Telestomatologia wspiera opiekę nad seniorami. Potencjał jest duży, ale istnieją bariery

Rozwiązania oparte na telestomatologii mogą znacząco poprawić dostępność i jakość opieki stomatologicznej dla osób starszych. Wyniki międzynarodowego badania ankietowego pokazują jednak, że mimo wysokiej świadomości korzyści płynących z tego typu narzędzi, ich wdrażanie nadal ograniczają koszty, braki szkoleniowe oraz niedostateczna współpraca interdyscyplinarna.

Starzenie się populacji stawia przed systemami ochrony zdrowia nowe wyzwania – również w obszarze stomatologii. Osoby starsze częściej zmagają się z chorobami przewlekłymi, utratą uzębienia, schorzeniami przyzębia czy problemami wpływającymi na skuteczność leczenia protetycznego. Jednocześnie wielu seniorów ma ograniczony dostęp do opieki stomatologicznej z powodu trudności komunikacyjnych, problemów z mobilnością lub miejsca zamieszkania.

W takich warunkach coraz większą rolę odgrywa telestomatologia. Dzięki wykorzystaniu nowoczesnych technologii cyfrowych umożliwia ona zdalną ocenę stanu zdrowia jamy ustnej, konsultacje specjalistyczne oraz monitorowanie leczenia bez konieczności częstych wizyt w gabinecie.

Międzynarodowe badanie przekrojowe przeprowadzone wśród 84 stomatologów – lekarzy dentystów ogólnych oraz specjalistów protetyki – miało ocenić wykorzystanie narzędzi telestomatologii podczas interdyscyplinarnej oceny zdrowia jamy ustnej osób starszych. Jego wyniki opublikowano w artykule „Utilising Teledentistry for Interdisciplinary Oral Assessment in Older Patients: An International Cross-Sectional Survey” na łamach „Dentistry Journal”.

Młodzi lekarze najchętniej sięgają po nowe technologie

Analiza wyników pokazała wyraźne różnice w poziomie gotowości do wdrażania technologii cyfrowych w zależności od etapu kariery zawodowej. Najwyższy odsetek entuzjastów tego typu rozwiązań odnotowano wśród osób z krótkim stażem pracy – gotowych je wykorzystywać było 76,3% przedstawicieli tej grupy. Znacznie niższy poziom zainteresowania zaobserwowano wśród specjalistów na średnim etapie kariery (28,6%). Co ciekawe, w grupie najbardziej doświadczonych klinicystów wskaźnik ponownie wzrastał i osiągał 59,4%.

Autorzy badania stwierdzili, że młodzi lekarze traktują technologie cyfrowe jako naturalny element nowoczesnej praktyki klinicznej, natomiast doświadczeni specjaliści wdrażają je przede wszystkim w celu zwiększenia efektywności pracy oraz usprawnienia procesów diagnostycznych.

Świadomość znaczenia zdrowia jamy ustnej u seniorów nie idzie w parze z cyfrową diagnostyką

Badani specjaliści byli niemal jednomyślni w ocenie wpływu przewlekłych stanów zapalnych na zdrowie jamy ustnej seniorów. Aż 89,3% respondentów uznało go za czynnik negatywnie oddziałujący na zdrowie ogólne pacjentów, a 94% wskazało na jego niekorzystny wpływ na powodzenie leczenia protetycznego.

Mimo tej świadomości większość klinicystów nadal opiera diagnostykę głównie na tradycyjnym badaniu klinicznym oraz radiologii. Jedynie 14,3% respondentów deklarowało wykorzystywanie skanowania wewnątrzustnego jako elementu procesu diagnostycznego.

Zdaniem autorów badania wskazuje to na wyraźną lukę pomiędzy wiedzą kliniczną a praktycznym wdrażaniem nowoczesnych narzędzi monitorowania stanu zdrowia pacjentów geriatrycznych.

– Rozpoznawanie znaczenia przewlekłego stanu zapalnego jest powszechne, jednak wykorzystanie zaawansowanych narzędzi cyfrowych wciąż pozostaje ograniczone – podkreślono.

Wszyscy cenią współpracę interdyscyplinarną, ale niewielu ją realizuje

Badanie ujawniło również znaczącą rozbieżność pomiędzy deklaracjami a codzienną praktyką. Ponad 91% respondentów uznało współpracę interdyscyplinarną za ważną lub bardzo ważną dla skutecznej opieki nad seniorami. Jednocześnie ponad 60% przyznało, że na co dzień nie współpracuje aktywnie z przedstawicielami innych zawodów medycznych.

Analiza statystyczna wykazała jednak, że osoby angażujące się we współpracę interdyscyplinarną znacznie częściej dostrzegają jej rzeczywiste korzyści kliniczne.

– W kontekście starzejącej się populacji współpraca stomatologów z lekarzami innych specjalności, pielęgniarkami, dietetykami czy opiekunami długoterminowymi może mieć kluczowe znaczenie dla skutecznego leczenia pacjentów obciążonych wielochorobowością – można przeczytać w artykule.

Koszty pozostają największą barierą rozwoju

Choć respondenci wysoko oceniali potencjał telestomatologii, najczęściej wskazywanymi przeszkodami były koszty wdrożenia technologii, ograniczenia techniczne oraz niedostateczne przygotowanie szkoleniowe personelu.

Ponad połowa uczestników badania uznała wsparcie finansowe za warunek konieczny dla dalszego rozwoju cyfrowych rozwiązań w stomatologii geriatrycznej. Podobne znaczenie przypisywano programom edukacyjnym oraz tworzeniu platform ułatwiających współpracę między specjalistami.

– Bez odpowiedniego finansowania nawet najbardziej obiecujące technologie nie przełożą się na powszechną poprawę opieki nad osobami starszymi – podkreślono.

Zdaniem autorów, kolejne badania powinny koncentrować się na ocenie długoterminowych efektów klinicznych, opłacalności ekonomicznej oraz wpływu nowych technologii na jakość życia pacjentów. Dopiero takie dane pozwolą w pełni ocenić rolę cyfrowej transformacji w stomatologii geriatrycznej.

Źródło: https://www.mdpi.com

– Wielochorobowość u pacjentów senioralnych jest dużym wyzwaniem dla lekarzy stomatologów różnych specjalności. Wielochorobowość niesie ze sobą dysfunkcje różnych układów i narządów, a wielolekowość, która jest tego efektem, wpływa znacząco na funkcjonowanie organizmu, na wydzielanie śliny i na to, co dzieje się w jamie ustnej – mówi prof. dr hab. n. med. Agnieszka Mielczarek, konsultant krajowa w dziedzinie stomatologii zachowawczej z endodoncją, dziekan Wydziału Lekarsko-Stomatologicznego WUM, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Stomatologii Geriatrycznej. Dlaczego w przypadku pacjentów w podeszłym wieku szczególnie istotna jest rozmowa o ich potrzebach i oczekiwaniach? Dlaczego w planowaniu leczenia trzeba wziąć pod uwagę zmniejszające się wraz z wiekiem możliwości adaptacyjne? Zachęcamy do obejrzenia materiału filmowego!