UK: Niska satysfakcja z opieki stomatologicznej NHS i lekcja ze Szkocji

Najnowsze dane The King’s Fund dotyczące satysfakcji z usług NHS wskazują, że stomatologia pozostaje jednym z najgorzej ocenianych obszarów systemu ochrony zdrowia w Wielkiej Brytanii. Jednocześnie wyraźne różnice między Anglią, Walią i Szkocją sugerują, że stopień niezadowolenia pacjentów nie jest wyłącznie konsekwencją ograniczonych zasobów, ale także efektem przyjętego modelu organizacyjno-finansowego.

Z badania British Social Attitudes Survey 2025 wynika, że jedynie 22% respondentów deklaruje satysfakcję z usług stomatologicznych w ramach NHS, podczas gdy aż 54% wyraża niezadowolenie.

Ponadto poziom satysfakcji pacjentów pozostaje zbliżony do historycznych minimów i nie wykazuje istotnej poprawy rok do roku. W kontekście systemowym wskaźnik ten ma szczególne znaczenie, ponieważ stomatologia – w przeciwieństwie do wielu innych świadczeń – to obszar, w którym dostępność usług jest silnie powiązana z mechanizmami kontraktowania oraz opłacalnością finansową dla lekarzy.

Zróżnicowanie regionalne – przypadek Szkocji

Na tle danych ogólnokrajowych szczególnie istotne są różnice regionalne. W Szkocji poziom satysfakcji z usług stomatologicznych sięga 40%, podczas gdy w Anglii wynosi 21%, a w Walii – zaledwie 14%.

Szkocja jest też jedynym regionem, w którym odsetek pacjentów zadowolonych przewyższa odsetek niezadowolonych. Tak wyraźna dysproporcja wskazuje, że czynniki systemowe – w tym sposób organizacji świadczeń, model finansowania oraz relacja między sektorem publicznym a prywatnym – mają istotny wpływ na doświadczenia pacjentów.

Większa elastyczność finansowania w Szkocji

Jednym z najczęściej wskazywanych problemów w stomatologii NHS, zwłaszcza w Anglii, jest system wynagradzania oparty na tzw. „jednostkach aktywności” (UDA). Model ten premiuje realizację określonych procedur, nie zawsze jednak odpowiada rzeczywistym potrzebom zdrowotnym pacjentów i nie wspiera działań profilaktycznych. W rezultacie lekarze ograniczają liczbę pacjentów przyjmowanych w ramach NHS lub całkowicie rezygnują z kontraktów publicznych na rzecz prywatnej stomatologii.

Na tym tle model szkocki, w którym funkcjonują odmienne mechanizmy rozliczeń i większa elastyczność finansowania, może ułatwiać utrzymanie szerszego dostępu do leczenia oraz stabilność relacji lekarz-pacjent.

Reformy i ich znaczenie dla praktyki klinicznej

Wprowadzone w ostatnich latach zmiany w systemie szkockim, obejmujące m.in. modyfikację zasad wynagradzania i odejście od sztywnego modelu, wpisują się w kierunek określany jako „high-trust, low-volume dentistry”. Model ten zakłada większe zaufanie do decyzji klinicznych lekarza oraz ograniczenie presji na realizację określonej liczby świadczeń, co pozwala skoncentrować się bardziej na jakości opieki i profilaktyce.

Z perspektywy praktyki klinicznej oznacza to zmianę paradygmatu – od systemu ilościowego do modelu, w którym większe znaczenie ma ciągłość opieki i indywidualne podejście do leczenia pacjentów.

Kryzys zaufania a oczekiwania pacjentów

Utrzymujący się niski poziom satysfakcji brytyjskich pacjentów należy interpretować nie tylko jako efekt utrudnionego dostępu do leczenia, ale również jako przejaw szerszego kryzysu zaufania do systemu publicznego.

Warto zauważyć, że mimo niskiej oceny dostępności usług, zaufanie do samych lekarzy pozostaje relatywnie wysokie. Oznacza to, że problem ma charakter przede wszystkim systemowy, co powinno być wzięte pod uwagę przy opracowywaniu reform NHS.

Źródło: https://dentistry.co.uk/