UK: Klasyfikacja UK-AWaRe przeciw nadużywaniu antybiotyków

Brytyjska Agencja Bezpieczeństwa Zdrowia (UKHSA) opublikowała aktualizację narzędzia, które ma ułatwiać prawidłowe stosowanie antybiotyków. Zostało ono opracowane, aby pomóc lekarzom w przepisywaniu pacjentom najbardziej odpowiednich antybiotyków, a także by zachować skuteczność antybiotyków w przyszłości.

Narzędzie to, oparte się na systemie klasyfikacji AWaRe opracowanym przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), ma zachęcać lekarzy do racjonalnego stosowania antybiotykoterapii.

Czym jest system AWaRe?

AWaRe (skrót od słów: Access, Watch, Reserve) to klasyfikacja antybiotyków opracowana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), by zachęcać lekarzy do racjonalnej antybiotykoterapii i przeciwdziałania narastającej antybiotykooporności. AWaRe pomaga w odpowiednim doborze leku oraz jego rozważnym zastosowaniu. System ma zapobiegać używaniu antybiotyków wtedy, gdy nie jest to niezbędne oraz ich nieprawidłowemu stosowaniu, co doprowadziło do wzrostu oporności na ten rodzaj terapii.

Podział antybiotyków w systemie AWaRe przedstawia się następująco.

1. Access (łatwo dostępne i bezpieczne) – antybiotyki z tej grupy powinny być stosowane jako leki pierwszego wyboru w leczeniu najczęstszych zakażeń bakteryjnych. Są skuteczne, bezpieczne i wykazują mniejsze ryzyko rozwoju oporności. Przykładowe antybiotyki to m.in. penicylina, cefaleksyna, metronidazol.

2. Watch (pod obserwacją) – leki z tej grupy są zalecane jako pierwszy lub drugi wybór, ale powinny być stosowane tylko w leczeniu ograniczonej liczby infekcji. Mają one wyższy potencjał rozwijania oporności, dlatego ich używanie powinno być monitorowane. Do grupy tej należą m.in. flurochinolony (np. cyprofloksacyna), cefalosporyny III generacji (np. ceftriakson) oraz makrolidy (np. azytromycyna).

3. Reserve (ostatnia linia obrony) – antybiotyki z trzeciej grupy są zarezerwowane dla ciężkich, opornych zakażeń, w których inne leki okazały się nieskuteczne. Są to antybiotyki „ostatniej szansy”, stosowane wyłącznie w warunkach szpitalnych, pod ścisłą kontrolą. Do grupy tej zalicza się także nowo opracowane leki. Lekami z grupy „Reserve” są m.in. kolistyna, linezolid, karbapenemy (np. meropenem) i cefiderokol.

Różnice w porównaniu z rekomendacjami AWaRe WHO

W najnowszym przeglądzie UKHSA opracowanym przy udziale 60 ekspertów związanych z Programem Nadzoru nad Wykorzystaniem i Opornością Przeciwdrobnoustrojową (ESPAUR) oraz Departamentem Zdrowia, sklasyfikowano 90 antybiotyków zgodnie z brytyjskimi wytycznymi.

Najistotniejszą zmianą jest przeniesienie wszystkich cefalosporyn I generacji z kategorii „Watch” (2019) do „Access”. Oznacza to, że pacjenci z alergiami, np. na penicyliny, będą mieli dostęp do szerszego zakresu antybiotyków, które obecnie wykazują mniejszy potencjał rozwoju oporności niż inne leki. Autorzy zaznaczyli, że zmiana ta jest zgodna z klasyfikacją WHO AWaRe z 2023 r., ale nie oznacza częstszego stosowania cefalosporyn.

Zgodnie z przeglądem UKHSA z 2019 r. amoksycylina/kwas klawulanowy pozostaje w Wielkiej Brytanii w kategorii „Watch”, mimo że WHO w 2023 r. sklasyfikowała ten lek w grupie „Access”. Eksperci uznali, że w Wielkiej Brytanii antybiotyk ten częściej przyczynia się do rozwoju oporności bakteryjnej niż inne leki.

Dr Colin Brown, zastępca dyrektora UKHSA, powiedział: – Klasyfikacja AWaRe odegrała kluczową rolę w nadzorze antybiotykoterapii w Wielkiej Brytanii i nadal ją odgrywa. Ten przegląd pomoże pracownikom służby zdrowia wybierać najlepsze opcje leczenia dla pacjentów, jednocześnie zachowując skuteczność antybiotyków na przyszłość.

Dokument pt. „Adaptation of the WHO AWaRe (Access, Watch, Reserve) antibiotic classification to support national antimicrobial stewardship priorities in the UK: findings from a modified Delphi approach to achieve expert consensus” został opublikowany w lutowym wydaniu czasopisma „JAC-Antimicrobial Resistance”.

Polska jest w pierwszej dziesiątce krajów europejskich, w których przyjmuje się najwięcej antybiotyków. Często są one zalecane niewłaściwie i zamiast pomagać, szkodzą. Szacuje się, że co roku z powodu oporności bakterii na antybiotyki w Europie umiera kilka tysięcy mieszkańców.

Źródła: https://www.the-dentist.co.uk/

https://academic.oup.com/