Zdrowie jamy ustnej w trakcie leczenia onkologicznego z perspektywy pacjentów

Pacjenci leczeni z powodu nowotworów głowy i szyi wyraźnie odczuwają pogorszenie stanu zdrowia jamy ustnej w najbardziej intensywnym okresie terapii. Jednocześnie większości z nich udaje się utrzymać dobrą higienę jamy ustnej. Takie wnioski płyną z badania przeprowadzonego na Uniwersytecie w Göteborgu.

Badacze z Uniwersytetu w Göteborgu przeprowadzili analizę, w ramach której obserwowali 75 pacjentów przed rozpoczęciem leczenia nowotworu w obrębie głowy i szyi, w jego trakcie oraz trzy miesiące po zakończeniu terapii. W całym okresie leczenia uczestnicy objęci byli cotygodniową profesjonalną opieką stomatologiczną, regularnymi badaniami klinicznymi oraz wypełniali kwestionariusze dotyczące stanu jamy ustnej i radzenia sobie w codziennym życiu.

Wyniki pokazały, że przeprowadzana u pacjentów radioterapia i chemioterapia często wiązała się z poważnymi powikłaniami w obrębie jamy ustnej. W analizowanej grupie u większości osób rozwinęło się zapalenie błony śluzowej jamy, a w trakcie leczenia znacznie mniej osób określało stan swojej jamy ustnej jako dobry. Co istotne, równolegle utrzymywał się niski poziom płytki nazębnej i zapalenia dziąseł – a trzy miesiące po zakończeniu terapii wartości te były jeszcze niższe.

Z drugiej strony, większość uczestników badania deklarowała wysokie poczucie sprawczości i wiarę we własne możliwości radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami. To właśnie ten czynnik mógł odegrać kluczową rolę w podtrzymaniu prawidłowych nawyków higienicznych – mimo nasilonych objawów ubocznych leczenia.

Subiektywna ocena pacjenta a obraz kliniczny

Pomimo relatywnie dobrej higieny jamy ustnej, wielu pacjentów poddawanych radioterapii i chemioterapii doświadczało w trakcie leczenia onkologicznego istotnego dyskomfortu. Wyniki badania wskazują, że subiektywna ocena zdrowia jamy ustnej nie zawsze była zbieżna z oceną kliniczną.

– Oceny kliniczne oraz wyniki zgłaszane przez pacjentów wzajemnie się uzupełniają, dostarczając pełniejszego obrazu stanu chorego. Subiektywna ocena zdrowia jamy ustnej pogarszała się w trakcie leczenia, podczas gdy badania kliniczne wskazywały na utrzymanie dobrej higieny jamy ustnej. Oznacza to, że raportowany przez pacjentów stan zdrowia jamy ustnej w czasie terapii onkologicznej odzwierciedla szersze spektrum obciążenia objawami i zaburzeń funkcjonalnych – powiedział Niklas Bohm, doktorant w Instytucie Stomatologii Uniwersytetu w Göteborgu, współautor pracy.

Zestawienie obiektywnych wskaźników klinicznych z raportowanymi przez pacjentów odczuciami pokazuje, że obraz funkcjonowania chorego w trakcie leczenia onkologicznego jest znacznie szerszy niż wynikałoby to wyłącznie z badania stomatologicznego. Subiektywne doświadczenia obejmują bowiem nie tylko stan higieny, ale również ból, trudności funkcjonalne oraz ogólne obciążenie objawami.

Znaczenie profesjonalnego wsparcia w trakcie terapii

Autorzy badania wskazali, że nawet w najbardziej wymagających etapach leczenia onkologicznego możliwe jest utrzymanie dobrej higieny jamy ustnej – pod warunkiem zapewnienia modelu opieki opartego na ścisłym monitorowaniu i regularnym wsparciu profesjonalnym. Jednocześnie podkreślili konieczność aktywnego pytania pacjentów o ich własne doświadczenia oraz traktowania zgłaszanych przez nich dolegliwości z należytą uwagą – nawet wtedy, gdy wyniki kliniczne wydają się korzystne.

– W dłuższej perspektywie zdobyta wiedza może przyczynić się do opracowania bardziej zindywidualizowanych strategii opieki stomatologicznej oraz poprawy jakości wsparcia udzielanego pacjentom poddawanym leczeniu onkologicznemu – napisano we wnioskach z badania.

Wyniki analizy opublikowano w artykule „Self-perceived oral health, general self-efficacy, and their relations to oral health conditions in head and neck cancer patients in Sweden—a prospective observational study” na łamach czasopisma naukowego „Frontiers in Oral Health”.

Źródła: https://www.gu.se

https://www.frontiersin.org/

Redukcja konsumpcji alkoholu, ograniczenie palenia papierosów, szczepienia przeciw HPV i regularne wizyty u stomatologia to – zdaniem dr. n. o zdr. Pawła Koczkodaja z Narodowego Instytutu Onkologii – kluczowe zasady profilaktyki pierwotnej nowotworów okolic szyi i głowy. – Regularne wizyty u stomatologa są nie do przecenienia pod kątem tzw. czujności onkologicznej – podkreśla ekspert.