Atrycja

Atrycja to stopniowe ścieranie się tkanek twardych zębów na skutek ich wzajemnego kontaktu. Atrycja może przyjmować postać fizjologiczną, kiedy ubytki tkanek twardych tworzą się na skutek gryzienia i żucia, a także postać patologiczną – w tym przypadku ubytki są efektem nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu stomatognatycznego, np. bruksizmu.

Gdy spotykamy się z pojęciem ubytków zębowych, wielu osobom w pierwszej chwili przychodzą na myśl ubytki próchnicowe, czyli spowodowane przez wywołujące próchnicę bakterie. Warto jednak pamiętać, że ubytki tkanek twardych zębów mogą mieć również charakter niepróchnicowy – wówczas są one skutkiem działania czynników fizycznych (mechanicznych) i/lub chemicznych. Wyróżnia się cztery zasadnicze rodzaje ubytków niepróchnicowych zębów. Są to: erozja, abfrakcja, abrazja i atrycja.

Atrycja – co to jest?

Atrycja to ubytki tkanek twardych zębów powstające na skutek ich ścierania się w wyniku wzajemnego kontaktu powierzchni zębów. Atrycja może przyjmować postać fizjologiczną oraz patologiczną.

•  Postać fizjologiczna atrycji obejmuje zęby mleczne oraz pogłębiające się wraz z wiekiem ścieranie zębów stałych w efekcie ich naturalnej pracy, czyli gryzienia oraz żucia. Szacuje się, że w ten sposób człowiek traci co roku około 20-30 mikrometrów (μm) szkliwa.

•  Postać patologiczna atrycji to nadmierne ścieranie tkanek twardych zębów w wyniku nieprawidłowości w funkcjonowaniu całego układu stomatogantycznego, czyli np. wad zgryzu albo bruksizmu (nadmiernego zaciskania i zgrzytania zębami). Utrata tkanek twardych przebiega tu szybciej niż w przypadku atrycji fizjologicznej, co może prowadzić do wielu powikłań.

Atrycja – jak wyglądają tego typu ubytki?

Atrycja fizjologiczna jest zlokalizowana w miejscach prawidłowego kontaktu zębów szczęki i żuchwy – w odcinku przednim szczęki ściera się podniebienna powierzchnia siekaczy, w żuchwie – ich powierzchnia wargowa, w odcinku bocznym żuchwy fizjologicznemu ścieraniu ulegają guzki policzkowe przedtrzonowców i trzonowców, w odcinku bocznym szczeki – guzki podniebienne tych zębów. W zdecydowanej większości przypadków nie daje to objawów i nie wymaga leczenia stomatologicznego.

Inaczej wygląda sytuacja z atrycją patologiczną, w przebiegu której do utraty tkanek twardych dochodzi dużo szybciej. Często daje to objawy w postaci nadwrażliwości (nagły, ostry ból np. po zjedzeniu zimnych, gorących, kwaśnych albo słodkich pokarmów), a z czasem – zapalenia, a nawet martwicy miazgi. Zęby mogą tracić swój naturalny, estetyczny kształt, u niektórych pacjentów rozwija się także patologiczne zwarcie.

Atrycja – metody leczenia

Leczenie ubytków w tkankach twardych na skutek starcia w pierwszej kolejności polega na ustaleniu przyczyny nadmiernego ścierania się zębów. Jeśli jest to wada zgryzu – należy wdrożyć leczenie ortodontyczne, jeśli pacjent boryka się z bruksizmem – należy zastosować odpowiednią terapię, np. stosowanie na noc specjalnych szyn relaksacyjnych.

Odbudowa patologicznie startych zębów może być natomiast przeprowadzona różnymi metodami, dobieranymi pod kątem indywidualnej sytuacji klinicznej, stopnia utraty tkanek, wieku pacjenta itp. Zastosowanie znajdują m.in. licówki, nakłady inlay/onlay oraz korony protetyczne.