Zdrowie jamy ustnej jako element zdrowia ogólnego. Europejski apel o współpracę

W dniach 26-27 stycznia 2026 r. we Frankfurcie nad Menem odbyło się wspólne posiedzenie grupy roboczej Europejskiej Federacji Periodontologii (EFP) oraz Europejskiego Towarzystwa Stomatologii Zdrowia Publicznego (EADPH). Spotkanie – zorganizowane pod hasłem „Oral health and systemic health outcomes: a call for interdisciplinary action” i wsparte przez firmę Oral-B – poświęcono narastającemu obciążeniu chorobami jamy ustnej oraz coraz silniejszym dowodom naukowym potwierdzającym ich ścisły związek ze zdrowiem ogólnym.

W spotkaniu uczestniczyli eksperci z zakresu periodontologii, stomatologii zdrowia publicznego, epidemiologii i profilaktyki, a także przedstawiciele innych dziedzin medycyny – kardiolodzy, diabetolodzy oraz lekarze rodzinni, reprezentujący m.in. Światową Federację Kardiologiczną (WHF) i Światową Organizację Lekarzy Rodzinnych (WONCA). Głównym celem było wypracowanie wspólnych, opartych na dowodach naukowych ram współpracy, które umożliwią lepszą integrację zdrowia jamy ustnej z ogólnymi strategiami ochrony zdrowia.

Jak podkreślił prof. Moritz Kebschull, były prezydent EFP, skala problemu wymaga pilnych i skoordynowanych działań. – Choroby jamy ustnej nasilają się, mimo że w dużej mierze można im zapobiegać. Dzielą one również wspólne czynniki ryzyka – takie jak palenie tytoniu czy spożycie cukru i alkoholu – z innymi chorobami niezakaźnymi. Wielu pacjentów z grup ryzyka nie odwiedza regularnie stomatologa, co pokazuje, jak ważne jest podnoszenie świadomości wśród wszystkich pracowników ochrony zdrowia i pracowników socjalnych na temat powiązań między zdrowiem jamy ustnej a zdrowiem ogólnym oraz angażowanie ich w działania profilaktyczne – powiedział.

Wspólne czynniki ryzyka i potrzeba integracji systemowej

Podczas dwudniowych obrad uczestnicy pracowali w sześciu grupach roboczych, odpowiadających kluczowym rozdziałom planowanej wspólnej publikacji typu „white paper”. Omawiano dane epidemiologiczne i mechanizmy biologiczne, zagadnienia profilaktyki pierwotnej i wtórnej oraz systemowe i strukturalne bariery utrudniające zintegrowaną opiekę. Efektem była synteza głównych wniosków oraz uzgodnienie harmonogramu dalszych prac – z planowanym złożeniem publikacji do końca czerwca 2026 r.

Centralnym elementem wypracowanych ram jest uznanie, że choroby jamy ustnej oraz główne choroby niezakaźne (NCD) mają wspólne, modyfikowalne czynniki ryzyka. Zastosowanie podejścia opartego na wspólnych czynnikach ryzyka ma umożliwić skuteczniejsze włączenie profilaktyki stomatologicznej w strategie zapobiegania NCD oraz w system powszechnej opieki zdrowotnej.

Szczególną uwagę poświęcono czynnikom o największym znaczeniu populacyjnym, takim jak dieta bogata w cukry, palenie tytoniu, spożycie alkoholu oraz zachowania higieniczne, a także szerszym uwarunkowaniom społecznym i strukturalnym zdrowia.

Od dialogu do spójnych strategii zdrowotnych

Dyskusje objęły również praktyczne mechanizmy integracji działań – od polityki zdrowotnej i podstawowej opieki zdrowotnej, przez systemy monitorowania i kształcenie kadr, po działania środowiskowe. Obok zaleceń dotyczących zachowań indywidualnych analizowano interwencje populacyjne, takie jak polityka fiskalna, fluoryzacja czy programy szkolne. Istotnym wątkiem były interdyscyplinarne modele opieki oraz podejście uwzględniające cały cykl życia pacjenta, ukierunkowane na ograniczanie nierówności zdrowotnych.

– To spotkanie grupy roboczej stanowi ważny krok w kierunku trwałego włączenia zdrowia jamy ustnej do szerszych polityk zdrowotnych – z korzyścią dla pacjentów. Poprzez ustrukturyzowany dialog między periodontologią, innymi zawodami medycznymi i decydentami, EFP oraz EADPH dążą do tworzenia bardziej spójnych strategii, które uznają zdrowie jamy ustnej za integralną część zdrowia i dobrostanu człowieka, przy jednoczesnym poszanowaniu ról poszczególnych dyscyplin w tworzeniu i stosowaniu dowodów naukowych – powiedział prof. Spyros Vassilopoulos, prezydent EFP.

Źródło: https://www.efp.org

Zaawansowane zapalenie przyzębia to nie tylko ryzyko utraty zębów, ale także konsekwencji systemowych. – Może ono mieć związek np. z chorobami sercowo-naczyniowymi i z cukrzycą. Tych zależności jest bardzo dużo – mówi prof. dr hab. n. med. Bartłomiej Górski, specjalista periodontologii, adiunkt w Zakładzie Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia WUM, kierownik kształcenia specjalizacyjnego z periodontologii, autor i współautor ponad 90 publikacji naukowych, członek m.in. European Federation of Periodontology oraz Polskiego Towarzystwa Periodontologicznego.