Zdrowie jamy ustnej w centrum globalnej polityki zdrowotnej
Podczas 158. sesji Rady Wykonawczej Światowej Organizacji Zdrowia (EB158) zdrowie jamy ustnej wybrzmiało jako jeden z kluczowych priorytetów zdrowia publicznego. Światowa Federacja Dentystyczna FDI doceniła bezprecedensowe zaangażowanie państw członkowskich i zapowiedziała dalsze wsparcie we wdrażaniu globalnych zobowiązań w tym obszarze.
Rada Wykonawcza Światowej Organizacji Zdrowia (The Executive Board of the World Health Organization) to jedno z najważniejszych gremiów decyzyjnych w obszarze zdrowia publicznego, odpowiedzialne za wyznaczanie kierunków globalnej polityki zdrowotnej oraz budowanie konsensusu w odpowiedzi na pilne wyzwania zdrowotne.
158. sesja Rady Wykonawczej (EB158) odbyła się w dniach 2-6 lutego w Genewie. W obradach uczestniczyli przedstawiciele państw członkowskich, obserwatorzy z ramienia ONZ-u, a także reprezentanci organizacji zawodowych, środowisk akademickich, organizacji społeczeństwa obywatelskiego i fundacji filantropijnych. Eksperci WHO przedstawili aktualne raporty oraz udzielali wyjaśnień podczas debat.
W ciągu pięciu dni omówiono 53 punkty i podpunkty agendy, obejmujące m.in. choroby niezakaźne (Noncommunicable Diseases – NCDs) i zdrowie psychiczne, choroby rzadkie, zaniedbane choroby tropikalne, oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR), powszechne ubezpieczenie zdrowotne (UHC) oraz podstawową opiekę zdrowotną.
Bezprecedensowe zobowiązanie państw wobec zdrowia jamy ustnej
Jednym z kluczowych punktów obrad był „Punkt 6: działania następcze po przyjęciu deklaracji politycznej czwartego spotkania wysokiego szczebla Zgromadzenia Ogólnego ONZ w sprawie zapobiegania i kontroli chorób niezakaźnych (HLM4)”. Państwa członkowskie analizowały raport podsumowujący rezultaty spotkania wysokiego szczebla ONZ w 2025 r. poświęconego profilaktyce i kontroli NCDs oraz promocji zdrowia psychicznego i dobrostanu.
Raport odnosił się również do nowych wytycznych WHO dotyczących przyjaznej środowisku, mniej inwazyjnej opieki stomatologicznej w profilaktyce i leczeniu próchnicy. Dokument zawiera rekomendacje dotyczące produktów stomatologicznych niezawierających rtęci, w tym materiałów uznawanych za bezpośrednie alternatywy dla amalgamatu stomatologicznego. Publikacja wytycznych wpisuje się w globalne działania na rzecz stopniowego wycofywania amalgamatu i ma pomóc państwom członkowskim w realizacji celu całkowitego odejścia od jego stosowania do 2034 r. (zostało to zatwierdzone w listopadzie 2025 r.).
W trakcie dyskusji zdrowie jamy ustnej zostało uwzględnione w wystąpieniach przedstawicieli siedmiu państw członkowskich, a także w oświadczeniach wygłoszonych w imieniu regionów WHO Zachodniego Pacyfiku i Afryki. Świadczy to o utrzymującym się zainteresowaniu tą problematyką zarówno na poziomie krajowym, jak i regionalnym.
W swoim stanowisku FDI pochwaliła państwa członkowskie za uwzględnienie zdrowia jamy ustnej w Deklaracji Politycznej HLM4 oraz potwierdziła gotowość do wspierania ich w przekuwaniu tych zapisów w konkretne działania. Rada Wykonawcza zwróciła się do dyrektora generalnego WHO o coroczne raportowanie postępów we wdrażaniu deklaracji aż do 2031 r.
Podstawowa opieka zdrowotna fundamentem systemów zorientowanych na pacjenta
Podczas EB158 omówiono również raport WHO dotyczący postępów we wdrażaniu podstawowej opieki zdrowotnej (Primary Health Care – PHC). Podkreślono jej kluczową rolę w budowaniu odpornych, sprawiedliwych i zorientowanych na potrzeby pacjenta systemów ochrony zdrowia. W dokumencie wskazano m.in. na znaczenie odpowiedniego finansowania PHC oraz jej rolę w zapewnianiu kompleksowych i dostępnych świadczeń zdrowotnych.
FDI zwróciła uwagę, że choroby jamy ustnej w nieproporcjonalny sposób dotykają populacje wrażliwe i niedostatecznie obsługiwane. Organizacja podkreśliła, że większości tych schorzeń można zapobiegać i skutecznie je leczyć na poziomie podstawowej opieki zdrowotnej, apelując o uwzględnienie zdrowia jamy ustnej we wdrażanych reformach.
Inwestycje w kadry medyczne i globalne regulacje rekrutacji
Rada Wykonawcza przeanalizowała także projekt strategii „Ekonomia zdrowia dla wszystkich” na lata 2026-2030. Dokument wskazuje, że zdrowie i systemy ochrony zdrowia nie powinny być postrzegane wyłącznie jako koszt, lecz jako inwestycja w inkluzywną, odporną gospodarkę. Strategia określa cztery kierunki działań oraz zasady wdrażania przez państwa członkowskie i interesariuszy.
FDI współtworzyła – wraz z partnerami z World Health Professions Alliance – wspólne stanowisko podkreślające, że dobrobyt gospodarczy zależy od zdrowia populacji, a to z kolei wymaga wykwalifikowanej, odpowiednio finansowanej kadry medycznej. Zaapelowano o zwiększenie inwestycji w personel ochrony zdrowia oraz jego dobrostan jako warunek poprawy jakości, bezpieczeństwa i efektywności świadczeń.
W trakcie obrad poruszono również kwestię wzmocnienia Globalnego Kodeksu Postępowania WHO w sprawie międzynarodowej rekrutacji personelu medycznego. Wskazano, że dotychczasowe działania są niewystarczające, by ograniczyć nieuregulowaną migrację kadr i jej negatywne skutki dla systemów zdrowotnych w krajach o ograniczonych zasobach. Zaapelowano o współinwestowanie w systemy ochrony zdrowia państw pochodzenia pracowników medycznych.
Istotnym tematem była także rola danych, zdrowia cyfrowego i sztucznej inteligencji w sektorze ochrony zdrowia. Podkreślono, że AI powinna wspierać, a nie zastępować decyzje kliniczne, przy zachowaniu ostatecznej odpowiedzialności po stronie profesjonalistów medycznych. Zwrócono uwagę na konieczność silnych regulacji, oceny ryzyka uprzedzeń algorytmicznych, rozwijania kompetencji cyfrowych personelu oraz zapewnienia wysokich standardów ochrony danych.
Kierunek: Światowe Zgromadzenie Zdrowia 2026
Ustalenia EB158 wyznaczają kierunek prac przed 79. Światowym Zgromadzeniem Zdrowia (WHA79), zaplanowanym na maj 2026 r. W najbliższych miesiącach Sekretariat WHO będzie wdrażał rekomendacje państw członkowskich w ramach dostępnych zasobów finansowych i kadrowych.
Aktywny udział FDI w procesach Rady Wykonawczej i Światowego Zgromadzenia Zdrowia umożliwia monitorowanie zmian politycznych, wnoszenie eksperckiej wiedzy oraz wzmacnianie odpowiedzialności na poziomie krajowym i regionalnym. Organizacja zapowiada dalsze działania na rzecz utrzymania i wzmocnienia politycznego zaangażowania w realizację globalnej agendy zdrowia jamy ustnej.
Źródło: https://www.fdiworlddental.org/
Fot. 158th Session of the Executive Board, Geneva, Switzerland, 2-7 February 2026, © WHO / Christopher Black, https://multimedia.who.int
