Utrata zębów a funkcje poznawcze u osób starszych

Z komunikatu prasowego Uniwersytetu w Hiroszimie (Japonia) płynie wniosek, że utrata zębów może być powiązana z pogorszeniem funkcji poznawczych u osób starszych i potencjalnie prowadzić do uszkodzenia obszarów mózgu kluczowych dla formowania i utrwalania pamięci – także u osób o prawidłowym stanie odżywienia.

Zgodnie z komunikatem opublikowanym 27 grudnia, utrata zębów może przyczyniać się do spadku funkcji poznawczych również wtedy, gdy dieta jest dobrze zbilansowana i zawiera odpowiednie ilości białka.

Autorka badania – dr Rie Hatakeyama z Uniwersytetu w Hiroszimie – podkreśliła, że zaskakujące jest, że procesy zachodzące w jamie ustnej mogą w tak istotny sposób wpływać na funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego.

Aby ocenić wpływ stanu odżywienia oraz zdolności żucia na zdrowie mózgu, naukowcy wykorzystali starzejące się samce myszy laboratoryjnych, które zostały podzielone na cztery grupy różniące się obecnością ekstrakcji zębów trzonowych oraz zawartością białka w diecie.

Po upływie 6 miesięcy zwierzęta zostały poddane testom behawioralnym oceniającym pamięć i funkcje poznawcze, a następnie przeprowadzono analizę tkanki mózgowej w celu oceny stanu zapalnego, utraty neuronów oraz ekspresji genów związanych z procesami apoptozy (zaplanowanego, kontrolowanego usunięcia pewnych komórek).

Wyniki badania na myszach

Wykazano, że myszy, u których usunięto zęby trzonowe, doświadczały statystycznie istotnego pogorszenia pamięci nawet wtedy, gdy ich dieta była identyczna z dietą gryzoni z grupy kontrolnej. Nie stwierdzono zależności między utratą zębów a dietą niskobiałkową w zakresie stosunku mRNA Bax do Bcl-2, który stanowi wskaźnik równowagi pomiędzy przeżyciem komórek a ich zaprogramowaną śmiercią. Sama utrata zębów prowadziła natomiast do istotnego podwyższenia tego wskaźnika, co wskazuje na nasilenie procesów sprzyjających śmierci komórek nerwowych w mózgu.

Zaobserwowano również, że utrata zębów prowadziła do stanu zapalnego oraz utraty neuronów w obszarze CA1 hipokampa, który odgrywa kluczową rolę w tworzeniu i odtwarzaniu szczegółowych wspomnień oraz świadomości, a także w zakręcie zębatym hipokampa (łac. gyrus dentatus), istotnym dla procesów formowania i magazynowania pamięci. W przeciwieństwie do tego dieta niskobiałkowa wpływała wyłącznie na obszar CA3 hipokampa, który pełni funkcję sieci odpowiedzialnej za przechowywanie informacji oraz uzupełnianie wzorców pamięciowych.

Autorzy badania zapowiedzieli, że w przyszłości planują dalsze analizy wpływu funkcji żucia na aktywność mózgu poprzez ocenę zmian w aktywności hipokampa, poziomie neuroprzekaźników oraz procesach neurogenezy.

Dr Hatakeyama podkreśliła, że dalekosiężnym celem zespołu badawczego jest wykazanie w badaniach klinicznych z udziałem ludzi, że utrzymanie lub przywrócenie funkcji żucia poprzez leczenie protetyczne może przyczynić się do zapobiegania lub opóźnienia pogorszenia funkcji poznawczych u osób w podeszłym wieku.

Źródło: https://www.drbicuspid.com/

– Musimy zdawać sobie sprawę, że pacjenci w wieku senioralnym często mają ograniczone funkcje poznawcze, np. niedosłyszą. Lekarz dentysta musi umieć skutecznie komunikować się z takimi pacjentami. Często wymagają oni większej empatii, dłuższego czasu poświęconego na rozmowę, przekazywanie zaleceń i instrukcji – mówi o pracy z osobami w podeszłym wieku prof. Agnieszka Mielczarek, kierownik Zakładu Stomatologii Zachowawczej WUM, konsultant krajowy w dziedzinie stomatologii zachowawczej z endodoncją.