Dentonet
LEKARZ
E-mail
WYBIERZ KATEGORIĘ
Marketing
Podatki
Prawo
Strefa relaksu
Technologie
Wiedza

Nagroda Nobla z medycyny przyznana za odkrycie jak komórki wykrywają tlen

0 Komentarze | Publikacja:
Poleć artykuł Drukuj artykuł Wielkość czcionki - +
Nagroda Nobla z medycyny przyznana za odkrycie jak komórki wykrywają tlen

Nagroda Nobla z medycyny przyznana za odkrycie jak komórki wykrywają tlen

Tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii zdobyli William G. Kaelin Jr, sir Peter J. Ratcliffe i Gregg L. Semenza za odkrycia dotyczące tego, w jaki sposób komórki wykrywają tlen i dostosowują się do jego dostępności.

Decyzję Komitetu Noblowskiego ogłoszono w poniedziałek w Sztokholmie. William G. Kaelin Jr, sir Peter J. Ratcliffe i Gregg L. Semenza podzielą się kwotą 9 mln koron szwedzkich (ok. 830 tys. euro). Komitet Noblowski docenił ich prace związane ze zidentyfikowaniem molekularnych mechanizmów, które regulują w komórkach aktywność genów w odpowiedzi na zmieniające się stężenie tlenu w otoczeniu.

Wrażliwość komórek na dostępność tlenu jest procesem, który ma istotne znaczenie w rozwoju różnych schorzeń. Odkrycie tegorocznych noblistów „ma fundamentalne znacznie w fizjologii i utorowało drogę dla nowych obiecujących strategii walki z anemią, nowotworami i wieloma innymi chorobami” – napisał Komitet Noblowski. Już wcześniej w 2016 r. za te same dokonania tegorocznym noblistom przyznano Nagrodę Laskera, zwaną często „amerykańskim Noblem”.

Znacznie odkrycia dla rozwoju fizjologii i patofizjologii

Wykrywanie tlenu jest ważnym czynnikiem w przypadku wielu chorób – na przykład anemii i nowotworów, toteż odkrycia tegorocznych noblistów mają znaczenie dla rozwoju fizjologii i patofizjologii. Dzięki nim możliwe będzie opracowanie nowych sposobów leczenia.

Ludzie i zwierzęta potrzebują tlenu do utleniania pokarmów i wytwarzania energii. Choć o niezbędności tego gazu dla podtrzymywania życia wiadomo od wieków, to sposób, w jaki komórki adaptują się do zmian jego poziomu, długo pozostawał nieznany.

W przypadku niedoboru tlenu (hipoksji) rośnie poziom wytwarzanego przez nerki hormonu erytropoetyny (EPO), która zwiększa produkcję przenoszących tlen czerwonych krwinek. Zjawisko to zaobserwowane już na początku XX w. wykorzystują do podnoszenia swojej wydolności sportowcy, ćwicząc na dużych wysokościach lub w pomieszczeniach ze sztucznie obniżonym poziomem tlenu.

Tegoroczny noblista Gregg Semenza badał gen EPO i zależność jego funkcjonowania od zmian poziomu tlenu. Dzięki zmodyfikowanym genetycznie myszom wykazał on, że określone segmenty DNA znajdujące się obok genu EPO pośredniczą w odpowiedzi na niedotlenienie. Również sir Peter Ratcliffe badał zależną od poziomu tlenu regulację genu EPO. Obie grupy badawcze odkryły, że mechanizm wykrywania tlenu był obecny praktycznie we wszystkich tkankach – nie tylko w komórkach nerek, w których normalnie wytwarzana jest EPO. Mechanizm ma zatem charakter ogólny i działa w wielu różnych typach komórek.

Jak wykazały badania tegorocznych laureatów, segmenty DNA znajdujące się obok genu EPO pośredniczą w odpowiedzi na niedotlenienie, a mechanizm wykrywania tlenu jest obecny w wielu różnych typach komórek, praktycznie we wszystkich tkankach.

Dzięki przełomowej pracy laureatów Nagrody Nobla wiadomo dziś znacznie więcej o tym, jak różne poziomy tlenu regulują podstawowe procesy fizjologiczne. Wykrywanie tlenu pozwala komórkom dostosować metabolizm do niskiego poziomu tlenu: na przykład w naszych mięśniach podczas intensywnych ćwiczeń. Inne przykłady procesów adaptacyjnych kontrolowanych przez wykrywanie tlenu to wytwarzanie nowych naczyń krwionośnych oraz czerwonych krwinek. Nasz układ odpornościowy i wiele innych funkcji fizjologicznych są również dostrajane przez mechanizm wykrywający tlen. Jego wykrywanie jest też niezbędne podczas rozwoju płodowego (do kontrolowania prawidłowego tworzenia naczyń krwionośnych i rozwoju łożyska).

Wykrywanie tlenu ma zasadnicze znaczenie w przypadku wielu chorób. Na przykład pacjenci z przewlekłą niewydolnością nerek często cierpią na ciężką niedokrwistość z powodu zmniejszonej ekspresji EPO. W guzach nowotworowych mechanizm regulowany tlenem pobudza tworzenie naczyń krwionośnych i przekształcania metabolizmu w celu skutecznego namnażania komórek rakowych. Prowadzone są badania nad lekami, które mogą wpływać na różne stany chorobowe poprzez aktywację lub blokowanie mechanizmów wykrywających tlen.

Zdobywcy Nagrody Nobla z medycyny

Tegoroczny noblista William G. Kaelin, Jr. urodził się w 1957 r. w Nowym Jorku. Tytuł doktora uzyskał na Uniwersytecie Duke`a w Durham. Odbył specjalistyczne szkolenie z zakresu chorób wewnętrznych i onkologii na Johns Hopkins University w Baltimore oraz w Dana-Farber Cancer Institute w Bostonie. Założył własne laboratorium badawcze w Dana-Farber Cancer Institute i został profesorem zwyczajnym w Harvard Medical School w 2002 r. Jest badaczem Instytutu Medycznego Howarda Hughesa od 1998 r.

Sir Peter J. Ratcliffe urodził się w 1954 r. w Lancashire w Wielkiej Brytanii. Studiował medycynę w Gonville i Caius College na Uniwersytecie Cambridge i odbył specjalistyczne szkolenie z nefrologii na Oksfordzie. Założył niezależną grupę badawczą na Uniwersytecie Oksfordzkim i został profesorem zwyczajnym w 1996 r. Jest dyrektorem ds. Badań klinicznych w Francis Crick Institute w Londynie, dyrektorem Target Discovery Institute w Oksfordzie i członkiem Ludwig Institute for Cancer Research.

Gregg L. Semenza urodził się w 1956 r, w Nowym Jorku. Uzyskał tytuł B.A. w biologii z Harvard University, Boston. W 1984 r. uzyskał stopień doktora nauk medycznych na Uniwersytecie Pensylwanii w School of Medicine w Filadelfii oraz jako specjalista pediatrii na Uniwersytecie Duke w Durham. Odbył szkolenie podoktoranckie na Johns Hopkins University, Baltimore, gdzie założył również niezależną grupę badawczą. Został profesorem zwyczajnym na Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa w 1999 r., a od 2003 r. jest dyrektorem Programu Badań Naczyniowych w Johns Hopkins Institute for Cell Engineering.

Najstarszy znany naukowcom problem z zębami miał gad żyjący 275 mln lat temu. Jego żuchwę odnaleziono w Oklahomie. Stwierdzono w niej ubytki zębowe i uszkodzenie kości szczęki. Odkrycie to rzuca nowe światło na ewolucję uzębienia.

Oprac. Aleksandra Filipiak-Graczykowska na podst. www.naukawpolsce.pap.pl

Fot. Archiwum


POWIĄZANE ARTYKUŁY

Adam Niedzielski - Dentonet.pl
Adam Niedzielski prezesem Narodowego Funduszu Zdrowia Lekarz

Minister zdrowia Łukasz Szumowski, po uzyskaniu pozytywnej opinii rady Narodowego Funduszu Zdrowia, powołał Adama Niedzielskiego na stanowisko prezesa NFZ-u.Adam Niedzielski jest ekonomistą i menedżerem specjalizującym się w zarządzaniu finansami ora...

marek-zietek-850x400
Prof. Marek Ziętek szefem polskiej sekcji Akademii Foucharda Lekarz

Prof. Marek Ziętek został wybrany przewodniczącym polskiej sekcji Akademii Pierre Foucharda. Wybory odbyły się 18 września 2019 r. w Poznaniu.Do głównych celów organizacji należy: promowanie nowoczesnego modelu kształcenia przed- i podyplomowego leka...

regeneracja zębiny - Dentonet.pl
USA: odkryto gen pobudzający tworzenie nowych tkanek zębiny Lekarz

Grupa naukowców z University of Plymouth's Peninsula Dental School odkryli gen wspomagający aktywację komórek macierzystych i regenerację zębiny.Badacze pod przewodnictwem dr. Binga Hu odkryli gen odpowiadający za tworzenie tkanek w stale rosnącym si...

ROZWIŃ WIĘCEJ
komórki macierzyste - Dentonet.pl
Czy komórki macierzyste pozwolą hodować nowe, zdrowe zęby? Lekarz

Przyszłością stomatologii może być hodowla zębów z komórek macierzystych. Naukowcom udało się już stworzyć tzw. pąki zębowe, które po wszczepieniu mogłyby rosnąć i wyglądać jak zwykłe zęby. Dzięki wykorzystaniu komórek można będzie też zregenerować z...

komórki macierzyste z zębów
Komórki macierzyste można uzyskać także z miazgi zębów Lekarz

Komórki macierzyste z miazgi zęba to przyszłość stomatologii regeneracyjnej. Mogą być również wykorzystywane w onkologii, kardiologii, neurologii, a także ortopedii. Największa ich ilość znajduje się w mleczakach, można je jednak pozyskać także z zęb...

sedacja wziewna
Sedacja wziewna w leczeniu stomatologicznym - co to jest? Pacjent

Sedacja wziewna – czyli podanie gazu rozweselającego – to coraz bardziej popularna metoda zmniejszenia stresu towarzyszącego pacjentowi podczas wizyty u dentysty. Pomaga ona odprężyć się, uniknąć strachu, a także złagodzić dolegliwości bólowe. Oto ki...

Dodaj komentarz (0 komentarzy)

Musisz być zalogowany aby komentować | Zaloguj się lub zarejestruj. | Każdy komentarz zostanie poddany moderacji

Od (imię)
Do (e-mail)
Temat
Treść
255

Wiadomość e-mail została pomyślnie przesłana na adres