Co z uśmiechem Mony Lisy?

Na temat uśmiechu Mony Lisy powstało już wiele artykułów, napisano wiele prac naukowych i przeprowadzono niejedną dysputę.

Uśmiech modelki Leonardo da Vinci od lat intryguje naukowców na całym świecie. Powstały już teorie, że jest on tylko złudzeniem optycznym, że kobieta nie uśmiecha się tylko jest zirytowana, Zygmunt Freud uznał, że ma ona neurozę, a holenderscy naukowcy obliczyli w procentach emocje Mony Lisy (83 proc. szczęścia, 9 proc. niesmaku, 6 proc. strachu i 2 proc. niezadowolenia).

Inne hipotezy skłaniały się ku temu, że na obrazie znajduje się sam włoski malarz z drwiącym z nas uśmiechem lub to, że próbował on pokazać w jaki sposób śmieje się z nas Bóg.

Otóż odpowiedź może być o wiele bardziej prozaiczna i nie należy doszukiwać się żadnych teorii „spiskowych”. Istnieje założenie, że uśmiech Mony Lisy wyraża zawstydzenie, ponieważ kryje się pod nim niezdrowe uzębienie lub co gorsza jego brak. Na pytanie, co kryje się pod uśmiechem Mony Lisy, możemy odpowiedzieć, że właściwie to nie za wiele, a być może i nic!

Sterylizacja ogniem

Dlaczego Mona Lisa mogła nie posiadać uzębienia? Należy wziąć pod uwagę czas kiedy powstał obraz.

Na początku XVI wieku zaczął się dynamiczny rozwój stomatologii, jednak poziom higieny jamy ustnej i metody leczenia pozostawiały wiele do życzenia. Stomatologiem mógł zostać praktycznie każdy – od medyków i cyrulików po jarmarcznych kuglarzy, a nawet… katów. Szczoteczka i wypełnianie zębów amalgamem to zdobycze stomatologii okresu renesansu, jednak wtedy skupiano się bardziej na usuwaniu niż leczeniu zębów. Metody sterylizacji mogą szokować – robiono to np. za pomocą ognia. Stąd teza, że modelka wielkiego mistrza mogła być zupełnie pozbawiona uzębienia.

Anatomia uzębienia

W tamtym czasach, przy takich metodach leczenia i braku jakiejkolwiek profilaktyki ciężko było imponować uroczym uśmiechem. Teza o zawstydzeniu Mony Lisy z powodu swojego stanu jamy ustnej wydaje się być całkiem prawdopodobna. Być może jej zęby nie wyglądały najlepiej, o ile w ogóle je posiadała.

Teorię do zweryfikowania należy zostawić badaczom i naukowcom. Warto dodać, że nie kto inny jak właśnie Da Vinci jako pierwszy precyzyjnie opisał anatomię uzębienie. Nam pozostaje czekać na rozwikłanie tej zagadki w międzyczasie podziwiając piękno i tajemnice tego najbardziej intrygującego uśmiechu wszechczasów.

opr. pw