Poli(tlenek etylenu), anafilaksja i śmierć pacjenta

W pracy opublikowanej 13 września w czasopiśmie naukowym „Journal of Endodontics” przedstawiono dwa przypadki pacjentów, u których wystąpił wstrząs anafilaktyczny wskutek zastosowania w tymczasowym leczeniu kanałowym tego samego materiału – poli(tlenku etylenu), czyli PEG. Jeden z pacjentów zmarł.

Opis przypadków opracowany przez naukowców z Norwegii rzuca światło na możliwą szkodę, jaką poli(tlenek etylenu) (ang. polyethylene glycol) może wyrządzić u części pacjentów, ale także na to, że alergia na tę substancję chemiczną powinna być badana w przypadkach ryzyka anafilaksji, która może wystąpić w przypadku leczenia kanałowego.

– Ze względu na ryzyko wystąpienia anafilaksji, stosowanie materiałów do wypełnień endodontycznych zawierających poli(tlenku etylenu) jest generalnie odradzane – napisali autorzy z zespołu pod kierunkiem dr Marie Alnaes ze Szpitala Uniwersyteckiego Haukeland w Bergen.

Pacjent w średnim wieku, bez zdiagnozowanej alergii

Mężczyzna, lat 50, został poddany leczeniu endodontycznemu, podczas którego zastosowano tymczasowy materiał do wypełnienia kanału korzeniowego. Procedura została zakończona bez powikłań, a pacjent opuszczał gabinet w dobrym stanie. Po kilku minutach u mężczyzny wystąpiło wyraźne swędzenie skóry, a pięć minut później pacjent zgłosił mdłości i wymioty. Po utracie przytomności do pacjenta wezwano zespół pogotowia ratunkowego.

Gdy karetka przybyła kilka minut później, pacjent był nieprzytomny, a na jego skórze występowały zasinienia. Ciśnienie krwi pacjenta wynosiło 119/91, puls od 26 do 72 uderzeń na minutę, a poziom nasycenia tlenem wynosił 80%. Wystąpił obrzęk języka, a pacjent został zaintubowany bez podania leków.Po przybyciu do szpitala u mężczyzny doszło do zatrzymania akcji serca. Rozpoczęto resuscytację krążeniowo-oddechową i przywrócono spontaniczne krążenie krwi. Tomografia komputerowa wykazała silne niedotlenienie mózgu, a badanie neurofizjologiczne ujawniło brak odpowiedzi korowej. Gdy pacjent został przyjęty do szpitala, wykazano stężenie tryptazy w surowicy na poziomie 158 μg/L (norma <12 μg/L), a następnego dnia spadło ono do 50 μg/L. Całkowite IgE wynosiło 147 kU/L (norma <120 kU/L). Specyficzne testy IgE na chlorheksydynę, żelatynę (bydlęcą), morfinę, fentanyl, lateks i alfa-galaktozo-tyroglobulinę były prawidłowe.

Uznano, że śmierć pacjenta była skutkiem wstrząsu anafilaktycznego wywołanego przez poli(tlenek etylenu) zawarty w podanym materiale endodontycznym. Wskazanie anafilaksji jako przyczyny zgonu było związane ze znacznym wzrostem i spadkiem stężenia tryptazy w surowicy.

Młodszy zdrowy mężczyzna

Drugi z pacjentów, liczący nieco ponad 30 lat, nie zgłaszał żadnych problemów zdrowotnych, nie miał także wiedzy o występowaniu alergii. U pacjenta wykonano leczenie kanałowe zęba z powodu ostrego zapalenia przyzębia wierzchołkowego i częściowej martwicy miazgi. Pacjentowi podano znieczulenie (blokada nerwu żuchwowego), ząb wypełniono wodorotlenkiem wapnia, a do kanału korzeniowego i na dno ubytku wprowadzono tymczasowe wypełnienie (PRG).

Około 5 minut po opuszczeniu gabinetu u pacjenta wystąpiło swędzenie, nudności i zimne poty. Po dotarciu do miejsca pracy mężczyzna stracił przytomność, gdzie po krótkim czasie został znaleziony przez współpracownika – według relacji pacjent wyglądał na zdezorientowanego i zmęczonego. Ciśnienie krwi wynosiło 70/40, puls 90, a saturacja 87%. Wezwani ratownicy podali mężczyźnie dożylnie 0,9% NaCl, 10 mg dekschlorfeniraminy oraz 200 mg hydrokortyzonu.

Po przewiezieniu do szpitala wykazano, że na tułowiu mężczyzny pojawiła się wysypka o charakterze pokrzywki. Po 12-godzinnej obserwacji pacjent został wypisany ze szpitala z zaleceniem przyjmowania leków przeciwhistaminowych i skierowaniem do ambulatoryjnej poradni alergologicznej.

W poradni oceniono substancje, jakie zostały u pacjenta zastosowane podczas leczenia stomatologicznego i wykonano testy alergiczne skórne oraz bardziej zaawansowane testy na lateks, chlorheksydynę, lidokainę, metyloparahydroksybenzoesan i wodorosiarczan sodu. Wszystkie testy dały wynik negatywny, dlatego zalecono wykonanie testów na alergię na PEG, który był składnikiem materiału użytego podczas leczenia kanałowego.

Ze względu na skład materiału, nie nadawał się on do testów śródskórnych ani doustnych testów prowokacyjnych, dlatego przeprowadzono test z użyciem Movicolu, który zawiera PEG. Po upływie około 10 minut na tułowiu i kończynach pacjenta pojawiła się wysypka pokrzywkowa. Wystąpiło również swędzenie w obrębie jamy ustnej i gardła, a także uczucie niepokoju.

Naukowcy z Bergen napisali, że reakcja na test była identyczna z tą, jaka wystąpiła u chorego po wykonanym leczeniu endodontycznym. Mężczyźnie podano leki przeciwhistaminowe i prednizolon oraz zdiagnozowano alergię na PEG.

– Reakcje alergiczne na PEG są coraz częściej zgłaszane i mają poważne konsekwencje dla pacjenta – napisali autorzy pracy pt. „Anaphylaxis after treatment with an endodontic material containing polyethylene glycol”.

Źródła: https://www.drbicuspid.com/

https://www.jendodon.com/