„Wytyczne IADT to złoty standard leczenia urazowych uszkodzeń zębów”

W dniach 3-5 września 2026 r. w Warszawie odbędzie się 23. Światowy Kongres Traumatologii Stomatologicznej, organizowany przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Traumatologii Stomatologicznej (International Association of Dental Traumatology, IADT) wspólnie z Polską Akademią Stomatologii Dziecięcej (PASD). Wydarzenie to zgromadzi w naszym kraju światowych liderów w dziedzinie traumatologii stomatologicznej. O jego programie, najważniejszych zaletach, a także kierunkach rozwoju współczesnej traumatologii stomatologicznej porozmawialiśmy z prof. Billem Kahlerem.

Prof. Bill Kahler jest absolwentem Uniwersytetu Queensland (Australia), prowadzącym własną praktykę specjalizującą się w endodoncji. Jest wykładowcą na Uniwersytecie w Sydney, członkiem zarządu Międzynarodowego Towarzystwa Traumatologii Stomatologicznej oraz współautorem „Wytycznych IADT dotyczących leczenia urazowych uszkodzeń zębów”. Jest autorem ponad 100 artykułów w międzynarodowych czasopismach stomatologicznych, a także 9 rozdziałów książek na temat wyników leczenia endodontycznego, terapii żywej miazgi i urazów zębów. Jest cenionym międzynarodowym wykładowcą, współpracuje z ośrodkami badawczymi na wszystkich kontynentach. W 2024 r. otrzymał nagrodę Australian Dental Association za wkład w rozwój endodoncji.

We wrześniu prof. Bill Kahler będzie gościł w Warszawie jako wykładowca 23. Światowego Kongresu Traumatologii Stomatologicznej.

Na przestrzeni swojej kariery miał Pan okazję obserwować, jak zmienia się podejście do leczenia urazów zębów – od mniej usystematyzowanych metod do opartych na dowodach wytycznych. Jakie były, Pana zdaniem, najważniejsze przełomy, które ukształtowały współczesną traumatologię stomatologiczną?

Prof. Bill Kahler: - To bardzo interesujące pytanie, które przywodzi na myśl piękny cytat poetki Mayi Angelou: „Mam ogromny szacunek do przeszłości. Jeśli nie wiesz, skąd pochodzisz, nie wiesz, dokąd zmierzasz”. Przeszłość zawsze była mi bliska, podobnie jak zamiłowanie do historii – również wtedy, gdy współtworzyłem artykuł „How far have we come? A historic scoping review of dental traumatology literature”, opublikowany w czasopiśmie „Dental Traumatology” w 2022 r. Przed 1945 r. ukazały się zaledwie 33 artykuły dotyczące traumatologii stomatologicznej, w większości opisy przypadków. Obecnie literatura obejmuje liczne prace oryginalne oraz przeglądy systematyczne z metaanalizami, które pozwalają syntetyzować ogromną ilość dostępnych danych.

Nie mam wątpliwości, że największym przełomem w rozwoju tego podejścia była praca Jensa Andreasena – jego determinacja, aby ratować zęby po urazach, a przede wszystkim niezwykle skrupulatna dokumentacja samych urazów oraz zastosowanego leczenia. Takie podejście oparte na systematycznym gromadzeniu danych stało się fundamentem badań w traumatologii stomatologicznej, które z czasem ewoluowały – i nadal będą się rozwijać.

Właśnie o tym zagadnieniu – w odniesieniu do zębów stałych – będę mówił podczas World Congress on Dental Traumatology (WCDT). Serdecznie zapraszam do wysłuchania mojego wykładu. Mam nadzieję, że wspólnie postawimy nowe pytania dotyczące przyszłości traumatologii stomatologicznej i że będę mógł również poznać Państwa opinie.

Moim osobistym obszarem zainteresowania są dalsze postępy w biologicznie ukierunkowanych metodach leczenia. Chciałbym również szczególnie wyróżnić naszego polskiego bohatera i prezydenta-elekta IADT – dr. Michała Sobczaka, który będzie mówił o tym zagadnieniu w kontekście zębów mlecznych.

Jako współautor „Wytycznych IADT dotyczących leczenia urazowych uszkodzeń zębów”, jak opisałby Pan ich wpływ na codzienną praktykę lekarzy dentystów na całym świecie? Czy widzi Pan realną zmianę w sposobie podejmowania decyzji klinicznych dzięki działalności International Association of Dental Traumatology?

- Wytyczne IADT dotyczące postępowania w przypadku urazów zębów zostały po raz pierwszy opublikowane w 2001 r., a następnie zaktualizowane w latach 2007, 2012 i 2020, aby odzwierciedlać postęp w praktyce klinicznej, coraz silniej opartej na badaniach naukowych.

Brałem udział w pracach nad aktualizacją z 2020 r. i do dziś pamiętam to szczególne poczucie podziwu, gdy byłem w jednym pomieszczeniu z Jensem Andreasenem i innymi ekspertami, kiedy finalizowaliśmy wytyczne z 2020 r. Był to dla mnie niezwykły przywilej, ponieważ wytyczne IADT są powszechnie uznawane za złoty standard właściwego postępowania i leczenia urazowych uszkodzeń zębów.

Jak wspomniałem, w Warszawie wspólnie z Michałem Sobczakiem poprowadzimy dyskusję dotyczącą możliwych zmian w ramach kolejnej aktualizacji wytycznych. Chcielibyśmy również poznać Państwa opinie – przyjdźcie i podzielcie się z nami swoimi przemyśleniami.

Wyobraźmy sobie młodego lekarza dentystę, który po raz pierwszy spotyka pacjenta z urazem zęba – często w sytuacji stresowej i wymagającej szybkiej reakcji. Jakie są najważniejsze zasady, które powinny pokierować jego pierwszymi decyzjami?

- Leczenie urazów zębów bywa stresujące, zwłaszcza gdy jest to pierwszy przypadek w praktyce młodego lekarza dentysty. Wykłady z czasów studiów mogą wydawać się odległym wspomnieniem, kiedy przed nami znajduje się płaczące dziecko i zaniepokojeni rodzice, oczekujący konkretnych odpowiedzi.

Moją podstawową zasadą – aktualną do dziś – jest najpierw stabilizacja sytuacji, a następnie informacja dla pacjenta i jego opiekunów. Stabilizacja zwykle obejmuje unieruchomienie zęba w przypadku zwichnięć oraz wykonanie częściowej pulpotomii metodą Cveka w przypadku powikłanego złamania korony.

Informacja ma ogromne znaczenie. Pacjent i jego rodzice potrzebują nadziei oraz świadomości, że zęby po urazach często można uratować – czasem przy zastosowaniu minimalnego leczenia, a niekiedy jedynie poprzez obserwację.

Bardzo ważnym osiągnięciem i cennym źródłem wiedzy jest „Dental Trauma Guide”, dostępny na stronie https://dentaltraumaguide.org/, który przedstawia diagnostykę, wyniki leczenia oraz rokowanie dla wszystkich typów urazowych uszkodzeń zębów.

Zachęcam do członkostwa w IADT – dostęp do „Dental Trauma Guide”, a także do wielu innych publikacji i materiałów dotyczących traumatologii stomatologicznej jest jedną z głównych płynących z tego korzyści.

Mimo rosnącej wiedzy, traumatologia stomatologiczna bywa nadal niedostatecznie reprezentowana w programach nauczania na studiach stomatologicznych. Dlaczego, Pana zdaniem, każdy dentysta – niezależnie od specjalizacji – powinien rozwijać kompetencje w tym obszarze?

- Program nauczania stomatologii musi dziś obejmować wiele różnych zagadnień, ale traumatologia stomatologiczna jest ważna dla nas wszystkich. Petti i wsp. w pracy opublikowanej w „Dental Traumatology” w 2022 r. wykazali, że urazy zębów dotknęły na świecie ponad miliard osób i były piątą najczęściej występującą chorobą.

Urazy zębów dotyczą przede wszystkim dzieci, dlatego prawidłowe postępowanie ma tak ogromne znaczenie. Niezależnie od tego, czy jesteśmy rodzicami, czy członkami klubów sportowych – wszyscy możemy zetknąć się z urazami zębów. Zapraszamy na WCDT w Polsce, aby być na bieżąco i poznać najnowsze osiągnięcia w tej dziedzinie. To będzie wyjątkowe spotkanie z doskonałym gronem wykładowców z Polski i z zagranicy.

Patrząc na dynamiczny rozwój technologii i materiałów, jak zmienia się rokowanie w leczeniu urazów zębów? Czy są innowacje, które szczególnie zmienią praktykę kliniczną w najbliższych latach?

- Do najnowszych innowacji w traumatologii stomatologicznej należą obrazowanie z wykorzystaniem analizy CBCT oraz zaawansowane biomateriały, takie jak hydrauliczne cementy krzemianowo-wapniowe. Kiedy występowałem po raz pierwszy podczas WCDT w Brisbane w 2016 r. omawiałem wykorzystanie żyłki wędkarskiej jako nowego podejścia do szynowania zębów po urazach. Proszę zobaczyć, jak daleko zaszliśmy w ciągu zaledwie 10 lat. WCDT w Polsce będzie obejmować liczne warsztaty poświęcone zaawansowanym technikom i nowoczesnym metodom postępowania, a pełen program wydarzenia można znaleźć na stronie https://wcdt2026.org/programme-overview/.

Osobiście wezmę udział w warsztacie dotyczącym szynowania, prowadzonym przez dr. Sidharthę Sharmę, aby sprawdzić, czy moja technika z użyciem żyłki wędkarskiej nadal ma znaczenie po tylu latach. Mam nadzieję, że się tam spotkamy.

23. Światowy Kongres IADT w Warszawie będzie okazją do spotkania ekspertów z całego świata. Jaką rolę odgrywają takie wydarzenia w rozwoju wiedzy i integracji środowiska stomatologicznego?

- Z sentymentem wspominam wszystkie kongresy WCDT, w których uczestniczyłem – były to spotkania, podczas których mogłem porozmawiać z czołowymi ekspertami z całego świata o każdym aspekcie traumatologii stomatologicznej. To zawsze są wyjątkowe wydarzenia, a atmosfera koleżeństwa i możliwości nawiązywania kontaktów, których można tam doświadczyć, pozostają w pamięci na długo.

Pamiętam, kiedy po raz pierwszy rozmawiałem z Jensem Andreasenem i wieloma innymi osobami podczas WCDT w Melbourne w 1999 r. Podczas tego spotkania Jens Andreasen wziął udział w bardzo przekonująco zainscenizowanej sytuacji: technik IT spadł ze sceny, udając, że doszło u niego do wybicia zęba, który następnie został natychmiast replantowany na scenie przez samego Jensa Andreasena. Był to znakomity element otwarcia kongresu – wszyscy nagle przesunęli się na brzeg swoich krzeseł, śledząc wydarzenia z pełnym napięciem.

Z ogromną radością czekam na ceremonię otwarcia w Warszawie oraz na wykład mojego przyjaciela prof. Paula Abbotta, który podzieli się swoją wiedzą i doświadczeniem w zakresie traumatologii stomatologicznej.

Na koniec – gdyby miał Pan przekazać jedną najważniejszą radę młodym dentystom, którzy chcą świadomie i odpowiedzialnie leczyć urazy zębów, co by to było?

- Moja rada jest taka: zdobywaj wiedzę, ucz się, dołącz do IADT i weź udział w WCDT w Warszawie. Przede wszystkim jednak – znajdź mentora. Szukaj kontaktu z bardziej doświadczonymi osobami i zadawaj pytania. Bądź ciekawy, troszcz się o pacjenta, działaj w jego najlepszym interesie. Ratuj zęby i poprawiaj jakość życia młodych pacjentów.

Uważam, że badania nad jakością życia związaną ze zdrowiem jamy ustnej naprawdę pokazują, jak ważna jest nasza praca w traumatologii stomatologicznej i jak długotrwały wpływ – niekiedy na całe życie – może mieć właściwa opieka. Mam nadzieję, że WCDT w Polsce zapoczątkuje lub pogłębi Państwa zainteresowanie tą rozwijającą się, fascynującą dziedziną, która może dotyczyć każdego z nas. Do zobaczenia w Polsce!

Dziękujemy za rozmowę!

***

Pełen program 23. Światowego Kongresu Traumatologii Stomatologicznej, sylwetki prelegentów, szczegóły organizacyjne i formularz rejestracyjny znaleźć można na stronie https://wcdt2026.org/.