Szczęka z plejstocenu z nietypowym starciem zębów

Na stronie wydawanego online recenzowanego czasopisma naukowego PLOS One pod koniec września ukazała się praca podsumowująca badanie ludzkiej kości szczękowej odnalezionej w Indonezji, pochodzącej sprzed przynajmniej kilkunastu tysięcy lat.

Poddana badaniom kość szczęki została odkryta na wyspie Celebes, znanej również jako Suwalesi. Autorzy pracy pt. „Szczątki szkieletowe współczesnego człowieka plejstocenu (Homo sapiens) z Celebes” (Skeletal remains of a Pleistocene modern human (Homo sapiens) from Sulawesi) szacują wiek znaleziska na 16 000–25 000 lat.

Naukowcom z Australijskiego Centrum Badawczego Ewolucji Człowieka przy Uniwersytecie Griffitha w Brisbane udało się ustalić, że szczęka należała do osoby dorosłej, która zmarła w starszym wieku. Nie wykazano jednak do tej pory, czy była to kobieta, czy mężczyzna.

Ślady wskazujące na chorobę przyzębia

– Pierwsi ludzie, którzy dotarli na Celebes, stworzyli jedne z najstarszych znanych datowanych dzieł sztuki naskalnej, jednak niewiele wiadomo o pochodzeniu i kulturze tych późnoplejstoceńskich zbieraczy i myśliwych – zauważył główny autor artykułu dr Adam Brumm z Griffith University.

Kość szczękowa dawnego mieszkańca wyspy wykazywała silne zużycie i związane z tym patologie zębów – stąd wniosek autorów badania, że miało to związek ze złym stanem zdrowia jamy ustnej. U osoby tej zachowały się tylko zęby trzonowe – wykazywały one umiarkowane lub rozległe zapalenie przestrzeni międzyzębowych, które australijscy naukowcy zinterpretowali jako skutki choroby przyzębia.

Ząb mądrości używany jako narzędzie

Tylko drugi trzonowiec miał płaszczyznę zgryzu zbliżoną do prawidłowej. Płaszczyzna starcia pierwszego zęba trzonowego była silnie nachylona w górę od krawędzi dystalnej do mezjalnej, podczas gdy płaszczyzna zużycia trzeciego trzonowca była nachylona w górę od krawędzi mezjalnej do dystalnej.

Badacze wysunęli przy tym tezę, że trzeci ząb trzonowy mógł być używany jako narzędzie. Przykładowo, osoba ta mogła przeciągać liść palmowca po powierzchni trzonowców, aby wytworzyć z niego sznurek. Cienki, wyraźny rowek biegnący od mezjalno-językowej do policzkowo-dystalnej powierzchni zęba sugeruje możliwość wykonywania czynności, które nie miały związku ze spożywaniem pokarmów.

– Odkryta szczęka daje nam bezpośredni wgląd w tożsamość tych starożytnych zbieraczy, a nietypowe zużycie zębów oraz patologia jamy ustnej dostarczają interesujących wskazówek, jak ludzie ci przystosowali się do życia w środowisku lasów deszczowych w tym regionie – podsumowali naukowcy z Brisbane.

Najstarszy znany naukowcom problem z zębami miał gad żyjący 275 mln lat temu. Jego żuchwę odnaleziono w Oklahomie. Stwierdzono w niej ubytki zębowe i uszkodzenie kości szczęki. Odkrycie to rzuca nowe światło na ewolucję uzębienia.

T.H.

źródła: https://www.drbicuspid.com/index.aspx?sec=sup&sub=rst&pag=dis&ItemID=329376

https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0257273