci z wrodzonymi bądź nabytymi schorzeniami języka,

– pacjenci z protetycznymi uzupełnieniami uzębienia,

– osoby z obniżoną odpornością,

– nałogowi palacze,

– osoby cierpiące na refluks jelitowo-żołądkowy,

– pacjenci o nietypowej budowie anatomicznej języka (język włochaty, język pobrużdżony).

B.Sz.