Polscy naukowcy kierują europejskim projektem, który może zmienić sposób rozumienia peri-implantitis

Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu kierują międzynarodowym projektem PERI-EDU, którego jednym z najważniejszych rezultatów ma być opracowanie nowej, szerszej definicji peri-implantitis oraz faktora SIMREX wspierającego ocenę ryzyka chorób tkanek wokół implantów. Wyniki prac mogą mieć istotne znaczenie dla lekarzy dentystów, badaczy, producentów wyrobów medycznych oraz pacjentów.

PERI-EDU – Integrating Peri-Implantitis Research into Higher Education Curriculum – to europejski projekt łączący badania naukowe, praktykę kliniczną i edukację akademicką. Jego liderem i koordynatorem jest Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, a za prowadzenie projektu odpowiada zespół Katedry i Zakładu Chirurgii Stomatologicznej.

Polscy naukowcy koordynują działania całego międzynarodowego konsorcjum, nadzorują kluczowe rezultaty naukowe i edukacyjne oraz odpowiadają za integrację prac prowadzonych przez partnerów z kilku krajów Europy.

W skład zespołu Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu wchodzą prof. Marzena Dominiak, prof. Tomasz Gedrange, dr hab. Paweł Kubasiewicz-Ross oraz dr hab. Jacek Matys.

Europejskie konsorcjum ekspertów

Projekt jest realizowany przez ośrodki naukowe specjalizujące się w chirurgii stomatologicznej, periodontologii, implantologii, diagnostyce oraz naukach biomedycznych.

Partnerami Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu są:

• Sapienza Università di Roma we Włoszech,
• University of Barcelona w Hiszpanii,
• Egas Moniz University w Portugalii,
• University of Bern – School of Dental Medicine w Szwajcarii.

W prace zaangażowani są uznani europejscy badacze, m.in. prof. Umberto Romeo, prof. Maria Paola Cristalli, prof. Eduard Valmaseda-Castellón, prof. Rui Figueiredo, prof. Gil Alcoforado, prof. Alexandre Miguel Santos oraz prof. Anton Sculean.

Konsorcjum wspierają również eksperci z innych dziedzin. Prof. Wojciech Simka z Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej wnosi wiedzę dotyczącą chemii powierzchni implantów, analityki chemicznej i elektrochemii tkanek okołowszczepowych. W pracach uczestniczy także biotechnolog Victor Koszewski, odpowiedzialny za walidację wskaźników zapalnych na podstawie wyników laboratoryjnych i klinicznych.

Tak szeroki skład zespołu pozwala analizować peri-implantitis nie tylko z punktu widzenia stomatologii klinicznej, lecz także biologii, immunologii, inżynierii materiałowej i chemii powierzchni implantów.

Peri-implantitis wymaga szerszego spojrzenia

Obecne rozumienie peri-implantitis opiera się przede wszystkim na występowaniu stanu zapalnego tkanek wokół implantu oraz postępującej utracie kości.

W praktyce klinicznej coraz wyraźniej widać jednak, że podobny obraz choroby może rozwijać się w wyniku różnych mechanizmów. Biofilm bakteryjny pozostaje niezwykle istotny, ale nie jest jedynym elementem wpływającym na początek, przebieg i dynamikę procesu chorobowego. Znaczenie mogą mieć również stan zdrowia ogólnego pacjenta, odpowiedź immunologiczna, przebyte zapalenie przyzębia, palenie tytoniu, uwarunkowania anatomiczne, właściwości powierzchni implantu, rodzaj zastosowanych materiałów, sposób wykonania odbudowy protetycznej, przeciążenia mechaniczne oraz możliwość utrzymania prawidłowej higieny.

Jednym z kluczowych celów PERI-EDU jest zatem opracowanie nowej, bardziej kompleksowej definicji peri-implantitis, która uwzględni wieloczynnikowy charakter choroby.

– Chcemy odejść od uproszczonego postrzegania peri-implantitis jako problemu wyłącznie miejscowego. Implant funkcjonuje w organizmie konkretnego pacjenta, z jego profilemimmunologicznym, chorobami ogólnymi, stylem życia i indywidualną odpowiedzią na leczenie. Nowa definicja powinna lepiej odzwierciedlać tę złożoność, a jednocześnie pozostawać użyteczna w codziennej praktyce klinicznej – mówi prof. Marzena Dominiak z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, koordynatorka projektu PERI-EDU.

Nowa definicja nie miałaby być wyłącznie zmianą terminologiczną. Może wpłynąć na sposób kwalifikowania pacjentów do leczenia, planowania terapii, prowadzenia badań klinicznych oraz oceny skuteczności metod profilaktycznych i terapeutycznych.

SIMREX – nowy faktor oceny ryzyka

Drugim kluczowym kierunkiem projektu jest opracowanie faktora SIMREX. Ma on porządkować i integrować czynniki, które mogą wpływać na rozwój oraz progresję chorób tkanek wokół implantów. SIMREX opiera się na założeniu, że ryzyka nie należy oceniać poprzez analizę pojedynczego parametru. Konieczne jest uwzględnienie całego układu zależności między pacjentem, implantem, tkankami, zastosowanymi materiałami, odbudową protetyczną oraz działającymi obciążeniami mechanicznymi.

W przyszłości faktor ten może wspierać:

• ocenę ryzyka przed rozpoczęciem leczenia,
• kwalifikację pacjentów do implantacji,
• planowanie zabiegu i odbudowy protetycznej,
• ustalanie częstotliwości wizyt kontrolnych,
• identyfikowanie pacjentów wymagających intensywniejszego programu profilaktycznego,
• porównywanie wyników badań klinicznych i skuteczności terapii.

– Dzisiaj wiemy, że sukces leczenia implantologicznego nie zależy od jednego parametru. Potrzebujemy modelu, który pozwoli analizować pacjenta, implant, odbudowę protetyczną i warunki biologiczne jako jeden system. SIMREX ma uporządkować tę ocenę i wskazać elementy wymagające szczególnej kontroli przed leczeniem oraz podczas wieloletniej opieki nad pacjentem – wyjaśnia dr hab. Jacek Matys z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

SIMREX znajduje się obecnie na etapie rozwoju i walidacji. Nie jest jeszcze gotowym narzędziem klinicznym ani obowiązującym standardem diagnostycznym. Może jednak wyznaczyć kierunek bardziej spersonalizowanej implantologii.

Znaczenie dla całej branży

Rezultaty projektu mogą mieć konsekwencje wykraczające poza środowisko akademickie. Dla lekarzy dentystów i zespołów implantologicznych mogą oznaczać lepszą ocenę ryzyka, dokładniejsze planowanie terapii oraz wcześniejsze rozpoznawanie pacjentów narażonych na rozwój powikłań.

Dla producentów implantów, biomateriałów, elementów protetycznych i narzędzi diagnostycznych szersze rozumienie peri-implantitis może oznaczać konieczność analizowania wyrobów nie tylko pod kątem trwałości czy parametrów mechanicznych, ale także ich funkcjonowania w określonym środowisku biologicznym. Jeżeli na rozwój choroby wpływają m.in. właściwości powierzchni implantu, sposób połączenia elementów, konstrukcja odbudowy, rozkład sił oraz możliwość prowadzenia higieny, wyniki projektu mogą stać się impulsem do rozwoju nowych technologii i standardów projektowania.

Dla pacjentów oznacza to szansę na bardziej indywidualną kwalifikację do leczenia oraz lepsze dostosowanie opieki kontrolnej do rzeczywistego poziomu ryzyka.

Projekt podkreśla również, że implant nie jest rozwiązaniem niewymagającym dalszej opieki. Długoterminowe powodzenie terapii zależy od jakości leczenia, stanu zdrowia pacjenta, codziennej higieny, ograniczenia modyfikowalnych czynników ryzyka oraz regularnych kontroli.

Od badań do edukacji i praktyki

PERI-EDU nie ogranicza się do opracowania nowej koncepcji naukowej. Ważnym celem jest również przeniesienie aktualnej wiedzy do programów kształcenia studentów stomatologii oraz doskonalenia zawodowego lekarzy.

Międzynarodowy zespół rozwija oparte na dowodach materiały dydaktyczne i narzędzia kliniczne dotyczące diagnostyki, profilaktyki, leczenia i monitorowania chorób tkanek wokół implantów. Powstają materiały przeznaczone dla kilku grup odbiorców:

• lekarzy dentystów i innych profesjonalistów medycznych,
• studentów stomatologii,
• nauczycieli akademickich,
• pacjentów korzystających lub planujących skorzystać z leczenia implantologicznego.

Treści obejmują m.in. czynniki ryzyka, diagnostykę kliniczną i radiologiczną, znaczenie chorób ogólnoustrojowych, rolę odpowiedzi immunologicznej, biomechanikę, materiały implantologiczne oraz zasady długoterminowej opieki nad pacjentem.

Ważną częścią projektu jest także rozwój cyfrowej platformy edukacyjnej oraz międzynarodowej przestrzeni wymiany wiedzy pomiędzy badaczami, nauczycielami akademickimi, klinicystami i studentami.

Polski projekt o potencjale międzynarodowym

Rola Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu nie ogranicza się do udziału w jednym z obszarów badawczych. Polska uczelnia jest liderem całego przedsięwzięcia i odpowiada za koordynację międzynarodowego konsorcjum. To właśnie we Wrocławiu integrowane są prace naukowe, kliniczne i edukacyjne prowadzone przez partnerów z Włoch, Hiszpanii, Portugalii i Szwajcarii. Dzięki temu polscy naukowcy mają realny wpływ na rozwój nowych koncepcji dotyczących jednej z najważniejszych komplikacji współczesnej implantologii.

Zarówno nowa definicja peri-implantitis, jak i faktor SIMREX wymagają jeszcze dalszych badań, konsultacji oraz walidacji. Nie są obecnie obowiązującymi kryteriami diagnostycznymi ani gotowymi zaleceniami klinicznymi. Jeżeli jednak ich założenia zostaną potwierdzone, rezultatem projektu może być nie tylko zmiana sposobu nauczania implantologii, ale również rozwój bardziej precyzyjnej diagnostyki, profilaktyki i terapii. PERI-EDU może tym samym stać się przykładem projektu edukacyjnego, którego efekty wykraczają daleko poza programy studiów i mogą wpłynąć na sposób leczenia, prowadzenia badań oraz projektowania rozwiązań implantologicznych w całej Europie.

Informacja prasowa