Telestomatologia w praktyce: cyfrowe konsultacje poprawiają nawyki higieniczne

W erze cyfrowej transformacji ochrony zdrowia telestomatologia coraz częściej staje się realnym narzędziem poprawy dostępności opieki dentystycznej. W najnowszym badaniu opublikowanym w „BMC Oral Health” oceniono efekty działania programu Teledentistry Pepsodent „Talk to a Dentist” – inicjatywy telestomatologicznej prowadzonej w Indonezji. Wyniki wskazują na wyraźną poprawę w zakresie zachowań higienicznych, choć świadomość ograniczeń samodzielnej opieki paradoksalnie zmniejszyła poczucie kontroli pacjentów nad własnym zdrowiem jamy ustnej.

Indonezja – kraj ponad 17 tysięcy wysp – zmaga się z ogromnymi nierównościami w dostępie do leczenia stomatologicznego. Ponad 88% mieszkańców cierpi na próchnicę, ale zaledwie 10% zgłasza się po pomoc. Odpowiedzią na ten problem był uruchomiony w 2022 r. program Teledentistry Pepsodent, umożliwiający konsultacje z dentystą za pośrednictwem aplikacji WhatsApp.

Pacjent, skanując kod QR z opakowania pasty, trafiał do czatu z lekarzem dentystą. Większość konsultacji prowadzono tekstowo – ze względu na wygodę i prywatność pacjentów. Z badania wynika, że z usługi korzystali głównie mieszkańcy dużych miast w wieku 18-34 lat, przy czym kobiety częściej zgłaszały się z bólem, a mężczyźni – po porady ogólne.

Efekty: częstsze szczotkowanie i większa świadomość

Na początku października br. na łamach „BMC Oral Health” ukazał się artykuł „Leveraging Digital Innovations for Universal Oral Health Coverage: Evaluation of a Teledentistry Programme among Indonesian adults”, w którym oceniono efekty działania programu. Analiza 600 uczestników (300 użytkowników usługi i 300 osób z grupy kontrolnej) wykazała, że po 21 dniach użytkownicy telestomatologii:

• zwiększyli częstotliwość szczotkowania zębów średnio o 1,06 raza tygodniowo,
• wydłużyli czas szczotkowania o 0,15 minuty,
• rzadziej zgłaszali trudności w żuciu i mówieniu.

62% z nich zadeklarowała chęć częstszych wizyt u dentysty. Zadowolenie z usługi było wysokie – 79% pacjentów określiło doświadczenie jako satysfakcjonujące, z czego 40% jako „bardzo satysfakcjonujące”. Dentystów zaskoczyła również obserwacja, że konsultacje online często zmniejszała lęk przed wizytą w gabinecie.

Nowe wyzwania: od „efektu świadomości” po bariery techniczne

Co ciekawe, mimo poprawy zachowań higienicznych, poczucie kontroli nad zdrowiem jamy ustnej wśród pacjentów spadło (z 78% do 68%). Autorzy interpretują to jako „efekt zwiększonej samoświadomości” – użytkownicy po kontakcie z dentystą uświadamiali sobie, że samodzielna higiena nie zastąpi profesjonalnego leczenia.

Z drugiej strony, dentyści zwracali uwagę na ograniczenia systemu: długi proces logowania, słabą jakość zdjęć przesyłanych przez pacjentów i przypadki nadużyć (np. niestosowne żarty użytkowników). Część lekarzy, zwłaszcza starszych, miała również trudności z obsługą funkcji cyfrowych, co wskazuje na potrzebę szkoleń z kompetencji cyfrowych dla personelu stomatologicznego.

Wnioski dla praktyki: integracja, nie zastępstwo

Badacze – związani m.in. z Public Health Foundation of India – podkreślają, że telestomatologia nie powinna być traktowana jako alternatywa, lecz uzupełnienie tradycyjnej opieki stomatologicznej. W połączeniu z wizytami stacjonarnymi i działaniami profilaktycznymi może jednak stanowić skuteczne narzędzie wspierające świadomość zdrowotną i wczesną interwencję.

W kontekście globalnych trendów WHO i dążenia do powszechnego dostępu do opieki stomatologicznej, telestomatologia może odegrać kluczową rolę w krajach o ograniczonej infrastrukturze medycznej.

– Cyfrowe narzędzia mogą zwiększyć świadomość i motywację pacjentów, ale pełen efekt terapeutyczny osiągniemy tylko wtedy, gdy teledentystyka stanie się częścią zintegrowanego modelu opieki stomatologicznej – podsumowano.

Jakie mogą być zastosowania sztucznej inteligencji w radiologii stomatologicznej? – W tej chwili sztuczna inteligencja pozwala na przeprowadzenie segmentacji, superimpozycji, badań przed i po terapii, a także przewidywanie wyników, jakie możemy uzyskać po leczeniu ortodontycznym czy chirurgicznym – mówi dr hab. n. med. Piotr Regulski, prodziekan Wydziału Lekarsko-Stomatologicznego WUM, pracownik Zakładu Radiologii Stomatologicznej i Szczękowo-Twarzowej oraz kierownik Pracowni Obrazowania Cyfrowego i Wirtualnej Rzeczywistości WUM, autor ponad 50 artykułów naukowych i wystąpień zjazdowych, który w swojej pracy naukowo-badawczej zajmuje się m.in. algorytmami sztucznej inteligencji i metodami przetwarzania obrazów medycznych.

Źródło: https://bmcoralhealth.biomedcentral.com/