Urazy zębów bez tajemnic – światowy kongres w Polsce

W dniach 3-5 września w Warszawie odbędzie się 23. Światowy Kongres Traumatologii Stomatologicznej, organizowany przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Traumatologii Stomatologicznej (International Association of Dental Traumatology, IADT) wspólnie z Polską Akademią Stomatologii Dziecięcej (PASD). Wydarzenie to zgromadzi w naszym kraju światowych liderów w dziedzinie traumatologii stomatologicznej. O działaniach IADT, założeniach i programie naukowym kongresu rozmawialiśmy z dr. n. med. Michałem Sobczakiem, specjalistą stomatologii dziecięcej, współzałożycielem i byłym prezesem PASD, prezydentem-elektem IADT.

Traumatologia stomatologiczna jest dynamicznie rozwijającą się dziedziną, ale w toku kształcenia akademickiego i podyplomowego lekarzy dentystów nie do końca poświęca się jej odpowiednią uwagę. Dlaczego jednak każdy stomatolog powinien być „na bieżąco” z tą tematyką?

Dr n. med. Michał Sobczak: Urazy zębów są – po próchnicy – drugim najczęstszym powodem zgłaszania się pacjentów po pomoc do lekarza dentysty i dotyczą ponad 20% populacji. Co istotne, najczęściej występują u dzieci w okresie wczesnego rozwoju zębów stałych, dlatego ich następstwa mogą wpływać na jakość życia przez wiele lat. Nie mówimy więc o rzadkim ani marginalnym problemie, lecz o zjawisku o istotnym znaczeniu epidemiologicznym i społecznym.

Postępowanie w pierwszych minutach i godzinach po urazie ma kluczowe znaczenie dla rokowania. Właściwie udzielona pierwsza pomoc oraz prawidłowo zaplanowane leczenie mogą zdecydować o zachowaniu zęba, ograniczeniu powikłań oraz komforcie psychicznym pacjenta – zwłaszcza dziecka i jego rodziny.

Dlatego każdy lekarz dentysta, niezależnie od specjalizacji, powinien znać aktualne wytyczne postępowania w stanach nagłych po urazach zębów. Traumatologia stomatologiczna wymaga podejścia opartego na dowodach naukowych, regularnej aktualizacji wiedzy oraz świadomości długoterminowych konsekwencji biologicznych i psychospołecznych urazu. Tylko w ten sposób możemy zapewnić pacjentom najlepszą możliwą opiekę.

Organizacją, która zajmuje się m.in. tworzeniem światowych standardów w zakresie leczenia urazów zębów, także u dzieci, jest International Association of Dental Traumatology (IADT) – jest Pan jej prezydentem-elektem. Jakie są główne zadania i cele IADT, jaka misja jej przyświeca?

Międzynarodowe Stowarzyszenie Traumatologii Stomatologicznej to organizacja, której misją jest promowanie świadomości społecznej w zakresie profilaktyki urazów zębów oraz zasad prawidłowego postępowania po ich wystąpieniu.

Cele te realizujemy poprzez wspieranie i inicjowanie badań naukowych w dziedzinie traumatologii stomatologicznej, opracowywanie oraz publikowanie zaleceń postępowania, a także szeroko rozumianą działalność edukacyjną, skierowaną zarówno do lekarzy dentystów, jak i do społeczeństwa.

IADT po raz pierwszy opublikowało wytyczne dotyczące leczenia urazów zębów w 2001 r. Od tego czasu dokument ten był trzykrotnie aktualizowany – ostatnio w 2020 r. – w oparciu o aktualne dowody naukowe oraz konsensus międzynarodowego grona ekspertów.

W 2024 r. IADT – we współpracy z Academy for Sports Dentistry (ASD) – opracowało nowe zalecenia dotyczące zapobiegania urazom zębów. Dokument ten koncentruje się na edukacji społeczeństwa w zakresie identyfikowania czynników ryzyka oraz stosowania skutecznych środków ochronnych, takich jak np. indywidualne ochraniacze na zęby.

IADT udostępnia również aplikację mobilną ToothSOS, dostępną na wszystkich platformach i przetłumaczoną na wiele języków – w tym na język polski. Aplikacja ta stanowi praktyczne narzędzie pierwszej pomocy dla osób znajdujących się na miejscu wypadku.

21 września 2024 r. z inicjatywy IADT zainaugurowano z kolei Światowy Dzień Urazów Zębów i Jamy Ustnej. Celem tego dnia jest podkreślenie wpływu urazów na zdrowie i jakość życia pacjentów, zwrócenie uwagi na rolę lekarzy dentystów w postępowaniu pourazowym oraz promocja działań edukacyjnych i profilaktycznych na całym świecie.

W 2026 r. w Warszawie odbędzie się największe wydarzenie organizowane przez IADT – World Congress on Dental Traumatology. Czym wyróżnia się ono na tle innych międzynarodowych kongresów stomatologicznych i dlaczego jego 23. edycja jest szczególnie ważna – także z perspektywy polskich lekarzy dentystów?

- IADT organizuje swój kongres co dwa lata. Ostatnie edycje odbywały się w Brisbane w Australii, San Diego w USA oraz w Tokio w Japonii. 23. edycja kongresu, dzięki zaangażowaniu IADT oraz Polskiej Akademii Stomatologii Dziecięcej, odbędzie się w Warszawie pod hasłem „Mastering Dental Traumatology: Multidisciplinary Treatment and Technology”. Wydarzenie to zgromadzi w naszym kraju światowych liderów w dziedzinie traumatologii stomatologicznej.

Program naukowy Kongresu jest kompleksowy i nowoczesny. Obejmuje 10 interaktywnych warsztatów przedkongresowych, 16 wykładów w sesjach głównych, panel dyskusyjny poświęcony przyszłości traumatologii stomatologicznej, a także 4 naukowe sesje ustne i 8 sesji plakatowych prezentujących najnowsze wyniki badań naukowych.

Wyjątkowość WCDT wynika ze specyfiki samej traumatologii stomatologicznej. Leczenie pacjentów po urazach wymaga ścisłej współpracy lekarzy różnych specjalności – stomatologów ogólnych, pedodontów, endodontów, chirurgów, ortodontów i protetyków. To właśnie podczas tego kongresu spotykają się przedstawiciele wszystkich tych dziedzin, aby wspólnie kształtować przyszłość opieki nad pacjentem – w obszarze badań naukowych, profilaktyki i leczenia.

Dla polskich lekarzy dentystów organizacja WCDT 2026 w Warszawie stanowi wyjątkową okazję do bezpośredniego kontaktu z najwybitniejszymi ekspertami światowymi, wymiany doświadczeń oraz włączenia się w międzynarodową debatę na temat standardów leczenia urazów zębów. To także ważny sygnał, że Polska aktywnie uczestniczy w tworzeniu globalnych kierunków rozwoju tej dziedziny.

Jakie są główne cele naukowe i edukacyjne tegorocznego WCDT oraz jakie tematy w dziedzinie traumatologii stomatologicznej będą poruszane podczas kongresu? Jakich wykładów i sesji naukowych mogą spodziewać się uczestnicy?

- Celem komitetu organizacyjnego WCDT 2026 było stworzenie programu, który – zgodnie z hasłem przewodnim – umożliwi uczestnikom doskonalenie wiedzy i umiejętności w leczeniu urazów zębów oraz ich następstw, zapoznanie się z najnowszymi wynikami badań naukowych oraz poznanie nowoczesnych technologii wspierających diagnostykę i terapię.

Program WCDT obejmuje warsztaty przedkongresowe, sesje plenarne oraz prezentacje ustne i sesje plakatowe. Warsztaty przedkongresowe mają przede wszystkim charakter praktyczny. Uczestnicy będą mogli rozwijać kompetencje zarówno w obszarze klinicznym, jak i komunikacyjnym – od psychologicznych aspektów pracy z pacjentem po urazie, przez diagnostykę i planowanie leczenia na modelach 3D, po zaawansowane techniki endodontyczne, takie jak amputacja częściowa, apeksyfikacja czy procedury regeneracyjne. Program obejmuje również zagadnienia związane z intencjonalną replantacją, autotransplantacją, technikami unieruchamiania zębów oraz projektowaniem i wykonywaniem indywidualnych ochraniaczy na zęby.

W ramach ośmiu sesji tematycznych omówione zostaną kluczowe wyzwania współczesnej traumatologii stomatologicznej. Pierwszy dzień kongresu poświęcony będzie m.in. aktualnym wytycznym IADT i kierunkom ich dalszej ewolucji, nowoczesnym procedurom endodontycznym w leczeniu pourazowym, technikom odbudowy zębów – w tym w trudnych przypadkach złamań koronowo-korzeniowych – oraz problematyce resorpcji pourazowych, z prezentacją nowej klasyfikacji opracowanej wspólnie przez IADT i Dental Trauma Guide.

Drugi dzień kongresu skoncentruje się na zastosowaniu biomateriałów w leczeniu następstw urazów, interdyscyplinarnej współpracy – w tym perspektywie ortodontycznej w przypadkach utraty siekaczy – a także na zagadnieniach społecznych, takich jak rozpoznawanie przemocy domowej i roli lekarza dentysty w tym procesie. Poruszone zostaną również strategie leczenia zębów o niepewnym rokowaniu oraz techniki pozwalające na zachowanie wyrostka zębodołowego tj. dekoronacja i autotransplantacja.

Kongres zakończy panel dyskusyjny poświęcony przyszłości badań naukowych, standaryzacji postępowania oraz kierunkom rozwoju leczenia urazów zębów.

Do kogo w szczególności skierowany jest kongres – czy skorzystają z niego lekarze dentyści praktykujący ogólnie czy specjaliści? Czy mogą wziąć w nim udział także studenci stomatologii?

- Światowy Kongres Traumatologii Stomatologicznej skierowany jest do wszystkich lekarzy dentystów – zarówno praktyków, jak i specjalistów różnych dziedzin stomatologii. Zależy nam na obecności studentów stomatologii, lekarzy w trakcie specjalizacji oraz doktorantów. Dla tych grup uczestników przewidzieliśmy istotnie obniżone opłaty rejestracyjne, aby umożliwić im dostęp do najwyższej jakości wiedzy i międzynarodowego środowiska eksperckiego już na wczesnym etapie kariery zawodowej.

Członkowie IADT oraz Polskiej Akademii Stomatologii Dziecięcej również korzystają z preferencyjnych stawek rejestracyjnych, co może stanowić dodatkową zachętę do aktywnego włączenia się w działalność tych towarzystw przed kongresem.

Formuła WCDT tworzy przestrzeń zarówno dla lekarzy praktyków, jak i naukowców. Obecność sesji ustnych i plakatowych umożliwia prezentację najnowszych wyników badań, a także interesujących przypadków klinicznych. Zachęcamy do aktywnego udziału i zgłaszania abstraktów – kongres jest miejscem realnej wymiany doświadczeń oraz budowania międzynarodowej współpracy.

Jak udział w WCDT może realnie przełożyć się na codzienną praktykę kliniczną lekarzy dentystów – zwłaszcza w kontekście leczenia nagłych urazów zębów?

- Udział w WCDT to przede wszystkim inwestycja w aktualną, uporządkowaną wiedzę. Urazy zębów są stanami nagłymi, w których podejmowane decyzje mają kluczowe znaczenie dla rokowania. W traumatologii stomatologicznej nie ma miejsca na schematy oparte wyłącznie na doświadczeniu – tu liczą się aktualne dowody naukowe oraz szybka, świadoma decyzja kliniczna.

Warsztaty, wykłady oraz doniesienia naukowe umożliwią uczestnikom wymianę doświadczeń w międzynarodowym środowisku stomatologicznym. Dostarczą również konkretnych narzędzi i umiejętności, które można bezpośrednio wdrożyć w codziennej praktyce – często już następnego dnia po powrocie do gabinetu.

Program kongresu łączy najnowsze osiągnięcia nauki z realiami praktyki klinicznej – od zasad pierwszej pomocy po długoterminowe, interdyscyplinarne leczenie następstw urazu. Mam nadzieję, że każdy uczestnik wyjedzie z tego kongresu z przynajmniej jednym nowym rozwiązaniem, które realnie wpłynie na skuteczność leczenia urazów zębów.

Co dla Pana osobiście, jako prezydenta-elekta IADT, oznacza organizacja WCDT 2026 w Polsce i jakie znaczenie ma to wydarzenie dla polskiej stomatologii?

- Organizacja Światowego Kongresu Traumatologii Stomatologicznej w Polsce jest dla mnie jednym z największych wyzwań, jakich podjąłem się w swoim życiu zawodowym. Traktuję to jednak przede wszystkim jako odpowiedzialność – wobec IADT, Polskiej Akademii Stomatologii Dziecięcej oraz całego środowiska stomatologicznego.

Najważniejszy wymiar tego kongresu widzę w jego sile edukacyjnej. Promowanie wiedzy opartej na aktualnych dowodach naukowych w zakresie leczenia urazów zębów realnie przekłada się na poprawę jakości opieki. A to jest dla mnie wartość nadrzędna.

Dla polskiej stomatologii organizacja WCDT 2026 stanowi również symboliczne potwierdzenie naszej aktywnej obecności w międzynarodowym środowisku naukowym. To okazja do zaprezentowania dorobku naszych klinicystów i badaczy oraz nawiązania nowych kontaktów.

Wierzę, że WCDT 2026 w Warszawie, będzie nie tylko wydarzeniem naukowym, ale impulsem do poprawy jakości opieki nad pacjentami po urazach zębów w Polsce, także w wymiarze organizacyjnym i systemowym.

Dziękujemy za rozmowę!

***

Pełen program 23. Światowego Kongresu Traumatologii Stomatologicznej, sylwetki prelegenetów, szczegóły organizacyjne i formularz rejestracyjny znaleźć można na stronie https://wcdt2026.org/.