Periodontitis jako czynnik ryzyka sercowo-naczyniowego. Wspólna sesja EFP i ESC

Związek między zapaleniem przyzębia a chorobami układu sercowo-naczyniowego był jednym z tematów wspólnej sesji Europejskiej Federacji Periodontologicznej i Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Spotkanie odbyło się w ramach Kongresu ESC, który w dniach 28–31 sierpnia zgromadził w Monachium specjalistów z całej Europy, w tym z Polski.

Jakie znaczenie dla zdrowia serca ma kondycja przyzębia? To pytanie coraz częściej pojawia się zarówno w środowisku periodontologicznym, jak i kardiologicznym. Wspólna sesja Europejskiej Federacji Periodontologicznej (European Federation of Periodontology, EFP) i Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (European Society of Cardiology, ESC) – „Does the mouth matter to the heart? Periodontitis as a cardiovascular risk factor” – była okazją do przyjrzenia się aktualnym dowodom dotyczącym zależności między zapaleniem przyzębia a chorobami sercowo-naczyniowymi, a także do dyskusji nad tym, czy obserwowane związki mają charakter przyczynowo-skutkowy.

Periodontologia i kardiologia przy jednym stole

Wspólna sesja obu towarzystw odbyła się 31 sierpnia. Wzięli w niej udział eksperci reprezentujący obie dziedziny, którzy analizowali m.in. rolę procesów zapalnych w chorobie wieńcowej oraz znaczenie danych genetycznych i klinicznych w ocenie związku między periodontitis a chorobami układu sercowo-naczyniowego.

Spotkanie poprowadzili prof. Andreas Stavropoulos – periodontolog, były prezydent EFP oraz prof. Thomas Lüscher – kardiolog, prezydent ESC. Wśród prelegentów znaleźli się m.in. prof. Mia Rakić, obecna prezydent EFP oraz prof. dr hab. n. med. Marta Cześnikiewicz-Guzik – kierownik Zakładu Periodontologii, Profilaktyki i Klinicznej Patologii Jamy Ustnej Instytutu Stomatologii Wydziału Lekarskiego UJ CM w Krakowie, specjalistka chirurgii stomatologicznej i periodontologii.

Program obejmował m.in. zagadnienia dotyczące źródeł stanu zapalnego w chorobie wieńcowej, a także możliwości włączenia oceny zdrowia jamy ustnej do profilaktyki i opieki nad pacjentami z ryzykiem sercowo-naczyniowym.

Wspólne czynniki ryzyka i mechanizmy zapalne

Prof. Mia Rakić zwróciła uwagę na potrzebę zacieśnienia współpracy między specjalistami zajmującymi się zdrowiem jamy ustnej i pozostałymi obszarami medycyny. – Sesja była ważnym krokiem we współpracy między EFP a ESC, odzwierciedlając rosnącą świadomość potrzeby zacieśnienia dialogu między specjalistami zajmującymi się zdrowiem jamy ustnej a przedstawicielami innych dziedzin medycyny. Zapalenie przyzębia i choroby sercowo-naczyniowe mają kilka wspólnych czynników ryzyka oraz mechanizmów zapalnych, co podkreśla wartość bardziej zintegrowanego podejścia do zdrowia – powiedziała.

W praktyce oznacza to potrzebę spojrzenia na pacjenta w sposób bardziej kompleksowy. Zarówno choroby przyzębia, jak i choroby sercowo-naczyniowe są związane z przewlekłymi procesami zapalnymi i częściowo wspólnymi czynnikami ryzyka. Jednocześnie sama obserwacja współwystępowania obu grup chorób nie jest jeszcze dowodem na istnienie bezpośredniej zależności przyczynowej.

Właśnie rozróżnienie między związkiem statystycznym a przyczynowością było jednym z kluczowych elementów sesji. Eksperci omawiali, jakie dowody są już dostępne oraz jakich danych nadal potrzeba, aby interwencje dotyczące zdrowia jamy ustnej mogły znaleźć odzwierciedlenie w wytycznych dotyczących m.in. nadciśnienia tętniczego, choroby wieńcowej i szerzej rozumianej profilaktyki sercowo-naczyniowej.

Czy zdrowie jamy ustnej powinno być elementem profilaktyki sercowo-naczyniowej?

Jednym z głównych tematów dyskusji było potencjalne włączenie oceny stanu jamy ustnej do rutynowej opieki nad pacjentami z ryzykiem sercowo-naczyniowym. Uczestnicy analizowali zarówno możliwe korzyści takiego rozwiązania, jak i jego ograniczenia.

Sesja miała więc nie tylko podsumować dotychczasową wiedzę, ale również wskazać obszary wymagające dalszych badań. Szczególne znaczenie przypisano odpowiedzi na pytanie, czy leczenie periodontitis może wpływać na ryzyko wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych i w jakim zakresie interwencje periodontologiczne mogą stać się elementem szerszych strategii profilaktycznych.

Dla lekarzy dentystów oznacza to kolejny argument przemawiający za postrzeganiem periodontitis nie wyłącznie jako choroby ograniczonej do jamy ustnej. Jednocześnie obecny stan wiedzy wymaga ostrożności w formułowaniu wniosków dotyczących wpływu leczenia periodontologicznego na zdrowie układu sercowo-naczyniowego.

Współpraca EFP ze środowiskiem kardiologicznym ma kilkuletnią historię

Wspólna sesja EFP i ESC była kolejnym etapem wieloletniej współpracy Europejskiej Federacji Periodontologicznej ze środowiskiem zajmującym się chorobami układu sercowo-naczyniowego. W 2019 r. EFP nawiązała współpracę ze Światową Federacją Serca (World Heart Federation, WHF), organizując warsztaty Perio Cardio.

Ich efektem był konsensus naukowy, który stał się podstawą kampanii Perio & Cardio, rozpoczętej w 2020 r. Jej celem było zwiększanie świadomości na temat zależności między chorobami przyzębia a chorobami sercowo-naczyniowymi oraz promowanie ich właściwej profilaktyki i leczenia.

Pierwsza wspólna sesja EFP i ESC podczas kongresu ESC w Monachium stanowiła kolejny krok w kierunku pogłębienia współpracy między środowiskiem periodontologicznym i kardiologicznym. Jednocześnie pokazała, że zdrowie jamy ustnej coraz częściej jest analizowane jako element szerszego obrazu zdrowia pacjenta, a nie niezależny obszar medycyny.

Źródła: https://www.efp.org

https://esc365.escardio.org

Jakie kompetencje – naukowe i kliniczne – są niezbędne, by osiągnąć mistrzostwo w stomatologii? Na pytanie to odpowiedziała prof. dr hab. n. med. Marta Cześnikiewicz-Guzik, kierownik Zakładu Periodontologii, Profilaktyki i Klinicznej Patologii Jamy Ustnej Instytutu Stomatologii Wydziału Lekarskiego UJ CM w Krakowie, specjalistka chirurgii stomatologicznej i periodontologii, autorka ponad 100 artykułów naukowych, członek m.in. Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Periodontologicznego.