RZS i choroba przyzębia: obustronny napędzający się związek

Badania opublikowane w „Journal of Clinical Periodontology” wykazały, że istnieje obustronny związek między chorobą przyzębia a reumatoidalnym zapaleniem stawów (RZS). Wykazano, że te dwie przewlekłe choroby wzajemnie się nasilają i tworzą samonapędzający się cykl zapalny, który zwiększa ryzyko zaostrzeń objawów obu schorzeń.

Odkrycie to ma istotne znaczenie dla zrozumienia, w jaki sposób przewlekła infekcja jamy ustnej wpływa na procesy autoimmunologiczne oraz jak choroby ogólnoustrojowe mogą oddziaływać na zdrowie jamy ustnej.

Reumatoidalne zapalenie stawów to przewlekła choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje stawy, wywołując stan zapalny, ból i stopniową destrukcję stawów. Choroba ta dotyka około 1% populacji i występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn. Dotychczas uważano, że RZS i choroba przyzębia są jedynie statystycznie powiązane, jednak najnowsze badania wykazały, że istnieje relacja, w której każde ze schorzeń może nasilać objawy drugiego.

Metody badania

Badanie przeprowadzono w trzech brytyjskich ośrodkach: University of Birmingham, Queen Mary University of London oraz National Institute for Health and Care Research w Leeds, we współpracy z University of Michigan (USA). Analizie poddano 159 uczestników, którzy zostali podzieleni na cztery grupy: osoby z RZS i chorobą przyzębia, osoby z samym RZS, osoby z samą chorobą przyzębia oraz osoby zdrowe. Naukowcy badali mikrobiom jamy ustnej, poziomy cytokin prozapalnych oraz poziom przeciwciał skierowanych przeciw bakteriom jamy ustnej. Jednocześnie oceniano aktywność RZS, mierzoną rozległością obrzęku i poziomem bólu stawów.

Zamknięty cykl zapalny obu schorzeń

Pierwszym istotnym wynikiem badania jest stwierdzenie, że RZS i choroba przyzębia tworzą zamknięty cykl zapalny, w którym stan zapalny generowany przez reumatoidalne zapalenie stawów zaburza mikrobiom jamy ustnej, co zwiększa ryzyko choroby przyzębia. Następnie infekcja przyzębia nasila procesy autoimmunologiczne charakterystyczne dla RZS, pogłębiając objawy stawowe.

Współautor badania – prof. Iain Chapple z University of Birmingham – podkreślił wagę odkrycia: – To pierwszy raz, kiedy dowiedziono, że reumatoidalne zapalenie stawów i periodontitis łączą się w zamknięty cykl zapalny, tworząc samonapędzający się mechanizm.

Kolejnym istotnym wnioskiem było rozpoznanie zmian w mikrobiomie jamy ustnej u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów. U tych osób wykryto bakterie obecne jeszcze przed wystąpieniem klinicznych objawów choroby przyzębia. Szczególne znaczenie miała bakteria Porphyromonas gingivalis, która uczestniczy w procesie cytrulinacji białek, kluczowym dla mechanizmów autoimmunologicznych w RZS.

Badanie analizowało również wpływ intensywnej terapii periodontologicznej. Obejmowała ona profesjonalne oczyszczenie zębów i dziąseł oraz edukację pacjentów w zakresie higieny jamy ustnej. U osób poddanych takiej terapii stwierdzono zmniejszenie stanu zapalnego dziąseł, obniżenie poziomu cytokin prozapalnych oraz złagodzenie objawów RZS, w tym bólu i obrzęku stawów.

– Odkryliśmy, że terapia periodontologiczna przywraca równowagę między mikrobiomem jamy ustnej a układem odpornościowym, co prowadzi do poprawy ogólnego stanu zapalnego – dodała prof. Purnima Kumar z University of Michigan współautorka badania pt. „Dysbiosis-Mediated Inflammation: A Pathophysiological Link Between Rheumatoid Arthritis and Periodontitis”.

Wnioski i znaczenie badania

Wyniki badania potwierdzają, że zdrowie jamy ustnej i stan ogólnoustrojowy są ze sobą ściśle powiązane. Intensywne leczenie choroby przyzębia może nie tylko chronić zęby i dziąsła, ale również złagodzić objawy RZS oraz zmniejszyć ogólnoustrojowy stan zapalny. Badanie podkreśla konieczność ścisłej współpracy lekarzy stomatologów i reumatologów w opiece nad pacjentami z RZS oraz znaczenie profilaktyki jamy ustnej w chorobach autoimmunologicznych.

Źródła: https://www.the-dentist.co.uk/

https://onlinelibrary.wiley.com/

Zaawansowane zapalenie przyzębia to nie tylko ryzyko utraty zębów, ale także konsekwencji systemowych. – Może ono mieć związek np. z chorobami sercowo-naczyniowymi i z cukrzycą. Tych zależności jest bardzo dużo – mówi prof. dr hab. n. med. Bartłomiej Górski, specjalista periodontologii, kierownik Zakładu Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia WUM, autor i współautor ponad 90 publikacji naukowych, członek m.in. European Federation of Periodontology oraz Polskiego Towarzystwa Periodontologicznego.