Wypalenie zawodowe wśród lekarzy – najczęstsze w relacjach z pacjentami

Do wypalenia zawodowego wśród lekarzy w Wielkopolsce najczęściej i najsilniej dochodzi w relacjach z pacjentami – wynika z badań przeprowadzonych wśród lekarzy i lekarzy dentystów w regionie. Wielkopolska Izba Lekarska poinformowała, że problem dotyczy lekarzy niezależnie od specjalizacji, płci i stażu pracy.

Wypalenie zawodowe nie jest zjawiskiem marginalnym – osiąga poziom umiarkowany do wysokiego. Bardziej narażone na ten problem są kobiety. Najwyższy poziom wypalenia osobistego i zawodowego spośród wszystkich badanych grup osiągają lekarze rezydenci.

Badania zostały przeprowadzone przez Wielkopolską Izbę Lekarską (WIL) i Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu w ramach ogłoszonego przez Okręgową Radę Lekarską WIL roku przeciwdziałania wypaleniu zawodowemu. Wzięło w nich udział ponad 500 osób.

Liczne objawy przeciążenia psychicznego u lekarzy

Wyniki analizy wskazują, że lekarze doświadczają wyraźnych objawów przeciążenia psychicznego i emocjonalnego związanego z pracą. Pierwszym symptomem jest wypalenie relacyjne.

– Najsilniej zaznaczonym obszarem okazało się wypalenie w relacjach z pacjentami – frustracja związana z tymi relacjami oraz poczucie wyczerpania kontaktem z chorym są statystycznie najistotniejszymi komponentami całego obrazu wypalenia. Wyniki wskazują na sekwencję: najpierw pojawia się zmęczenie relacją z pacjentem, następnie wyczerpanie pracą jako systemem, a dopiero na końcu – wypalenie osobiste – przekazała Wielkopolska Izba Lekarska.

Prezes Wielkopolskiej Izby Lekarskiej lek. Mateusz Szulca zauważył, że relacja z pacjentami jest istotą zawodu lekarza. – Niestety, jesteśmy w sytuacji, w której z jednej strony mamy lekarzy sfrustrowanych warunkami pracy – ilością biurokracji, różnymi ograniczeniami i brakami. Z drugiej – równie sfrustrowanych systemem pacjentów, którzy kierują swoje niezadowolenie wobec lekarzy – powiedział.

Lekarki osiągnęły istotnie statystycznie wyższe wyniki we wszystkich trzech komponentach wypalenia – osobistym, zawodowym oraz w relacjach z pacjentem. Wielkopolska Izba Lekarska podała, że kobiety częściej doświadczają frustracji i wyczerpania emocjonalnego. Jednocześnie cechuje je niższa kolektywna samoocena zawodowa – czynnik, który może zwiększać podatność na wypalenie.

Lekarze dentyści najbardziej wypaleni w relacjach z pacjentami

Analiza wykazała, że najwyższy poziom wypalenia osobistego i zawodowego spośród wszystkich badanych grup osiągają lekarze rezydenci. Najniższy poziom wypalenia odnotowano wśród lekarzy stażystów. W przypadku wypalenia w relacjach z pacjentami najwyższe wyniki osiągnęli lekarze dentyści.

Według badania, u starszych lekarzy można zaobserwować nieznaczny spadek wypalenia relacyjnego; starszy wiek istotnie koreluje z niższym poziomem wypalenia osobistego i zawodowego u mężczyzn. Badacze wskazują, że wiek może pełnić częściową funkcję ochronną – szczególnie w obszarze relacyjnym.

Wyższe ogólne wyniki wypalenia, wyczerpanie emocjonalne po pracy oraz zmęczenie na myśl o kolejnych dniach pracy są u kobiet istotnie silniejsze niż u mężczyzn. Zmęczenie systemowe – związane z charakterem i organizacją pracy – osiąga wysoki poziom niezależnie od płci.

Z analizy wynika również, że osoby pozostające w stałych związkach wykazują wyższy poziom dobrostanu niż osoby samotne. Rosnąca liczba obowiązków opiekuńczych i większa odległość od miejsca pracy wiążą się z niższym dobrostanem. – Spodziewaliśmy się, że wynik będzie co najmniej umiarkowany do wysokiego. Z drugiej strony, to przerażające, że zasięg i nasilenie wypalenia są wśród nas tak daleko posunięte. Problem istnieje i naszym zadaniem jest dalsze uświadamianie jego istnienia i przeciwdziałanie mu. Teraz mamy na to twarde dane i stałą determinację, by coś zmienić – powiedział prezes Wielkopolskiej Izby Lekarskiej.

Publikacja naukowa – jeszcze w tym roku

Psychiatra i pełnomocnik ds. zdrowia lekarzy Wielkopolskiej Izby Lekarskiej lek. Anna Rewekant poinformowała, że gdy w 2025 r. Izba ogłosiła rok przeciwdziałania wypaleniu zawodowemu, lekarze i lekarze dentyści zaczęli stopniowo zgłaszać się z pytaniami i prośbami o wsparcie. W ramach Izby funkcjonuje grupa wsparcia psychologicznego.

Badania naukowe dotyczące skali wypalenia zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów z regionu Wielkopolska Izba Lekarska przeprowadziła we współpracy z Katedrą i Zakładem Psychologii Klinicznej Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Objęto nimi ponad 500 osób w wieku 24-60 lat reprezentujących różne grupy: lekarzy, lekarzy dentystów, lekarzy stażystów, lekarzy w trakcie specjalizacji oraz studentów medycyny.

Analizę przeprowadzono w roku akademickim 2025/2026 z zastosowaniem standaryzowanych narzędzi psychologicznych. Obejmowały one m.in. Kopenhaski Inwentarz Wypalenia Zawodowego (CBI), Skalę Odczuwanego Stresu (PSS-10) oraz kwestionariusze mierzące samotność, strategie radzenia sobie ze stresem i kolektywną samoocenę zawodową. Pełne wyniki badań mają się ukazać w formie publikacji naukowej jeszcze w tym roku.

Źródło: https://naukawpolsce.pl