Co jest składnikiem płukanek?
Płukanki antyseptyczne mają za zadanie ograniczyć rozwój bakterii odpowiedzialnych za powstawanie płytki nazębnej i rozwój chorób dziąseł i przyzębia. Do najczęściej stosowanych substancji będących składnikami płukanek należą takie środki antyseptyczne jak: chlorheksydyna, triclosan, sangwinaryna.
Chlorheksydyna to środek antyseptyczny, jego działanie polega na zakłócaniu rozwoju bakterii równowagi (ograniczenie wzrostu – działanie bakteriostatyczne) lub śmierci komórki bakteryjnej (działanie bakteriobójcze). Wywiera lepszy efekt w hamowaniu tworzenia się płytki nazębnej niż inne antyseptyki.
Triclosan to syntetyczny związek fenolowy używany miejscowo jako środek antybakteryjny w postaci płukanek oraz jako składnik past do zębów. Słabo rozpuszcza się w wodzie, jego rozpuszczalność rośnie znacznie w roztworze zasadowym. Niszczy bakterie powodując ich rozpad a także na grzyby.
Sangwinaryna to alkaloid otrzymywany z rośliny Sanguinaria canadensis. Stosowany jako składnik past do zębów oraz płukanek. Jego działanie wzmagają dodane do roztworu jony cynku. Działanie tego kompleksu polega na opóźnianiu wzrostu bakterii w płytce nazębnej.
Najbardziej popularnym środkiem chemicznym jest chlorheksydyna. Badania wykazały znaczną zdolność wiązania chlorheksydyny przez płytkę bakteryjną, co prowadzi do oddzielenia płytki od powierzchni zęba i zahamowania wzrostu bakterii ją tworzących. Dzięki specyficznej interakcji między chlorheksydyną a błoną śluzową jamy ustnej preparat dość długo utrzymuje się w jamie ustnej (6-8 godzin po jednorazowej aplikacji), co wpływa na zwiększenie jego działania antybakteryjnego.
Niestety, pewne działania uboczne, takie jak żółtobrązowe przebarwienia wypełnień protetycznych oraz gorzki smak, ograniczają stosowanie czystej chlorheksydyny w codziennej higienie jamy ustnej.
Oprócz środków antyseptycznych tj. zawierających chlorheksydynę, większość płukanek zawiera fluor, który jest cennym środkiem zapobiegawczym u pacjentów powyżej 6 roku życia z wysokim ryzykiem próchnicy, mieszkających na terenach z niską zawartością fluoru w wodzie.
Nie zaleca się płukanek dzieciom, które biorą tabletki do ssania z fluorem oraz dzieciom małym (poniżej 1 roku życia) ze względu na możliwość połykania płynu.
Wiele gotowych płukanek jako środek stabilizujący zawiera alkohol w stężeniu 4% – 27%. Dla dzieci i osób z suchością jamy ustnej polecane są te z małą zawartością alkoholu, gdyż wyższe stężenia mogą powodować podrażnienia błony śluzowej jamy ustnej.
inf. własne
