Wczesne nierówności społeczne to rzadsze wizyty u dentysty w dorosłości

Osoby doświadczające niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej we wczesnym dzieciństwie rzadziej korzystają z profilaktycznej opieki stomatologicznej – zarówno w okresie dorastania, jak i w dorosłości. Takie wnioski płyną z badania naukowców z University of Bristol.

Nowe badanie, którego wyniki opublikowano na łamach „BMC Oral Health” wskazuje, że doświadczenia z wczesnego okresu życia mogą mieć długofalowy wpływ na zachowania zdrowotne związane z jamą ustną. Analiza danych ponad 1600 uczestników wykazała, że osoby dotknięte w dzieciństwie niekorzystną sytuacją społeczno-ekonomiczną były o 12-16% rzadziej skłonne do odbywania regularnych wizyt profilaktycznych u dentysty w dorosłości.

Nierówności widoczne mimo bezpłatnej opieki

Zespół badaczy z Bristol Dental School ustalił, że różnice w częstości wizyt profilaktycznych są widoczne już w wieku 17 lat – a więc w okresie, gdy leczenie stomatologiczne w ramach brytyjskiego systemu publicznego jest jeszcze bezpłatne. Sugeruje to, że bariera finansowa nie jest jedynym czynnikiem ograniczającym dostęp do opieki.

W analizie wykorzystano dane z projektu „Children of the 90s”, obejmujące 2468 uczestników w wieku 17 lat oraz 1639 osób w wieku 23 lat. Uwzględniono także ocenę sytuacji społeczno-ekonomicznej od okresu prenatalnego do wczesnego dzieciństwa. Zastosowanie zaawansowanego modelowania statystycznego (Structural Equation Modelling) umożliwiło jednoczesną analizę wielu czynników wpływających na korzystanie z opieki stomatologicznej.

Znaczenie postaw i lęku stomatologicznego

Jednym z kluczowych predyktorów regularnych wizyt okazało się postrzeganie zdrowia jamy ustnej jako ważnego elementu ogólnego zdrowia. Osoby, które nie przypisywały mu dużego znaczenia, rzadziej zgłaszały się na kontrole profilaktyczne – aż 91% poddanych analizie 17-latków deklarowało regularne wizyty kontrolne, jednak odsetek ten spadał do 71,3% w wieku 23 lat. Obserwowane istotne nierówności mogą sugerować, że w szerszej populacji problem ten jest jeszcze bardziej nasilony.

Dodatkowo około 8,2% uczestników wykazywało lęk stomatologiczny, który okazał się istotnym czynnikiem związanym z nieregularnym korzystaniem z opieki zarówno w wieku 17, jak i 23 lat.

Potrzeba wczesnych interwencji i edukacji

Zdaniem autorów, badanie wskazuje, że wczesne etapy życia mają kluczowe znaczenie dla kształtowania zachowań i wyników zdrowia jamy ustnej w późniejszych latach. – Powinniśmy koncentrować się na wczesnych interwencjach, które promują dobre nawyki, zamiast ograniczać działania wyłącznie do niwelowania nierówności w dostępie do opieki stomatologicznej w dorosłości – powiedziała dr Amira Mohamed, wykładowczyni Bristol Dental School, główna autorka analizy.

Badaczka zwróciła również uwagę na konieczność wzmocnienia edukacji zdrowotnej. – Należy intensyfikować działania na rzecz kompleksowej edukacji dzieci i młodzieży w zakresie zdrowia jamy ustnej, aby ograniczyć wpływ nierówności społeczno-ekonomicznych. Istotną rolę mogą odegrać także inicjatywy środowiskowe, które wspierają i zachęcają do regularnych wizyt u dentysty – dodała.

Źródło: https://www.bristol.ac.uk

W jaki sposób można radzić sobie ze strachem dziecka przed leczeniem stomatologicznym? – Znamy wiele różnych metod adaptujących dziecko do środowiska stomatologicznego. Są to m.in. metody behawioralne. Najważniejsze jest jednak to, by właściwie odnosić się do dziecka. Ono nie może być traktowane jak przedmiot. Zawsze musimy nawiązywać kontakt z dzieckiem, patrzeć mu w oczy, rozmawiać z nim i nie pozwalać rodzicom, by odpowiadali za dziecko na pytania – mówi prof. dr hab. n. med. Dorota Olczak-Kowalczyk, konsultant krajowy ds. stomatologii dziecięcej, prezes Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej. Jakie znaczenie dla pracy dentystów z dziećmi ma znajomość psychologii dziecięcej i poszczególnych faz rozwojowych dzieci? Na co, w kontekście budowania prawidłowych wzorców, zwracać uwagę rodzicom? Zapraszamy do obejrzenia materiału filmowego!