Wypalenie zawodowe u dentystów i nie tylko – co warto o nim wiedzieć?
Wypalenie zawodowe dotyczy nie tylko lekarzy, nauczycieli i osób pracujących w stresogennym otoczeniu. Jest to problem nawet osób u progu kariery, ale traktowanych niesprawiedliwie, przeciążonych obowiązkami i rozczarowanych – zauważa dr Beata Mańkowska Instytutu Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego.
O tym, co decyduje, że ludzie są podatni na wypalenie zawodowe i jak można im pomóc, dr Beata Mańkowska pisze w książce „Wypalenie zawodowe. Źródła, mechanizmy, zapobieganie”. Jak tłumaczy, na syndrom wypalenia zawodowego narażeni są przedstawiciele wszystkich profesji i w każdym wieku. Szczególnie dotyczy to osób młodych i rozpoczynających dopiero karierę zawodową, pełnych zapału i idealizmu zawodowego, który w zderzeniu z rzeczywistymi wymogami i warunkami pracy okrutnie rozczarowuje. – Najistotniejszymi źródłami wypalenia są czynniki organizacyjne, a więc nie tyle treść pracy, ile jej kontekst, w tym brak sprawiedliwości, poczucie osamotnienia i brak wsparcia, przeciążenie liczbą obowiązków, brak nagród w pracy, konflikty interpersonalne – wylicza dr Mańkowska.
Wypalenie zawodowe może dotyczyć każdego
Kiedyś uważano, że wypalenie zawodowe grozi głównie przedstawicielom zawodów związanym z kontaktem z ludźmi oraz niesieniem im pomocy: lekarzom, pielęgniarkom, nauczycielom, pracownikom socjalnym i psychologom. Obecnie wypalenie zawodowe staje się coraz bardziej powszechnym zjawiskiem i stanowi zagrożenie dla wszystkich aktywnych zawodowo osób. Trudne warunki pracy nie wystarczą, by się wypalić – sprzyjają temu również pewne cechy osobowości. Bardziej podatne na wypalenie są osoby neurotyczne, nadwrażliwe, lękliwe, pełne napięcia, o niskim poczuciu własnej wartości, bierne, zależne. Tacy pracownicy widzą w trudnych sytuacjach zagrożenie, a nie wyzwanie. Istotnym wyznacznikiem wypalenia jest brak elastyczności w radzeniu sobie ze stresem. – Trafna diagnoza wypalenia stanowi warunek powodzenia profilaktyki na wszystkich jej poziomach. Póki jednak sama istota wypalenia i mechanizmy jego rozwoju nie zostaną w pełni poznane, a spór wokół definicji oraz postępujących objawów rozstrzygnięty, trudno będzie pomagać osobom już dotkniętym wypaleniem, a jeszcze trudniej – zapobiegać jego rozwojowi – uważa dr Mańkowska.
Skąd się bierze wypalenie zawodowe?
Jak tłumaczy dr Mańkowska, wciąż nie skonstruowano jednolitego modelu wyjaśniającego fenomen zawodowego wypalenia. Badacze prezentują bardzo rozbieżne koncepcje w metodologicznym ujęciu tego zjawiska, a także jego nomenklaturze. Książka dr Mańkowskiej „Wypalenie zawodowe. Źródła, mechanizmy, zapobieganie” przedstawia perspektywę różnych badaczy i opisuje mechanizmy rozwoju. Autorka podkreśla, że wypalenie zawodowe uznane zostało za największe zagrożenie, z którym muszą zmierzyć się osoby aktywne zawodowo. Dlatego – by chronić siebie – warto poznać jego naturę i mechanizmy.
O wypaleniu zawodowym, które może dotknąć każdego lekarza dentystę, mówi dr Dorota Merecz-Kot, kierownik Zakładu Psychologii Pracy Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi.
Oprac. AF na podst. PAP – Nauka w Polsce
Fot. Unsplash, pixabay.com
