Zębopochodne martwicze zapalenie powięzi okolicy podżuchwowej
Martwicze zapalenie powięzi (ang. fasciitis necroticans – FN) jest przebiegającym agresywnie zakażeniem powierzchownych przestrzeni i powięzi. Dotyczy różnych obszarów ciała, najczęściej powłok brzucha, okolicy krocza, powłok klatki piersiowej i kończyn dolnych. Natomiast lokalizacja w obrębie twarzy i szyi jest znacznie rzadziej spotykana, a z kolei sporadycznie wymieniane i opisywane są przyczyny zębopochodne. W literaturze medycznej w 1843 roku Alfred Jean Fournier opisał zgorzel i zmiany obejmujące krocze i mosznę. W 1952 roku dr Robert „Bob” Wilson wprowadził stosowaną obecnie nazwę: fasciitis necroticans, choć nie znalazł wówczas patogenu odpowiedzialnego za tę chorobę.
Wśród czynników usposabiających do powstania tego rodzaju zakażenia wymienia się takie czynniki jak: zaawansowany wiek pacjenta, cukrzyca, immunosupresja, otyłość, nadciśnienie tętnicze, marskość wątroby, niewydolność nerek, zakażenie wirusem HIV, infekcje, alkoholizm, późno bądź niewłaściwie podjęte leczenie innych stanów zapalnych.
Zakażenie FN może być powikłaniem zabiegów chirurgicznych: biopsji, iniekcji, ran chirurgicznych oraz odmrożeń, złamań kości, ukąszeń przez owady, ropni skórnych. Nie zmienia to faktu, że aż w 50% przypadków martwiczego zapalenia powięzi dotyczy osób młodych, bez istotnej przeszłości chorobowej. Drobnoustrojem związanym z martwiczym zapaleniem powięzi jest beta-hemolizujący paciorkowiec z grupy A – Streptococcus pyogenes, chociaż w przypadku FN izoluje się i inne szczepy paciorkowców oraz mieszaną florę bakteryjną: Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Bacteroides, Clostridium perfringens, Pseudomonas. Wyróżnia się trzy typy martwiczego zapalenia powięzi:
typ I – najczęstszy, wywołany przez mieszaną florę bakteryjną: bakterie tlenowe i beztlenowe,
typ II – zgorzel paciorkowcowa (paciorkowce beta-hemolizujące grupy A – tzw. „zespół bakterii jedzących ciało”),
typ III – zgorzel gazowa wywołana laseczką beztlenową Clostridium perfrigens.
Martwicze zapalenie powięzi jest stanem zagrażającym życiu, ponieważ przebiega zwykle z ciężką sepsą paciorkowcową, wykrzepianiem wewnątrznaczyniowym, a w przypadku postaci FN w zakresie szyi – z możliwością zajęcia śródpiersia oraz niedrożnością dróg oddechowych.
To fragment artykułu „Zębopochodne martwicze zapalenie powięzi okolicy podżuchwowej – opis przypadku” autorstwa lekarzy z Katedry i Kliniki Chirurgii Szczękowo-Twarzowej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, pod kierownictwem dra n. med. Jana Nienartowicza. Artykuł ukazał się w 50. numerze eDentico.
Autorzy artykułu opisują przypadek 26-letniej pacjentki. Bez istotnej przeszłości chorobowej, bez uczuleń, paląca dziennie około 20 papierosów, została przyjęta w Poradni Kliniki Chirurgii Szczękowej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu z masywnym obrzękiem i naciekiem ropowiczym prawej strony twarzy oraz dna jamy ustnej po tej stronie. W trybie natychmiastowym została przyjęta poprzez poradnię na oddział, ale nie dotarła na leczenie. Dopiero ponownie – po 2 dniach – zgłosiła się (tym razem z matką) do Poradni, a stąd na oddział. Swoje postępowanie tłumaczyła lękiem przed leczeniem i brakiem ubezpieczenia zdrowotnego. W wywiadzie podała, że dolegliwości początkowe w postaci obrzęku policzka lewego pojawiły się 9 dni wcześniej. Zgłosiła się wówczas do lekarza stomatologa, który zlecił wykonanie RTG oraz pilne leczenie w tutejszej Klinice. Pacjentka nie wykonała RTG i nie zgłaszała się do dalszego leczenia. Zdjęcie pantomograficzne stwierdzające przyczynę zębopochodną wykonano dopiero w tutejszej Klinice. Przy przyjęciu na oddział stwierdzono masywny obrzęk prawej połowy twarzy oraz dna jamy ustnej z zaczerwienieniem i napięciem skóry, zwężeniem szpary powiekowej, szczękościskiem z rozwieraniem szczęk na około 2 cm.
Jak przebiegało leczenie? Zachęcamy do lektury kwartalnika stomatologa praktyka „eDentico”. Przy zakupie prenumeraty rocznej lub dwuletniej kwartalnika eDentico numer 50. tego czasopisma, w którym znajduje się cytowany artykuł, otrzymają Państwo bezpłatnie. Przy składaniu zamówienia w sklepie internetowym w komentarzu zamówienia wystarczy dopisać „eDentico 50-gratis”. Zapraszamy.
