Spada liczba szczepień przeciw HPV wśród nastolatków

Spada liczba nastolatków korzystających z programu bezpłatnych szczepień przeciw wirusowi HPV, który powoduje m.in. raka szyjki macicy – podkreślają eksperci. Ich zdaniem, częściowo przyczynia się do tego brak wiedzy, a częściowo – utrudnienia w programie. Wśród istotnych przeszkód eksperci z Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych (OPZCI) wymieniają m.in. fakt, że zaledwie około 15% placówek podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) przystąpiło do realizacji programu oraz problemy z dostępnością szczepionki o szerszym zakresie działania (9-walentnej).

Jak przypominają eksperci z OPZCI w informacji prasowej przesłanej PAP, HPV jest wirusem, który jest przenoszony głównie drogą płciową. Badania potwierdziły, że jest on główną przyczyną wielu nowotworów u kobiet i mężczyzn. Najbardziej znanym i niebezpiecznym z nich jest rak szyjki macicy. W Polsce codziennie sześć kobiet dowiaduje się, że choruje na ten nowotwór, a cztery kobiety umierają z powodu tej choroby. W 2021 r. odnotowano 2160 nowych przypadków raka szyjki macicy i 1647 zgonów. Niemal połowa przypadków dotyczy kobiet w wieku poniżej 60 lat.

Chłopcy, choć nie chorują na raka szyjki macicy, są nosicielami HPV. Ponadto wirus ten może prowadzić do innych nowotworów – m.in. do rozwoju raka odbytu, pochwy, sromu, prącia, a także nowotworów głowy i szyi. Dlatego tylko powszechne szczepienia obu płci umożliwią zmniejszenie obecności wirusa w społeczeństwie. W Australii i Wielkiej Brytanii, gdzie program szczepień obejmuje nastolatki obu płci, choroby zależne od HPV występują coraz rzadziej.

Poziom wyszczepialności w Polsce na niskim poziomie

Specjalistów niepokoi fakt, że mimo dostępności wdrożonego przez resort zdrowia Powszechnego Programu Bezpłatnych Szczepień przeciw HPV w Polsce, poziom wyszczepialności jest na niskim poziomie i ma tendencję spadkową. Pod koniec 2023 r. w grupie docelowej (czyli dziewcząt oraz chłopców w wieku 12-13 lat) zaszczepiło się około 20% młodzieży.

W lipcu 2023 r. zaszczepiło się ponad 42 tys. dzieci, podczas gdy w grudniu – niecałe 16 tys., a w marcu 2024 r. jedynie 24 tys. dzieci. Z danych z kwietnia 2024 r. wynika, że w pierwszym kwartale 2024 r. średnio trzykrotnie mniej 11-latków szczepiło się miesięcznie przeciw HPV niż w trzecim i czwartym kwartale 2023 r.

Przeszkody ograniczające efektywność programu

Jak oceniają eksperci, w 2024 r. w ramach programu realizowane są głównie drugie dawki szczepionki. Ich zdaniem wyniki te wskazują na konieczność wzmożenia działań mających na celu rozpowszechnienie profilaktyki zakażeń HPV i nowotworów z tym związanych.

– Mimo dostępności programu nadal istnieją przeszkody ograniczające jego efektywność. Oprócz barier systemowych związanych z brakiem powszechności realizacji programu (tylko 15% placówek POZ go realizuje – PAP), mamy do czynienia z brakiem odpowiedniej dostępności szczepionek – ocenili specjaliści z Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych.

W programie teoretycznie istnieje wybór między dwoma szczepionkami: 2-walentną, skierowaną przeciw typom HPV16 i HPV18 oraz 9-walentną, która chroni przed szerszym zakresem genotypów.

Jak wyjaśnił cytowany w informacji prasowej przesłanej PAP prof. Mirosław Wielgoś, kierownik Kliniki Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, szczepionka 2-walentna jest przeznaczona do profilaktyki zmian przednowotworowych szyjki macicy oraz raka szyjki macicy, związanych przyczynowo z HPV typu 16 i 18. – Szczepionka 9-walentna chroni przed rozwojem zmian przednowotworowych i nowotworów, takich jak rak szyjki macicy, sromu, pochwy i odbytu, wywoływanych przez HPV typu 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58 oraz powstawaniem brodawek narządów płciowych. W celu zapobiegania nowotworom HPV zaleca się szczepionkę o szerszym zastosowaniu – podkreślił specjalista.

Z danych wynika, że 89% rodziców i lekarzy wybiera dla swoich dzieci szczepionkę 9-walentną, czyli o szerszym zakresie działania. Problem w tym, że z powodu braku jej dostępności w placówce POZ, wiele osób całkowicie rezygnuje ze szczepienia. Dotychczas 6,4% (ponad 14 tys.) wizyt związanych ze szczepieniem przeciw HPV zostało niezrealizowanych. – To skutkuje niskim poziomem wyszczepialności w społeczeństwie – ocenili specjaliści.

Ważna rola edukacji

Prof. Teresa Jackowska – prezes Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego – podkreśliła, że edukacja i uproszczony dostęp do szczepień są kluczowe dla osiągnięcia celów Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020-2030. – Szkoły powinny odegrać wiodącą rolę w zwiększaniu świadomości i dostępności szczepień, aby chronić młodzież przed wirusem HPV – powiedziała.

Ogólnopolski Program Zwalczania Chorób Infekcyjnych (www.opzci.pl) jest inicjatywą społeczną niezależnych ekspertów medycznych. Program od ponad 10 lat prowadzi w Polsce działania edukacyjne oraz wspiera podniesienie poziomów wyszczepialności, zarówno wśród pacjentów z grup ryzyka, jak też w całym społeczeństwie.

Redukcja konsumpcji alkoholu, ograniczenie palenia papierosów, szczepienia przeciw HPV i regularne wizyty u stomatologia to – zdaniem dr. n. o zdr. Pawła Koczkodaja z Narodowego Instytutu Onkologii – kluczowe zasady profilaktyki pierwotnej nowotworów okolic szyi i głowy. – Regularne wizyty u stomatologa są nie do przecenienia pod kątem tzw. czujności onkologicznej – podkreśla ekspert.

Źródło: https://naukawpolsce.pl/